Շուշիի ռեալական դպրոցը հիշեցնում է, որ հայկական քաղաքները ոչ թե պարզապես բնակավայրեր են եղել, այլ քաղաքակրթական կենտրոններ՝ իրենց կրթական ավանդույթներով, մշակութային հավակնություններով և մտավոր ներուժով։ Թեև հիմա Շուշին շարունակում է օկուպացված մնալ թշնամու կողմից, սակայն նրա մշակութային իրական տեղը շարունակում է մնալ հայ մարդու և հայոց պատմության հիշողության առանցքում:
«Բարեփոխումների» կեղծ գաղափարի ներքո թե՛ անցյալում, թե՛ այսօր առաջ են մղվում գաղափարներ, որոնք փաստացի ծառայում են եկեղեցու արժեզրկմանը և թուլացմանը։
168TV-ի «Ռանդևու» հաղորդման հյուրը դերասանուհի, հաղորդավար Նազենի Հովհաննիսյանն է, ով երբեք չի փորձել «հարմարավետ» խոսել։ Նրա խոսքը հաճախ «դառն» է, երբեմն՝ անհարմար, բայց միշտ՝ ուղիղ։
Այս ամենը փաստում է, որ Նոր Ջուղայի հայ վաճառականությունը 17-րդ դարում ձևավորել էր տնտեսական հզոր և կազմակերպված համայնք: Դա ոչ միայն նպաստում էր սեփական համայնքի բարգավաճմանը, այլև զգալի ազդեցություն էր թողնում տարածաշրջանային ու միջազգային տնտեսական գործընթացների վրա։
Փորձե՛ք մի փոքրիկ գիտափորձ. առանց ձեռքերը շարժելու՝ փորձեք որևէ մեկին բացատրել՝ ինչպես կապել կոշիկի քուղերը (կամ ինչպես բացել «բարդ» փաթեթավորումը): Ամենայն հավանականությամբ, դուք տարօրինակ զգացողություն կունենաք. կարծես միտքն «արգելակվում է», իսկ ձեռքերն ուղղակի ուզում են «ցույց տալ»:
Փառատոնի գրանդ-ժյուրին նախագահում էր Ռոբերտ դե Նիրոն։ «Մի անգամ Ամերիկայում» ֆիլմի հերոսի կողքին «Ռոսիա» կինոթատրոնի բեմում հավաքվել էր խորհրդային դերասանուհիների մի ամբողջ բազմություն։ Ժյուրիի նախագահին խնդրել են ընտրել ամենագեղեցիկ կնոջը, ում հետ նա կցանկանար անցնել կինոփառատոնի կարմիր գորգով։ Ռոբերտ Դե Նիրոն հարցրել է, թե հնարավո՞ր է ընտրություն կատարել հանդիսատեսից, այլ ոչ թե բեմին կանգնած դերասանուհիների միջից։
168TV-ի «Ռանդևու» հաղորդման հյուրն է ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը:
1930-ականների բռնաճնշումները հայ իրականության մեջ պարզապես քաղաքական հաշվեհարդար չէին: Դրանք ուղղված էին ազգային ինքնության հիմնասյուների՝ եկեղեցու, մտավորականության և պատմական հիշողության դեմ։ Խաչիկ Մուղդուսու գործունեությունն այդ համակարգի ամենախորհրդանշական դրսևորումներից մեկն էր: Նա ոչ միայն կատարող էր, այլև իր գիտակցված մասնակցությամբ նպաստեց հայ հասարակության հոգևոր ու բարոյական դիմադրության ոչնչացմանը:
1930-ականներին Հայոց եկեղեցու դեմ հակակրոնական պայքարի մասին խոսելիս հիշատակության է արժանի 1938 թվականին գնդակահարված Բագրատ արքեպիսկոպոս Վարդազարյանը:
Գնում էին տանու տիրոջ, քահանայի, իրենց տոհմի նահապետների տուն։ Դա ընդունված բան էր, այսինքն՝ այդ պատկառանքը, հարգանքը, տոնի խորհուրդը կիսելու այդ գաղափարը կար։ Խորհրդային շրջանում մի քիչ որոշակի շեղումների էր հանգեցնում։ Եվ նույն «Բոմբոներկան», եթե մի փոքր էլ վրան նշան անեիր, կարող էր կրկին հայտնվել նվիրատուի մոտ։ Այսինքն, երբ դա անում ես սիրով, նպատակային, ուրիշ է, իսկ եթե անում ես որպես պարտականություն՝ հաստատ շատ արդյունավետ չի լինում։ Հիշում եմ, երբ ժամը 24։00-ն էր, որոշ աշխատողներ գնում էին իրենց ղեկավարների տուն, բայց սա շատ ընտանեկան է, դա կարելի էր հաջորդ օրերին անել, եթե շատ մեծ ցանկություն կար։ Հետո հարևանները, ընկերներն իրար էին այցելում։
1938 թվականի ապրիլի 6-ին Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Խորեն Ա Մուրադբեկյանը Պետանվտանգության ծպտյալ գործակալների կողմից խեղդամահ արվեց Վեհարանում: Բնականաբար, Խորեն Մուրադբեկյանի մահը հանրությանը ներկայացվեց՝ որպես առողջական խնդիրների պատճառով առաջացած մահ, սակայն հանրությունը լավ հասկանում էր, թե ինչ է կատարվել և ինչ է կատարվելու կաթողիկոսի մահվանից հետո: Կաթողիկոս Խորեն Մուրադբեկյանի մահվան օրը կազմվեց զեկուցագիր, որում նշվեց, որ կաթողիկոսն իբր մահացել է սրտի կաթվածից.
«Ասում էին՝ սառն ես, չէ՞, ընդունում։ Չէ՛, ես չեմ կարող սառը լինել։ Ամեն երեխա առանձին պատմություն է, առանձին ճակատագիր»,- նշում է նա։
1920-ականների օրինակն արձանագրում է, որ երբ «բարեփոխումը» ներմուծվում է արտաքին ուժերի ճնշմամբ, այն անխուսափելիորեն վերածվում է քանդման գործընթացի։
Հայ Առաքելական եկեղեցին, ինչպես բազմիցս ապացուցել է, շարունակելու է իր ինքնուրույն ու անփոխարինելի դերակատարությունը հայ ժողովրդի և Հայոց պետության կյանքում:
16-րդ դարի աստղագուշակ Միշել դը Նոստրադամուսը, որն ավելի հայտնի է որպես Նոստրադամուս, կրկին հայտնվել է ուշադրության կենտրոնում:
Խորհրդային ժամանակաշրջանում՝ հատկապես 1920-1930-ական թվականներին, պետական գաղափարախոսության առանցքային ուղղություններից մեկը հակակրոնական քարոզչությունն էր, որի նպատակն էր աստիճանաբար թուլացնել քրիստոնեության և եկեղեցու հոգևոր ու հասարակական ազդեցությունը։
168TV-ի «Կապիտալի ուժը» հաղորդաշարի ընթացքում «ԱՐԳՈ ՌԻԵԼԹԻ»-ի հիմնադիր Արայիկ Գոջաբաշյանը և ԱՐՏՔՈՄՓԱՆԻ-ի հիմնադիր Վահե Պետրոսյանը ներկայացրել են այս աննախադեպ համագործակցության մանրամասները։
Ավստրալիայից մաքրության մասնագետ Ջեյսոն Շիփվեյը թվարկել է տան ամենակեղտոտ յոթ իրերը: Նրա խոսքերը մեջբերում է Daily Mail-ը։
1937 թվականին Եղիշե Չարենցի ձերբակալությունն ու մահը ներկայացնում են խորհրդային Հայաստանի մշակութային և քաղաքական պատմության այն հանգուցային երևույթները, որոնք միաժամանակ բնորոշում են ստալինյան մեծ բռնաճնշումների մեխանիզմները և դրանց հետևանքներն ազգային մտավորականության վրա։
Նրա պատմությունը նաև նախազգուշացում է բոլոր ժամանակներում, որ ազգային գոյապայքարի մեջ յուրաքանչյուր անհատ կարող է վճռական դեր ունենալ ողջ ժողովրդի ճակատագրի համար։ Իսկ պատմությունն ուրացողներին երբեք չի մոռանում:
168TV-ի «Կապիտալի ՈՒԺԸ» հաղորդաշարի հյուրը «Ֆլեշ» ընկերության գլխավոր տնօրեն Սանասար Բեգլարյանն է։
Հույն պատմիչ և աշխարհագրագետ Ստրաբոնը, ով ապրել է մոտավորապես Ք. ա. 63-24/21 թվականներին, համարվում է հին աշխարհի աշխարհագրական գիտության խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը։
«Կրթության վիճակը շատ վատ է. ընդհանրապես սովորելու ցանկություն չունեն»,- 168TV-ի «Ռանդևու» հաղորդման ժամանակ ասաց դերասանուհի Անահիտ Կիրակոսյանը՝ անդրադառնալով երիտասարդ սերնդի մոտիվացիայի խնդրին։
Պետք է հիշել, որ խաղաղությունը չի կարող գոյանալ այնտեղ, որտեղ արդարությունը մերժված է, որտեղ դեռ չեն ճանաչվել և դատապարտվել անցյալի ոճրագործությունները։ Միայն պատմական գիտակցությունը և ազգային արժանապատվությունը կարող են մեզ զերծ պահել կրկնելու նույն սխալները։
Վաղ միջնադարում աղանդավորական շարժումների շարքում առանձնանում էր պավլիկյան շարժումը: Հայաստանի համար պավլիկյանների գործունեությունը դարձավ այնքան վտանգավոր, որ կաթողիկոս Հովհան Օձնեցին հատուկ աշխատություն գրեց նրանց ուսմունքի դեմ։
168TV-ի «Կապիտալի ՈՒԺԸ» հաղորդաշարի հյուրն է Ծանրամարտի աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն, «Նազիկ Ավդալյան» սպորտի զարգացման հիմնադրամի հիմնադիր Նազիկ Ավդալյանը։
Վերջին տարիներին TikTok-ը, YouTube Shorts-ը և Instagram Reels-ը դարձել են այնպիսի հզոր հարթակներ, որոնք գրավել են հատկապես դեռահասների և երեխաների ուշադրությունը։ Մի քանի վայրկյան տևողությամբ տեսանյութերը թվում են անմեղ, սակայն հետազոտությունները ցույց են տալիս՝ դրանք կարող են փոխել ուղեղի աշխատանքը, ազդել ուշադրության, որոշումների կայացման և անգամ տրամադրության վրա։
Թոնդրակյան շարժման պատմությունը, հետևաբար, ոչ միայն անցյալի աղանդավորական երևույթ է, այլև կենդանի հիշեցում, որ ազգային միասնականության, հավատքի և պետականության միջև պատնեշ դնելը կարող է մեզ կրկին կանգնեցնել նույն վտանգի առաջ, որի վկայությունը մենք արդեն ունեցել ենք անցյալում:
168TV-ի «Կապիտալի ՈՒԺԸ» հաղորդաշարի հյուրն է Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի գլխավոր տնօրենի առաջին տեղակալ Վարդան Ջհանյանը։
1928թ. փետրվարին Խորհրդային Հայաստանում պաշտոնապես հիմնադրվում է Հայկական «Անաստվածների միությունը»: Ստեղծվում է նաև «Անաստված» պաշտոնական ամսագիրը, որը տպագրվում է մինչև 1935 թվականը:
