Տպագիր թերթի վերջին համարը

«Իմ Հայկն իմ թոռնիկի համար իր իդեալն է, հասկանո՞ւմ եք: Որովհետև գիտի, որ պայքարում է և իր համար, որ իմ թոռնիկը և ձեր բալիկները, որ դուք հետո կունենաք, ապրեն անկախ, ազատ Հայաստանում»,- ասաց ամբաստանյալի մայրը:

Մեզ թվում է՝ մենք հստակ գիտենք «հիվանդ» և «առողջ» բառերի սահմանումները. հիվանդ է նա, ով ունի մտավոր կամ ֆիզիկական խնդիր, առողջ է նա, ով ունի 2 ոտք, 2 ձեռք և մարմնի մյուս մասերը՝ ըստ անատոմիայի դասագրքի:

Աշխարհում գործող միակ հայկական պետական թատրոնը 160 տարեկան է: Դարեր ապրած թատրոնը հարուստ է իր պատմությամբ ու խաղացանկերով: Ժամանակին այս թատրոնի բեմն իրենց խաղով զարդարել են Վահրամ Փափազյանը, Սիրանույշըգ Այստեղ թիֆլիսահայ հանդիսատեսը վայելել է Վարդան Աճեմյանի բեմադրած ներկայացումները, նոր դարի հանդիսատեսին են մատուցվել նաև Հայաստանի առաջատար բեմադրիչների` Վահե Շահվերդյանի և Հակոբ Ղազանչյանի ներկայացումները:

Ողնաշարի ճողվածքը կարող է առաջանալ օստեոխոնդրոզի կամ վնասվածքի` գերլարվածության, ընկնելու հետևանքով։ Ճողվածքի դեպքում կռճիկի միջողնային շերտը դուրս է ցցվում։ Ճողվածքը կարող է առաջանալ գիտաշխատողների կամ համակարգիչների հետ աշխատող օպերատորների մոտ` կորացած մեջքով նստելու դեպքում։

Մի քանի օրից ԿԲ-ն կհրապարակի սեպտեմբեր ամսվա տեղեկագիրը, և պարզ կդառնա, թե ինչի շնորհիվ են տրանսֆերտներն աճել 0.4%-ով։ Միգուցե պարզվի, որ Հայաստանը մտնում է ԵՏՄ, իսկ տնտեսությունը շարունակում է շնչել ԱՄՆ-ի ու մյուս երկրների շնորհիվ։

Ինչո՞ւ հնարավոր չէ թեկուզ այս ուրբաթ հայտարարել հանրահավաք, այն դարձնել շուրջօրյա: ԲՀԿ-ի հիմնավորումները` շտաբներ ձևավորելու և դրանց միջոցով թիկունքն ապահով դարձնելու մասին, ՀԱԿ-ի համար այնքան էլ հիմնավոր չեն թվում: ՀԱԿ-ի ներկայացուցիչները համարում են, որ այդ շտաբներն էական ոչ մի գործառույթ չեն իրականացնելու և իրականում ԲՀԿ տարածքային գրասենյակները մի ինչ-որ ժամանակով վերանվանվելու են «Համազգային շարժման» շտաբների, և ուրիշ ոչինչ։

Շանթ Հարությունյանի և ընկերների գործով ամբաստանյալ Հայկ Հարությունյանի մայրը՝ Լաուրա Պետրոսյանը, որդուն և գործով մյուս ամբաստանյալներին համարում է քաղբանտարկյալներ: 168.am-ի հետ զրույցում Լ. Պետրոսյանն ասել է, որ թեև սպասելիքներ չունեն, սակայն պատրաստվում են ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի վճիռը բողոքարկել վերաքննիչ դատարանում:

Այդ հայտարարությունը ԲՀԿ-ին կարող էր անհրաժեշտ լինել իշխանության մոտ որպես ավելի կառուցողական ուժ ընկալվելու և, ամենակարևորը՝ ԲՀԿ-ի գործողությունները ոչ արմատական, հետևաբար՝ տեսանելի ապագայում, ոչ վտանգավոր գնահատելու համար:

«Ես կարծում եմ, որ ալավի զազաներն ավելի շատ ընդհանրություններ ունեն հայերի, քան քրդերի հետ: Դերսիմի զազաները նման են Սասունի հայերին. նրանց պես քաջ են, սիրում են կռվել, պաշտպանել իրենց տունը: Կան շատ ընդհանրություններ նաև ազգային պարերի, որոշ երգերի մեջ: Զազաներն ու հայերը նվագում են նման երաժշտական գործիքներով»,- ասում է ազգությամբ զազա Մասուդ Քեսքինը:

«Դեմ եմ, երբ աղավաղում են երգը: Ընդհանրապես վատ երգ չկա, պետք է մեկնաբանությունը ճիշտ լինի: Յուրաքանչյուր ազգ ունի իր հոգու կերտվածքը, ըստ դրա էլ՝ ստեղծվում է նրա արտահայտչամիջոցը, այսինքն՝ ձայնախաղերը: Մենք՝ հայերս, հաճախ երգում ենք՝ վերցնելով ուրիշների (հիմնականում` թուրքերի) ձայնախաղերը»:

Ցուկերբերգի համար Հայոց ցեղասպանությունն ունի նույն գինը, ինչ մեզնից յուրաքանչյուրի համար Ռուանդայի ցեղասպանության ժամանակ կոտորված մոտ 1 000 000 թութսիներն ու նաև հութու ցեղի՝ քաղաքական չափավոր հայացքներ ունեցող ներկայացուցիչների մահը: Կամ էլ այս տարվա օգոստոսին ցեղասպանության ենթարկված եզդիների ճակատագիրը:

«Եթե ես լինեի Հանրապետականի լիդերը, ոչ թե ամեն օր կասեի` մենք հաղթելու ենք, կառավարելու ենք, այլ հստակ ծրագրերով, բարեփոխումներով կսկսեի գործել և ընտրություններում շրխկոցով կհաղթեի, հարցը կվերջանար: Սա է խնդիրը: Այս մրցույթը պիտի Հայաստան տեղափոխել, գործը պիտի գնա Սահմանադրության, օրենքի շրջանակներում: Հայաստանի մեծահարուստների երկու խումբ մրցույթի մեջ են մտել: Ո՞վ կհաղթի: Ես վստահ եմ, որ եթե նախագահը գնացող է, սկսվելու է առնետավազքը»,- ասում է Լևոն Շիրինյանը:

Կարմիր գույնի հյութերը խթանում են արյան շրջանառությունը և ունեն ջերմացնող հատկություն։ Ստանում են լոլիկից, կեռասից, բալից, կարմիր պղպեղից և կաղամբից, սեխի որոշ տեսակներից։

Ավետիք Իշխանյանը համոզված է, որ Հայաստանին անհրաժեշտ է նոր Սահմանադրություն, որովհետև գործող Սահմանադրությունն իր էությամբ ժողովրդավարական չէ. «Սա ինձ հիշեցնում է միջնադարյան, միապետական Սահմանադրություն: Եվ եթե մենք վերցնում ենք եվրոպական փորձը, ապա մեծ մասամբ այդ փոփոխությունները եղել են ներքևի ճնշմամբ, որ իշխանությունները ստիպված են գնացել փոփոխությունների: Այսօր, ցավով եմ նշում, որ հասարակության և քաղաքական ուժերի կողմից այդ պահանջը չկա, որովհետև հասարակությունը մտածողությամբ սպասում է բարի թագավորին, ընդդիմադիր ուժերն էլ ցանկանում են այդ նույն Սահմանադրությամբ գալ իշխանության և այդ նույն լիազորություններն ունենալ: Այսինքն՝ այդ պահանջը ներքևից չկա: Վերևից պարտադրված ցանկացած փոփոխություն, մանավանդ` երբ ներքևինները դիմադրում են, կլինի ոչ լեգիտիմ»:

Դատելով ՀՀ 1000 խոշոր հարկատուների ցանկից` Հայաստանի ծխախոտի շուկայում տեղի են ունենում լուրջ փոփոխություններ։ Ներմուծողները դիրքերը զիջում են արտադրողներին։

Միակ բանը, որ ուզում են փոխել ԼՂՀ խորհրդարանականները, ԼՂՀ-ին բանակցությունների լիիրավ կողմ դարձնելն է: Մեր այն հարցին, թե այդ նպատակի իրականացման համար արդյոք նպատակահարմար չի՞ լինի, եթե ԼՂՀ իշխանությունները հայտարարեն, որ Հայաստանի իշխանությունը չի կարող ներկայացնել ԼՂՀ-ն և նրա ժողովրդի օրինական շահերը, և դա կարող է անել միայն ԼՂՀ ժողովրդի կողմից ընտրված իշխանությունը, ԼՂՀ ԱԺ նախագահը նման կատեգորիկ մոտեցումն անընդունելի համարեց, ասելով, որ այդպիսի հայտարարությունից հետո Ղարաբաղը կմնա միայնակ: Բայց Աշոտ Ղուլյանը չի կարծում, որ այս վիճակը հավերժ պահպանվելու է:

Հայաստանի իշխանությունները ԵՏՄ-ի անդամակցելու որոշումը բացատրում են նաև ԼՂՀ-ի և անվտանգության խնդիրների առկայությամբ: Դրա իմաստը մոտավորապես այն է, որ եթե Հայաստանը չանդամակցեր ԵՏՄ-ին, ապա Ռուսաստանը կարող էր օժանդակել Ադրբեջանին` Լեռնային Ղարաբաղի հարցը ռազմական ճանապարհով լուծելու հարցում, դրանով պատժելով Հայաստանին: Որպես նման սպառնալիքի բացահայտ օրինակներ են ներկայացվում Վրաստանը, Մոլդովան և Ուկրաինան, որոնք Ռուսաստանին մերժելու արդյունքում տարածքային կորուստներ են ունեցել:

«Ինձ թվում է` Քոչարյանն այս գործընթացին համախորհուրդ է և պիտի լինի, եթե քաղաքացի է»,- 168.am-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետ Լևոն Շիրինյանը` պատասխանելով հարցին, թե որքանո՞վ է Հայաստանի երկրորդ նախագահը կապված Եռյակի հետ: Նա չի բացառում, որ 2018 թ. նախագահական ընտրություններին հենց Քոչարյանը կարող է դառնալ Եռյակի թեկնածուն, սակայն միաժամանակ դժվարանում է նման կանխատեսում անել, քանի որ իր խոսքով` այդ հարցը կլուծվի 2017 թ. ԱԺ ընտրություններից հետո, երբ ուժերի դասավորությունը հայտնի կդառնա. «Այդ ուժերի լիդերները կհավաքվեն իրար հետ, կտեսնեն` ում հետ ինչ խոսեն»:

Եթե եռյակի կողմից կազմակերպված առաջին հանրահավաքի ինտրիգը դրանում ԲՀԿ առաջնորդի մասնակցությունն էր, իսկ երկրոդինը՝ նրա կողմից «իշխանափոխություն» բառն արտասանելը, ապա եռյակի հաջորդ հանրահավաքի ինտրիգը կարող է լինել Գագիկ Ծառուկյանի հայտարարությունը՝ ԲՀԿ-ի ընդդիմություն դառնալու մասին:

Միկոյանը շատ էր անհանգստանում, երբ իր ինքնաթիռների մոտ խնդիրներ էին հայտնաբերվում: Ասում են, որ մի օր ավագ եղբայրը՝ Անաստաս Միկոյանը, նկատել է. «Ծերացել ես, Արտեմ»: Ի պատասխան` կրտսեր Միկոյանն ասել է. «Աշխատանքս այդպիսին է, Անաստաս: Նյարդային աշխատանք է…»:

Իբր մեր դարդը քիչ էր՝ հիմա էլ խալխի դարդով ենք տապակվելու: Ամեն օր ահաբեկված հետևում էինք դրամ-դոլար փոխարժեքին: Հիմա պիտի նաև ռուսական ռուբլի-դոլար փոխարժեքին էլ ահասարսուռ հետևենք: Իշխանական ու ոչ այնքան իշխանական փորձագետները, խոսքները մեկ արած, պնդում են, որ մեր ներքին շուկայում ընթացող գնաճն արևմտյան պատժամիջոցների հետևանք է:

«Բոլորին է հայտնի, որ դատարաններն անկախ չեն ու կախված են նախագահից ու գործադիր իշխանությունից, այստեղ այդ հայտարարությունն առավել քան ուղղակի հրահանգ, ցուցում էր դատարանին՝ մեղադրական, դատապարտող դատավճիռ կայացնելու»,- եզրափակեց Մուշեղ Շուշանյանը:

Թուրքիան նախկին ամիսներին էլ ցույց է տվել, որ պատրաստ է անսպասելի և արտաքնապես դրական քայլերի, որպեսզի ի ցույց դնի «փոփոխվող Թուրքիայի» պատրանքը: Այսպիսով Թուրքիան դրական փոփոխությունների գնալու պատրանք է ստեղծում: Այս շրջանակներում առավել քան տեղավորվում է Մահչուփյանի անսպասելի նշանակումը նման պատասխանատու ու կարևոր պաշտոնում, ինչպես և դրան հետևած շատ սպասելի աղմուկը:

«ՀՀԿ-ն իշխանությունը մինչև հիմա կիսում է հենց Եռյակի հետ: Եթե մենք ընդունում ենք, որ ընտրությունները կեղծված են, և իշխանությունը զավթված է, ապա զավթված է բոլորի կողմից»,- ասում է Ազատ Արշակյանը:

«Այսօր քաղաքական ուժերը երկխոսության չեն գնում, Վենետիկի հանձնաժողովն էլ արդեն ասել է, որ նման պայմաններում, երբ քաղաքական մի ստվար հատված չի մասնակցելու բարեփոխումներին, միտք չունեն այդ բարեփոխումները: Նրանք, ովքեր զբաղվում են քաղաքականությամբ, պետք է հասկանան, որ պետք է բոլորը մասնակցեն բարեփոխումներին, և եթե մի մասը չմասնակցի, բարեփոխումների լեգիտիմությունն իսկապես կասկածի տակ է, բայց ոչ թե իրավական գործընթացների արդյունքում, այլ քաղաքական գործընթացների»,- ասում է Արա Ղազարյանը:

Չնայած մեր պաշտոնյաների ոգևորությանը՝ Հայաստանից Ռուսաստան արտահանումը ոչ միայն չի ավելացել, այլև նվազել է 6.5%-ով։

Գայ Ֆոքսի դիմակներով երթ անցկացնելու գաղափարը ծնվել էր նոյեմբերի 3-ին, և շատ արագ հայտնվեցին Գայ Ֆոքսի դիմակները, որոնք Հայաստանում չկային: Նշանակում է, որ ինչ-որ մեկը հոգ էր տարել դրանց ներկրումը Հայաստան ապահովելու համար:

«Եթե «դաբրոն» կա, ՀՀԿ-ի հրավիրյալները` լեգեոներները, կանցնեն ծառայության «Բարգավաճին», և «էվոլյուցիոն» իշխանափոխությունը տեղի կունենա, եթե, իհարկե, Ռուսաստանը ցանկանա դա»,- 168.am-ի հետ հարցազրույցում ասաց նախկին քաղբանտարկյալ, քաղաքական գործիչ Ազատ Արշակյանը` միաժամանակ ավելացնելով, որ Մոսկվան չի օգնելու Եռյակին:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի ղեկավար Արթուր Սաքունցի խոսքով, Human Rights Watch միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունն իր 2014թ. տարեկան զեկույցում Շանթ Հարությունյանին և նրա համախոհներին կճանաչի քաղբանտարկյալ: Սաքունցը կարևոր է համարում, որ Հարությունյանը քաղբանտարկյալ հռչակվի նաև ԵԽԽՎ-ում: Դրա համար բավարար է, որպեսզի ԵԽ ԽՎ-ում հայաստանյան պատվիրակության անդամներից որևէ մեկը ԵԽ ԽՎ լիագումար նիստում հայտարարի, որ Շանթ Հարությունյանը և նրա համախոհները համապատասխանում են ԵԽ ԽՎ-ի կողմից հաստատված` քաղբանտարկյալի չափորոշիչներին:

Այս տարվա առաջին 9 ամիսների արդյունքներով, Հայաստանից Ռուսաստան արտահանման ծավալները նվազել են 15.2 միլիոն դոլարով կամ 6.5%-ով։ Եթե նախորդ տարվա հունվար-սեպտեմբերին արտահանման ծավալը 235.1 միլիոն դոլար էր, ապա այս տարվա առաջին 9 ամիսներին այն նվազել է մինչև 219.8 միլիոն դոլար։