«Իրանի մշակույթը բազմաշերտ է ու այնքան սիրուն, որ իրենք կարողանում են ժամանակի հետ առաջ տանել։ Այնտեղ առաջին տեղում ավանդական, դասական երաժշտությունն է։ Համերգների տոմսերը մի քանի ժամվա ընթացքում վաճառվում են։ Վերջին տարիներին մշակութային զարթոնք տեղի ունեցավ. իրանցի երիտասարդները սկսեցին քամանչա, թառ նվագել ու դրանք համադրել ռոք երաժշտության հետ։ Շատ եմ ուզում, որ շփումների ընթացքում սովորենք իրարից, հատկապես այն, թե ինչպես են իրենց ինքնությունը պահում։ Եվ դրա համար է Իրանը շատ հետաքրքիր աշխարհի համար։ Նրանք հպարտանում են իրենց ծեսերով»:
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրն ամերիկահայ կոնֆլիկտաբան, միջազգային հակամարտությունների կարգավորման և բանակցությունների մասնագետ (Conflict Resolution, International Law, Mediation), իրավագիտության դոկտոր Հրայր Բալյանն է։
Մեկ շաբաթ է` Մերձավոր Արևելքն ապրում է նոր լայնամասշտաբ պատերազմի պայմաններում․ ԱՄՆ-ը, Իսրայելը և Իրանը ներգրավվել են ուղիղ ռազմական բախման մեջ։ Տասնամյակներ շարունակ կուտակված հակասությունները, որոնք երկար ժամանակ դրսևորվում էին «ստվերային պատերազմի», միջնորդավորված բախումների և փոխադարձ սպառնալիքների տեսքով, վերածվել են բաց ռազմական հակամարտության։ Իրանի տարածքում իրականացված հարվածները, պատասխան հրթիռային ու անօդաչու թռչող սարքերի գրոհները, ինչպես նաև տարածաշրջանի տարբեր երկրներում գտնվող ամերիկյան ռազմաբազաների թիրախավորումը ցույց են տալիս, որ հակամարտությունը դուրս է եկել սահմանափակ գործողությունների շրջանակից և վերածվում է լայն տարածաշրջանային ճգնաժամի, որի ելքը գրեթե տեսանելի չէ։
Քաղաքագետ Դավիթ Հարությունովը չի բացառում, որ Միացյալ Նահանգներ, Իսրայել և Իրան ռազմական առճակատման ժամկետներն ավելի երկարաձգվեն, կամ դրանք տևեն մի քանի օր և ավարտվեն՝ ամեն ինչ պայմանավորված է տարբեր գործոններով։
Ռազմական փորձագետ Դավիթ Ջամալյանի խոսքով՝ հաշվի առնելով այն, թե հարևան Իրանում ինչ է տեղի ունենում, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ օրերս հարված եղավ Նախիջևանի ուղղությամբ, շատ հնարավոր է, որ ՀՀ սահմաններին ևս վտանգ սպառնա։
Իրանի շուրջ վերջին ռազմական զարգացումները ցույց տվեցին, որ Իրան-ԱՄՆ-Իսրայել պատերազմն այլևս չի սահմանափակվում միայն Մերձավոր Արևելքի ավանդական ռազմաճակատներով։ Իրանական անօդաչու թռչող սարքերի հայտնվելը Նախիջևանում նոր ռազմաքաղաքական իրականություն է ձևավորել, որը կարող է լրջորեն փոխել ուժերի դասավորությունը ոչ միայն Իրանի դեմ ընթացող դիմակայության մեջ, այլև ամբողջ Հարավային Կովկասում։
Ռազմական փորձագետ Դավիթ Ջամալյանի գնահատմամբ՝ Ադրբեջանը հակաիրանական սխեմաներում փորձելու է հարված հասցնել ու փորձելու է օկուպացնել Սյունիքն ու Վայոց ձորը։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը քաղաքագետ, ԱՄՆ Լիհայի համալսարանի պրոֆեսոր Արման Գրիգորյանն է։
«Ամերիկյան ժողովրդի ջախջախիչ մեծամասնությունը դեմ է այս պատերազմին, մանավանդ, որ նախագահ Թրամփը երբ թեկնածու էր, խոսում էր խաղաղությունից, ասում էր, որ ինքը խաղաղության նախագահ է։ Բայց մենք տեսանք, որ նախորդ տարվա հունիսին Իրանի վրա հարձակվեց, այս տարվա սկիզբ՝ Վենեսուելայի, այս օրերին՝ նորից Իրանի վրա։ Սա շատ բացասական հետևանքներ է ունենալու»,- 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ընթացքում ասաց ամերիկահայ գործիչ, «Կալիֆոռնիա կուրիեր» թերթի գլխավոր խմբագիր Հարութ Սասունյանը։
Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի սանձազերծած ագրեսիան արդիականացրել է տարածաշրջանային շատ խնդիրներ։ Թերևս դրանցից գլխավորը վերաբերում է տարածաշրջանում Թուրքիայի և Ադրբեջանի հեռանկարներին ու դրությանը. որքանով նրանք կարող են վստահորեն նայել գոնե վաղվա օրվան, էլ չասած՝ ավելի լայն հեռանկարի մասին:
Մարտի 4-ին տեղեկություն էր ստացվել, որ Իրանի տարածքից արձակված բալիստիկ հրթիռը, որը հատել է Իրաքի և Սիրիայի օդային տարածքը և ուղղվել է դեպի Թուրքիայի օդային տարածք, ոչնչացվել է նրա օդային տարածքում՝ ՆԱՏՕ-ի ՀՕՊ և հակահրթիռային ուժերի կողմից։
Այսօր առավոտյան ադրբեջանական ու իրանական ԶԼՄ-ները հաղորդեցին՝ իրանական երկու ԱԹՍ-ներ թիրախավորել են Նախիջևանի օդանավակայանի տերմինալի շենքը և Շեքերաբադ գյուղի դպրոցի հարևանությամբ։
Կովկասագետ Կարեն Իգիթյանն այն կարծիքին է, որ Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարձակումից հետո տարածաշրջանային բախման հանգուցալուծումը շուտ չի լինելու, որովհետև ըստ նրա՝ պատերազմը պետք է հաղթող ունենա։
«Իրանը հարևաններից ակնկալում է պրագմատիզմ և այն գիտակցումը, որ իր կայունության խաթարումը շղթայական անկայունություն է ստեղծում ողջ տարածաշրջանի համար: Պատմությունը չի մոռանում նրանց, ովքեր վճռորոշ պահին ընտրություն չեն կատարել»,- ասաց Մուազինը։
«ԱՄՆ-ին Իրանում «բլիցկրիգ» չի հաջողվի»,- այս մասին տելեգրամյան իր ալիքում գրել է ռուս արևելագետ, քաղաքական վերլուծաբան Եվգենի Սատանովսկին՝ անդրադառնալով Իրանի դեմ ամերիկաիսրայելական հարձակման մի շարք ասպեկտներին։
«Մենք արդեն տեսնում ենք առաջին նշանները, որ Թրամփը հասկացավ՝ չհաջողվեց փոխել ռեժիմն Իրանում, նրանք կատարեցին մեծ սխալ՝ սպանելով Խամենեիին՝ նրանք ստեղծեցին նահատակ, ինչը համախմբեց հասարակությանը։ Տեսնում ենք, որ տարբեր երկրներում մահմեդականները հայտարարում են սուգ, բողոքների են դուրս գալիս։ Սա մեծ սխալ էր։ Սա նշանակում է, որ եթե անգամ նրանց հաջողվեց ոչնչացնել ղեկավարության մեծ մասը, ապա մնացած ղեկավարները ճանապարհ չեն ունենալու զիջումների գնալու»,- 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ընթացքում ասաց քաղաքագիտության դոկտոր Արթուր Խաչիկյանը։
«Դա արհեստական տերմին է»,- այս մասին այսօր լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՀՀ-ում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպան Խալիլ Շիրղոլամին, անդրադառնալով ԹՐԻՓՓ-ին, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցք» տերմինի կոնտեքստում:
«Ափսոսանք է առաջացնում այն, որ մի խումբ վերլուծաբաններ պարզապես կրկնում են սիոնիստական տեսակետները»,- այս մասին այսօր լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՀՀ-ում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպան Խալիլ Շիրղոլամին:
Հոգևոր «ԻԻՀ հոգևոր առաջնորդ Խամենեին շատ դրական վերաբերմունք ուներ հայ ժողովրդի, ՀՀ-ի, ինչպես նաև Իրանում բնակվող հայ համայնքի նկատմամբ»,- այս մասին այսօր լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՀՀ-ում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպան Խալիլ Շիրղոլամին՝ Իրանի նկատմամբ ամերիկաիսրայելական հարձակման ֆոնին ներկայացնելով Իրանի դիրքորոշումները: բացառիկ պատմական կերպար էր, ով դրական վերաբերմունք ուներ հայ ժողովրդի հանդեպ. դեսպան
