Երբ հունվարին զբոսաշրջային հոսքերը Հայաստան ավելացան, էկոնոմիկայի նախարարը շտապեց հայտարարել, թե այս հունվարը Հայաստանի բոլոր հունվարներից լավագույնն է եղել։ Սակայն հաջորդ ամիսներին Գևորգ Պապոյանը դադարեց խոսել «լավագույն հունվարների» մասին։
Առաջիկա ընտրություններից առաջ այս տխուր վիճակագրությանը ՔՊ-ականները, անշուշտ, չեն անդրադառնա։ Փոխարենը՝ հավանաբար կասեն, որ անցած տարի, 2024թ. համեմատ, գործազրկությունը նվազել է։ 2024թ. 13.1 տոկոսից 2025թ. դարձել է 12.8 տոկոս։ Բայց բնականաբար չեն ասի, որ դա տեղի է ունեցել 2024թ. իրավիճակի կտրուկ վատացումից հետո, երբ գործազրկության մակարդակը 12.6-ից բարձրացավ 13.1 տոկոսի։ Ու հիմա չնայած մի փոքր նվազել է, այնուհանդերձ դեռ չի հասել 2 տարի առաջվա մակարդակին։ Երկու տարի առաջ գործազրկությունն ավելի ցածր էր, իսկ զբաղված քաղաքացիների քանակը՝ ավելի շատ։
Մի քանի օր առաջ Նիկոլ Փաշինյանը հավաքել էր մի խումբ գործարարների ու նրանց ականջներին լապշա էր կախում, կառավարության արձանագրած տնտեսական «հրաշքներն» էր պատմում, տնտեսական զարգացման նոր շրջափուլ մտնելուց, նոր հորիզոններ նվաճելուց ու նախանշելուց էր խոսում, մոռանալով, որ այդ նույն խոշոր բիզնեսին կանգնեցրել է փաստի առաջ։ Այն, ինչ մտադիր է անել Նիկոլ Փաշինյանը, բիզնեսի ապագան վտանգված […]
Եթե մինչև ՔՊ-ականների իշխանության գալը յուրաքանչյուր քաղաքացուն ընկնող պետական պարտքը նույնիսկ 2.2 հազար դոլարից պակաս էր, հիմա հասել է ընդհուպ 4.7 հազար դոլարի՝ 2.5 հազարով ավելացել է։
Այս հոդվածում կանդրադառնանք կառավարության 2021-2026թթ. գործունեության ծրագրի 2025 թվականի կատարման ընթացքի և արդյունքների մասին զեկույցում տեղ գտած ևս մեկ ուշագրավ և միաժամանակ խնդրահարույց արձանագրմանը։ Այն վերաբերում է զեկույցի 8-րդ էջում տեղ գտած հետևյալ ձևակերպմանը. «Տնտեսական և ներդրումային պլանի շրջանակներում 2021-2025թթ. փաստացի իրականացվող, ինչպես նաև ստորագրված, հաստատված և առաջիկայում մեկնարկող ծրագրերի հանրագումարը կազմել է շուրջ 900 մլն եվրո»։
Հայաստանում տնտեսական ակտիվության աճի տեմպը փետրվարին դանդաղել է։ Հունվարին 7.6 էր, փետրվարին իջել է 7.2 տոկոս։
Մտահոգիչ տեղեկություններ են գալիս Ռուսաստանից. Ալկոհոլի և ծխախոտի շուկաների վերահսկման դաշնային ծառայությունը՝ «Ռոսալկոգոլտոբակկոնտրոլը», ներմուծված կոնյակի նմուշների չնախատեսված ստուգումից հետո դատական հայց է ներկայացրել «Պռոշյանի կոնյակի գործարանի» նկատմամբ՝ վերջինիս ռուսական շուկա արտահանման լիցենզիայից զրկելու պահանջով։ Պատճառաբանությունն այն է, որ ստանդարտներին ու տեխնիկական պարամետրերին անհամապատասխան արտադրանք են մատակարարել։
Հայաստանի այսօրվա ՔՊ-ականների իշխանությունը՝ վերից վար, անպատասխանատուների համախումբ է։ Մի ադեկվատ մարդ չկա մեջները։ Ոչ մեկն իրեն հաշիվ չի տալիս իր արածների ու ասածների համար։ Իրենց քաղաքական ամբիցիաները բավարարելու համար պատրաստ են ցանկացած պահի զոհասեղանին դնել երկրի ու ժողովրդի ճակատագիր։
Նիկոլ Փաշինյանի ու իր թիմի որդեգրած արտաքին քաղաքականությունը ֆիասկո է ապրում՝ լուրջ սպառնալիքներ ստեղծելով Հայաստանի և հայ ժողովրդի համար։ Արտաքին կողմնորոշումները փոխելու այսօրվա կառավարիչների անխոհեմ քայլերի ու հայտարարությունների համատեքստում Ռուսաստանը սկսել է բարձր մակարդակով ու բացեիբաց զգուշացնել այն մարտահրավերների մասին, որին այդ ճանապարհին կարող է բախվել հայ ժողովուրդը։
Դեռ անցած տարվանից իշխանությունները թմբկահարում են Հայաստանում տվյալների վերամշակման հայ-ամերիկյան «մեգանախագծի» իրականացման մասին։ Սկզբում 500 միլիոն դոլար ներդրումներով արհեստական բանականության գործարանի կառուցման մասին էին խոսում։ Հետո 500 միլիոնը դարձավ 4 միլիարդ դոլար։ Թվում էր, թե ուր որ է, ամերիկյան ներդրումները հոսելու են Հայաստան։ Բայց ոչ մի ամերիկյան ներդրում էլ չի լինելու։
ՔՊ-ական պատգամավոր, հայտնի օլիգարխ Խաչատուր Սուքիասյանը, ով Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության հիմնական շահառուներից մեկն է, և ում բիզնես կայսրությունը Հայաստանում տեղի ունեցած իշխանազավթումից հետո մեկ այլ ձևով է ընդլայնվել, նոր շուկաներ ու տնտեսական ոլորտներ գրավել, հարցազրույց է տալիս Հանրային հեռուստաընկերությանն ու, ի զարմանս շատերի, հայտարարում, թե իշխանությունն այսօր չի խառնվում բիզնեսին, մեկ-մեկ պետք է լինում, որ պետությունը խառնվի, որ բալանսավորի, դա էլ չի անում։
«Ժողովուրդ ջան, կարագը թանկացել է՝ խառը կանաչի կերեք: Գառան միսը թանկացել է՝ կանաչ սոխ կերեք, շատ օգտակար է, առանց կատակի»,- Ազգային ժողովի ամբիոնից իշխանություններին հեգնում էր Նիկոլ Փաշինյանը։
Բանկային համակարգի վարկերը, վերջին տվյալներով, մոտենում են 21 մլրդ դոլարի, որից ամենամեծ պորտֆելը հենց կարճաժամկետ դրամային վարկերն են։ Այդպիսի վարկերը, որոնք ունեն գերազանցապես սպառողական նշանակություն, մոտենում են 5 մլրդ դոլարի։ Դրանք ոչ միայն թանկ վարկեր են, այլև, ինչպես տեսնում ենք, գնալով թանկանում են։ Իշխանությունն էլ ոչինչ չի անում բանկերի ախորժակը զսպելու համար։
Վերջին տարիներին Հայաստանում թոշակը միշտ էլ պարենային նվազագույն զամբյուղի արժեքից ցածր է եղել։ Բայց պետական բյուջեի փողերը սեփական գրպաններն առատորեն լցնող ՔՊ-ականները նախորդ ընտրություններից միայն 5 տարի հետո «գլխի ընկան», որ իրենց տված թոշակով թոշակառուն չի կարող լուծել նույնիսկ սեփական սննդի հարցերը։
Կուսակցական քարոզարշավի անվան տակ, վերջին շաբաթներին Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ մարզերի փողոցները չափչփող ՔՊ-ականներն ուր գնում՝ թոշակների բարձրացումն ու առողջության ապահովագրությունն էին մտցնում քաղաքացիների աչքը։
Ինչո՞ւ են ՔՊ-ականները սարսափում իշխանափոխությունից
Ընտրությունների մոտենալուն զուգընթաց՝ կրկին ակտիվացրել են խոսակցությունները նախկինների թալանի վերաբերյալ։ Ժամանակին նախկինների թալանը շահարկելով՝ եկան իշխանության։ Ուզում են այս անգամ էլ դրանով խաբել ժողովրդին։ Մոռացել են, որ այն ժամանակները, երբ ինչ ուզում՝ ասում էին, ժողովուրդն էլ հալած յուղի տեղ էր ընդունում, վաղուց արդեն անցել են։
Ընտրությունները որքան մոտենում են, այնքան քաղաքական իշխանությունն ավելի լայն է բացում պետության գրպանները՝ իր քաղաքական խնդիրների լուծման համար։
Մինչ իշխանական էլիտան «ուրախ ավտոբուսներում» անհոգ զվարճանում է, խրախճանքների մեջ է, տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական իրավիճակից բխող ռիսկերն ու ազդեցությունները Հայաստանի վրա գնալով առարկայանում են։
«Հերիթեյջ» հիմնադրամի (The Heritage Foundation) 2026 թվականի «Տնտեսական ազատության ինդեքս» զեկույցը (աշխարհի 176 երկրի վերաբերյալ) Հայաստանի համար ոչ թե հերթական վիճակագրական հաշվետվություն է, այլ՝ գործող իշխանության քաղաքականության սթափ ու անկողմնակալ գնահատական։
«Արցախ» բառից դիվահարվող, արցախցիներին սեփական հող ու ջրից, տուն ու տեղից, Արցախ վերադառնալու հույսից զրկած, ղարաբաղյան շարժման էջը փակած Նիկոլ Փաշինյանն ընտրությունների նախաշեմին օրերս որոշել էր հիշել արցախցի «քույրերի ու եղբայրների» հիմնախնդիրները։ Հավաքել էր մի խումբ մարդկանց ու ընտրություններից առաջ փորձում էր լապշա կախել նրանց ականջներից։
Խորհրդարանի հանձնաժողովներում մեկնարկել են կառավարության գործունեության հնգամյա ծրագրի 2025թ. կատարողականի հաշվետվության քննարկումները։ Սա այս իշխանության հնգամյա ծրագրի վերջին զեկույցն է՝ ընտրություններից առաջ։
21.5 միլիոն դոլար թիմակիցներին՝ հավատարմության համար
Տարիներ շարունակ, չնայած դիվանագիտական հարաբերությունների բացակայությանն ու փակ սահմաններին, Հայաստանը միջնորդավորված ձևով բավական մեծ ծավալի առևտուր է իրականացրել Թուրքիայի հետ։ Բայց այդ առևտուրը կրել է բացառապես միակողմանի բնույթ։
Մինչ ընտրություններից առաջ քաղաքական իշխանությունը զբաղված է քաղաքացիների ուղեղները լվանալով, տնտեսության բուռն զարգացումների ու աճերի վերաբերյալ հայտարարություններ անելով փորձում է տրամադրություններ ստեղծել, տնտեսության մեջ տեղի են ունենում պրոցեսներ, որոնք ոչ մի կերպ չեն տեղավորվում իշխանությունների լավատեսության շրջանակներում։
Տարեսկզբին Հայաստանում աշխատատեղերը կրճատվել են, բայց կրճատվելն էլ չափ ունի՝ շեշտակի են կրճատվել։ Հունվարին 36.5 հազար աշխատատեղ է փակվել։
Ստելը եղել է ՔՊ-ականների իշխանության անբաժանելի մասը։ Բայց ստելն էլ սահման ունի։
Մյուս հարցն էլ այն է, թե ի՞նչ է լինելու, եթե այդ եկամուտները չստացվեն, ասելո՞ւ են՝ թոշակների բարձրացումը հետողորմեա պետք է արվի։
Մինչ կառավարությունը թոշակառուներին կաշառելու համար ընտրություններից 3 ամիս առաջ շտապում է թոշակները 10 հազար դրամով բարձրացնել, գնաճը սպառնում է չեզոքացնել թոշակների բարձրացման ազդեցությունը։ Վերջին շրջանում Հայաստանում գնաճը նկատելիորեն ակտիվացել է։ Մի շարք տարածաշրջանային ու ներքին գործոններով պայմանավորված՝ մեծացել են նաև թանկացումների պոտենցիալ ռիսկերը։
Իշխանությունները որոշել են ընտրություններից առաջ հերթական աչքակապությունն անել, այս անգամ՝ պարտքերի հետ կապված։ Փոխել են պետական պարտքի ներկայացման ձևը, որպեսզի թաքցնեն պարտքերի իրական չափը։
