Այս հրապարակումները վկայում են, որ Արցախյան հակամարտության ընթացքում Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը փորձել է գործուն դեր ունենալ տարածաշրջանում խաղաղության հաստատման գործում: Թեհրանի նախաձեռնած հանդիպումները, հրադադարի հաստատման փորձերը և դրա վերահսկման ուղղությամբ ձեռնարկված քայլերը ցույց են տալիս, որ Իրանը ձգտում էր կանխել պատերազմի հետագա սրացումը։ Սրանք պատմական փաստեր են ու հայ-իրանական բարեկամության մասին:
Մենք շարունակում ենք պահանջել բոլոր հայ գերիների անհապաղ ազատ արձակումը
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրն ամերիկահայ կոնֆլիկտաբան, միջազգային հակամարտությունների կարգավորման և բանակցությունների մասնագետ (Conflict Resolution, International Law, Mediation), իրավագիտության դոկտոր Հրայր Բալյանն է։
Իրանը, բացի իր հրթիռային ռազմավարությունից, որը նրա միակ ռազմական հնարավորությունն է, ունի ավելի կարևոր մի ռեսուրս՝ բարոյահոգեբանականը, որը պատերազմներում մեծ նշանակություն ունի։ Իսկ Թրամփի համար կարևորն այն է, որ ընտրողն այս պատերազմը զգալու է իր գրպանի վրա։ Թրամփը եկել էր պատերազմներն ավարտելու խոստումով, նույնիսկ մեղադրում էր Բայդենին և Օբամային, որ նրանք պատերազմներ են սկսել։ Նա ստեղծեց նաև Խաղաղության խորհուրդ և որպես դրա նախագահ՝ պատերազմ սկսեց։ 168TV-ի «#ՕրաԽնդիր» հաղորդման ժամանակ նման կարծիք հայտնեց բանակցային մասնագետ, կոնֆլիկտաբան Արթուր Մարտիրոսյանը։
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հայտարարությունները France 24-ին տված հարցազրույցում Բաքվի կեղծ «դատավարության» 20 տարվա և ցմահ ազատազրկման դատապարտված Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության մասին և նրանց պատերազմական հանցագործությունների մեջ մեղադրելը, նյուրնբերգյան դատավարությամբ մահվան դատապարտված նացիստ առաջնորդների հետ համեմատելը զուտ քարոզչական հայտարարություններ են և քարոզչական պայքար Հայաստանի դեմ։ Այս մասին 168 TV-ի «Ռեվյու» հաղորդաշարի հետ հարցազրույցում ասել է Արցախի Հանրապետության նախկին արտգործնախարար, ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան Արման Մելիքյանը։
Փաշինյանը խաղում է Էրդողանի և Ալիևի հետ, ասում է՝ ուրիշ տվող չեք տեսնի, ես ամեն ինչ տալիս եմ, սրա գինը մեկն է՝ ես անընդհատ պետք է իշխանավարեմ Հայաստանում։
«Զարթոնք» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Սևակ Հակոբյանն այն կարծիքին է, որ Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարձակումը, Իսրայելի վարչապետից բացի, ոչ ոքի համար դրական արդյունք չի կարող ունենալ։
168TV-ի «Թրիգեր» հաղորդաշարի հյուրը ռուս քաղաքական վերլուծաբան, Ռազմավարական մշակույթի հիմնադրամի փորձագետ Անդրեյ Արեշևն է:
Էդգար Ղազարյանն ու Դավիթ Սարգսյանը «Երկու ճակատ» պոդկաստի հերթական թողարկմանը քննարկում են Իրան-Իսրայել-ԱՄՆ պատերազմի տարածաշրջանային հետևանքները, նախևառաջ՝ Հայաստանի վրա հնարավոր աղետալի ազդեցությունը, և այդ ֆոնին՝ վարչախմբի և նրա պարագլխի անհաղորդ և անհամարժեք վարքը, փաստացի թշնամական վերաբերմունքը բարեկամ Իրանի և նրա ժողովրդի նկատմամբ։
Ադրբեջանի երեկվա բուռն արձագանքից այն տպավորությունն էր, որ սպասում էին առիթի՝ Իրանի դեմ գրոհելու համար։ Հարցն այն է, թե եթե սա ադրբեջանական սադրանք էր, այլ ոչ թե Իրանի կողմից իրականացված հարձակում, ապա կոնկրետ ի՞նչ նպատակով էր Ալիևին պետք այս առիթը։ Այս մասին 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդաշարի եթերում նշեց իրանագետ Ժաննա Վարդանյանը՝ խոսելով երեկվա միջադեպի՝ մարտի 5-ին անօդաչուներով Նախիջևանի տարածքին հասցված հարվածների մասին։
Իրանի դեմ ամերիկաիսրայելական ռազմական օպերացիայի օրերին, և հատկապես՝ Ադրբեջան-Իրան հարաբերությունների հերթական սրացման հերթական փուլի համատեքստում, փորձագիտական և քաղաքական շրջանակներից հիշում են 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմը, այսօր օկուպացված Արցախի հարավային ուղղությամբ հայկական տարածքային կորուստները, Իրանի արածն ու չարածը, և այլն:
Նիկոլ Փաշինյանի ու ՔՊ-ի կողմից պետության բռնազավթման մասին գնահատականները մնում են հռետորաբանության հարթությունում: Մարդիկ դրանք ընկալում են որպես լղոզված որակումներ՝ չգնահատելով պետության բռնազավթման վտանգավորությունը: Պետության բռնազավթումը որևէ խմբի կողմից պետական ինստիտուտների նկատմամբ վերահսկողության հաստատումն ու դրանց ծառայեցումն է սեփական նպատակներին: Այն, ինչ կատարվում է Հայաստանում: Օրինակները՝ մեկը մյուսից ցայտուն:
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը քաղաքագետ, ԱՄՆ Լիհայի համալսարանի պրոֆեսոր Արման Գրիգորյանն է։
«Ամերիկյան ժողովրդի ջախջախիչ մեծամասնությունը դեմ է այս պատերազմին, մանավանդ, որ նախագահ Թրամփը երբ թեկնածու էր, խոսում էր խաղաղությունից, ասում էր, որ ինքը խաղաղության նախագահ է։ Բայց մենք տեսանք, որ նախորդ տարվա հունիսին Իրանի վրա հարձակվեց, այս տարվա սկիզբ՝ Վենեսուելայի, այս օրերին՝ նորից Իրանի վրա։ Սա շատ բացասական հետևանքներ է ունենալու»,- 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ընթացքում ասաց ամերիկահայ գործիչ, «Կալիֆոռնիա կուրիեր» թերթի գլխավոր խմբագիր Հարութ Սասունյանը։
«Ցամաքային գործողությունների առնչությամբ, եթե այդ սցենարը դիտարկենք, քրդական գործոնն է քննարկվում, որ կարող են քրդերի գործոնն օգտագործել՝ Իրանում ապակայունացման նպատակով, ինչպես ասում են՝ գետնի վրա։ Բայց սրան զուգահեռ՝ պետք չէ բացառել, որ կարող են լինել ինչ-որ հատուկ նշանակության օպերացիաներ, որոնցում ներգրավված կլինեն մասնավոր ռազմական ընկերությունները՝ Սիրիայի օրինակով»,- հավելում է արևելագետը։
Էրդողանը դատապարտել է անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումը։
ԵԿՄ անդամները՝ վարչության նախագահ Սասուն Միքայելյանի ուղեկցությամբ, մարտի 5-ին այցելել են «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոն։ Նրան ուղեկցում էր ՀՀ նախկին զինդատախազ, ԲԴԽ նախկին նախագահ Գագիկ Ջհանգիրյանը։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը ՀՀ նախկին վարչապետ (1992-93թթ.), ՀՀ Ազգային ժողովի (ԱԺ) նախկին նախագահ Խոսրով Հարությունյանն է։
Փաշինյանի թիմը «ցնցումների մեջ է», քանի որ հասկանում է՝ կարող է պարտվել հունիսի 7-ին կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններում։ Իշխանության ներկայացուցիչները փորձում են ցույց տալ, թե ընտրությունների ելքը կանխորոշված է, ամեն ինչ որոշված է, բայց իրականում ոչինչ որոշված չէ. եթե որոշված լիներ, նրանք «այսպիսի ցնցումների մեջ չէին լինի»։
Ի՞նչ կարգի ելույթ պիտի ունենար Փաշինյանը, որ որևէ մեկը նրան լուրջ ընդուներ։
«Որևէ մեկը չի կանգնելու Ռուսաստանում և հայտարարի՝ «Մենք Հայաստանում նախընտրում ենք այս կամ այն քաղաքական ուժին»։ Դուք հիշատակեցիք Մոլդովան, բայց Մոլդովայի իշխանություններն արդեն բացահայտ են ասում, որ իրենք դիտարկում են Ռուսաստանը՝ որպես թշնամի։ Մոլդովայի իշխանություններն ամեն ինչ արել են, որ վերջին տարիների ընթացքում նվազագույնի հասցնեն տնտեսական համագործակցությունը Ռուսաստանի հետ»։
Հարցին, թե ինչքանո՞վ մեր շուրջը տեղի ունեցողը կազդի ներքաղաքական պրոցեսների վրա․ հակամարտության հենց մեկնարկի օրերին Հայաստանում նաև ոչ պաշտոնապես իշխանությունները մեկնարկեցին նախընտրական ակտիվ քարոզարշավը, քաղաքագետն ի պատասխան՝ նկատեց, որ ուղիղ փոխկապակցված են արտաքին ու ներքին պրոցեսները։
168TV-ի «Թրիգեր» հաղորդաշարի հյուրը ռուս քաղաքագետ Սերգեյ Մարկեդոնովն է:
Ինչպես արդեն գրել ենք, որ ՀՀ արտաքին հետախուզության ծառայությունը և՛ 2025 թվականին, և՛ 2026 թվականին ներկայացրած զեկույցներում մեծ տեղ է հատկացրել հիբրիդային պատերազմի թեմային: Ավելին, վերջին զեկույցում Քրիստինե Գրիգորյանի ղեկավարած այդ կառույցը նույնիսկ հարկ է համարել առանձին հատվածով բացատրել՝ ինչ ասել է հիբրիդային պատերազմ: Եվ ոչինչ, որ հետո ՀՀ իշխանությունները որոշեցին, որ ավելի ճիշտ է օգտագործել ոչ թե «հիբրիդային պատերազմ», այլ՝ «հիբրիդային սպառնալիք» ձևակերպումը: Օրինակ՝ Ռուսաստանին Հայաստանի դեմ հիբրիդային պատերազմ մղելու մեջ մեղադրող Ալեն Սիմոնյանը՝ Մոսկվա, Լավրովի մոտ գնալուց առաջ:
ԴԻՎԱՆԻՆ ՆՍՏԱԾ ԴԻՎԱՆԱԳԵՏՆԵՐԸ. թեմատիկ զրույց՝ Էդգար Ղազարյանի հետ
«Իրանի դեսպանի կարևոր հայտարարություններից մեկն այն էր, որ Իրանի նահատակված հոգևոր առաջնորդն առանձնահատուկ վերաբերմունք ուներ հայ ժողովրդի նկատմամբ։ Տարբեր ժամանակահատվածներում, երբ պատերազմ էր, նա գծեց այդ կարմիր գիծը Հայաստանի տարածքային ամբողջականության համար, և Իրանի զինված ուժերը, նախագահը և այլ պաշտոնյաները հետևում էին իր սահմանած կարմիր գծերի պահպանմանը, նա արգելել էր, որ «Զանգեզուրի միջանցքն» իրականանա, հանձնարարել էր, որ Իրանն ամեն ինչ պիտի անի, որ այդ դավադիր ծրագիրը խափանվի, և թույլ չի տա հազարամյա Իրան-Հայաստան բարեկամական սահմանները խախտվեն, փակվեն»։
«Մենք արդեն տեսնում ենք առաջին նշանները, որ Թրամփը հասկացավ՝ չհաջողվեց փոխել ռեժիմն Իրանում, նրանք կատարեցին մեծ սխալ՝ սպանելով Խամենեիին՝ նրանք ստեղծեցին նահատակ, ինչը համախմբեց հասարակությանը։ Տեսնում ենք, որ տարբեր երկրներում մահմեդականները հայտարարում են սուգ, բողոքների են դուրս գալիս։ Սա մեծ սխալ էր։ Սա նշանակում է, որ եթե անգամ նրանց հաջողվեց ոչնչացնել ղեկավարության մեծ մասը, ապա մնացած ղեկավարները ճանապարհ չեն ունենալու զիջումների գնալու»,- 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ընթացքում ասաց քաղաքագիտության դոկտոր Արթուր Խաչիկյանը։
16TV-ի «Թրիգեր» հաղորդաշարի հյուրը Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն, քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանն է:
Շվեյցարիայի հայկական և հայամետ կազմակերպությունների խորհրդի նախագահ Սարգիս Շահինյանն այն կարծիքին է, որ Շվեյցարիան ավելին կարող է անել Ադրբեջանում պահվող հայ գերիներին վերադարձնելու հարցում, քան հիմա է անում։
18-19-րդ դարերում Շուշին ձևավորվել էր՝ որպես ոչ միայն Արցախի, այլև ամբողջ տարածաշրջանի տնտեսական, մշակութային և արհեստագործական կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Քաղաքի բազմազան արհեստները, զարգացած առևտրական հարաբերությունները և լայն միջազգային կապերը վկայում էին նրա տնտեսական բարձր մակարդակի մասին։ 19-րդ դարում Շուշին արդարացիորեն համարվում էր աշխարհին հայտնի առևտրական, մշակութային և արհեստագործական կենտրոն, որի տնտեսական ակտիվությունն ու մշակութային կենսունակությունը կարևոր դեր էին խաղում ոչ միայն Արցախի, այլև ողջ տարածաշրջանի զարգացման գործընթացում։