Հայաստանի առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունները միայն ներքին հայաստանյան ընտրություններ չեն: Դրանք առնվազն աշխարհաքաղաքականացված են: Սրանք ճակատագրական ընտրություններ են մեզ համար:
Իրան–ԱՄՆ–Իսրայել լարվածության կտրուկ սրման երկրորդ օրը տարածաշրջանը շարունակում է մնալ բարձր ռիսկային և անկայուն։
Նա շեշտեց, որ Իրանը Հայաստանի համար կենսականորեն կարևոր ճանապարհներից մեկն է՝ հատկապես այն պատճառով, որ Հայաստանի սահմանները Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ փակ են․
168․am-ի հետ զրույցում ռուս ռազմաքաղաքական վերլուծաբան Ալեքսանդր Խրամչիխինն ասաց, որ չնայած տևական սպառնալիքներին, Իրանի համար պատերազմն անսպասելի սկսվեց՝ բանակցային գործընթացի կիզակետում, կողմերի շփումների ընթացքում, ինչն այս բանակցությունները լիարժեք տապալում է, փակելով դուռը բանակցությունները վերսկսելու հնարավորության առջև։ Նրա խոսքով, դատելով հարվածների աշխարհագրությունից և ընդհանուր առմամբ՝ ավելի լայն քաղաքական միտումներից, այս հարձակումը վաղուց ծրագրված բնույթ էր կրում։
Բաքուն կառուցում է կառավարման ու ռեսուրսային այն հիմքը, որի վրա կարող է լուծել առաջիկա տարիներին իրեն սպասվելիք քաղաքական, տրանսպորտային կամ անվտանգային զարգացման սցենարները։ Այսինքն՝ այս ամենը զուտ ներքին տնտեսական հարց չէ, այլ կենտրոնացման և ռազմավարական նախապատրաստման գործընթացի մաս է։
Ժնևում կայացած ԱՄՆ-Իրան վերջին բանակցությունները հերթական փորձն էին վերակենդանացնել դիվանագիտական գործընթացը, որը տարիներ շարունակ տատանվում է լարվածության և բանակցային փորձերի միջև։ Այս փուլը, թեև պաշտոնապես բնութագրվեց «կառուցողական» և «առաջընթացային», իրականում առավելապես փորձարկում էր կողմերի ռազմավարական համբերությունն ու փոխզիջման պատրաստակամությունը, քան վերջնական համաձայնության հասնելու հնարավորությունը։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, էներգետիկ անվտանգության փորձագետ Վահե Դավթյան է։
Մոտ 10 օր առաջ Հնդկաստանի զինված ուժերի պաշտպանության շտաբի պետի՝ ՀՀ այցի շրջանակում ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հանրայնացրել է Հայաստանի և Հնդկաստանի արտադրության սպառազինության նմուշները, որոնք մինչ այս գաղտնի էին պահվում և ցուցադրվում էին միայն փակ ձևաչափով:
Վրացի վերլուծաբան Կախա Գոգոլաշվիլին գտնում է, որ քաղաքագիտական տեսանկյունից ներկայիս գործընթացը կարելի է բնութագրել որպես ուժի ցուցադրության և բանակցության զուգահեռ ռազմավարություն», որտեղ Թրամփ վարչակազմը փորձում է պահել ռազմական էսկալացիայի ռիսկը՝ որպես ճնշման միջոց Իրանի հետ դիվանագիտական լուծման հնարավորության համար։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը Ստենֆորդի համալսարանի քաղաքագիտության դոկտոր Արթուր Խաչիկյանն է։
168.am-ը գրել էր, որ Ադրբեջանը Սլովակիայի հետ 210 միլիոնի գործարք կնքեց, որով SAM-120 ավտոմատ ականանետեր են մատակարարվելու։ Նույն ժամանակ տեղեկություն տարածվեց, որ Բաքուն ցանկանում է գնել շվեդական JAS 39 Gripen E/F բազմաֆունկցիոնալ կործանիչներ: Գործարքը գնահատվել է մոտ 6,5 միլիարդ դոլար։ Իհարկե, դեռ պարզ չէ՝ ադրբեջանական մտադրության մասին տարածված տեղեկությունը կդառնա՞ ինչ-որ պահի շոշափելի պայմանագիր, թե՞ ոչ: Վերջին դեպքում մի նրբություն կա, ինչին անդրադարձել ենք մեկ այլ վերլուծությունում:
