#Հարավային Կովկաս

Նախօրեին Եվրոպական խորհրդարանի ամբիոնից Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձավ հարևանությամբ՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեմ ծավալվող պատերազմին։

Մինչ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն ԱՄՆ նախաձեռնությամբ ՌԴ նախագահի հետ հեռախոսազրույցից հետո հայտարարում է Իրանի հետ պատերազմը շուտով ավարտելու մասին, իսկ ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթը հայտարարում է՝ ԱՄՆ-ը կավարտի Իրանի հետ պատերազմն «իր ժամանակացույցի համաձայն», միջազգային մամուլի հրապարակումներն ու Իրանից հնչող հայտարարությունները ցույց են տալիս, որ Իրանը չի պատրաստվում նահանջել և ավելի է կոշտացնում […]

Մինչ ԱՄՆ-ը ու Իսրայելը շարունակում են չհրահրված պատերազմն Իրանի դեմ, Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը հեռախոսազրույցներ է ունենում հարևան երկրների ղեկավարների հետ։

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրն ամերիկահայ կոնֆլիկտաբան, միջազգային հակամարտությունների կարգավորման և բանակցությունների մասնագետ (Conflict Resolution, International Law, Mediation), իրավագիտության դոկտոր Հրայր Բալյանն է։

«168 Ժամի» հետ զրույցում ռուս արևելագետ Վիկտոր Նադեին-Ռաևսկին ասաց, թե որքան էլ բարդ է ստեղծված իրավիճակը, այն ունի առանձնահատկություն՝ Իրանը երկար ժամանակ նախապատրաստվել էր սրան, ուստի ծրագիրը՝ վերացնելով իշխանության ամենաբարձր դեմքերին, հասնել Իսրայել-ԱՄՆ նպատակներին՝ դեռ չի աշխատում, քանի որ ամեն պաշտոնի համար կան բազմաթիվ թեկնածուներ:

«Որևէ մեկը չի կանգնելու Ռուսաստանում և հայտարարի՝ «Մենք Հայաստանում նախընտրում ենք այս կամ այն քաղաքական ուժին»։ Դուք հիշատակեցիք Մոլդովան, բայց Մոլդովայի իշխանություններն արդեն բացահայտ են ասում, որ իրենք դիտարկում են Ռուսաստանը՝ որպես թշնամի։ Մոլդովայի իշխանություններն ամեն ինչ արել են, որ վերջին տարիների ընթացքում նվազագույնի հասցնեն տնտեսական համագործակցությունը Ռուսաստանի հետ»։

«ԱՄՆ-ին Իրանում «բլիցկրիգ» չի հաջողվի»,- այս մասին տելեգրամյան իր ալիքում գրել է ռուս արևելագետ, քաղաքական վերլուծաբան Եվգենի Սատանովսկին՝ անդրադառնալով Իրանի դեմ ամերիկաիսրայելական հարձակման մի շարք ասպեկտներին։

16TV-ի «Թրիգեր» հաղորդաշարի հյուրը Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն, քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանն է:

Հայաստանի առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունները միայն ներքին հայաստանյան ընտրություններ չեն: Դրանք առնվազն աշխարհաքաղաքականացված են: Սրանք ճակատագրական ընտրություններ են մեզ համար:

Հարավային Կովկասի (Անդրկովկասի) աշխարհագրությունը պատմականորեն սահմանել է այս տարածաշրջանը որպես կապող տարածք Եվրասիայում։ Էթնիկ բազմազանությունը և ներքին հակասությունների բարդույթը, մի կողմից, զուգորդված խոշոր խաղացողների շահերի հետ, մյուս կողմից, որպես կանոն, դժվարություններ են ստեղծել բնական մրցակցության և համագործակցության ճանապարհին:

Նա շեշտեց, որ  Իրանը Հայաստանի համար կենսականորեն կարևոր ճանապարհներից մեկն է՝ հատկապես այն պատճառով, որ Հայաստանի սահմանները Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ փակ են․

168․am-ի հետ զրույցում ռուս ռազմաքաղաքական վերլուծաբան Ալեքսանդր Խրամչիխինն ասաց, որ  չնայած տևական սպառնալիքներին, Իրանի  համար պատերազմն անսպասելի սկսվեց՝ բանակցային գործընթացի կիզակետում, կողմերի շփումների ընթացքում, ինչն այս բանակցությունները լիարժեք տապալում է, փակելով դուռը բանակցությունները վերսկսելու հնարավորության առջև։ Նրա խոսքով, դատելով հարվածների աշխարհագրությունից և ընդհանուր առմամբ՝ ավելի լայն քաղաքական միտումներից, այս հարձակումը վաղուց ծրագրված բնույթ էր կրում։

Երևանում հրավիրված քննարկմանը Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն, քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանն անդրադառնալով կոնֆլիկտների աշխարհաքաղաքականացման խնդիրներին՝ նշել է, որ, օրինակ, այն, ինչ այսօր տեղի է ունենում Հայաստանում, արդյունք է 2020, 2022, 2023 և 2024 թվականների իրադարձությունների, և դրանք փոխկապակցված են:

Իրանի դեմ լայնածավալ պատերազմ չի լինի։ Թրամփին դա հաստատ պետք չէ։ Սակայն չի բացառվում, որ լինի ռազմական ինչ-որ գործողություն, օրինակ՝ հրթիռային հարվածներ Իրանի օբյեկտներին։ Այս մասին 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդաշարի եթերում նշեց Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն, քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանը՝ խոսելով Իրանի շուրջ ստեղծված իրավիճակի և Իրանին ԱՄՆ ռազմական հարված հասցնելու հավանականության թեմայի շուրջ։

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը պատմական գիտությունների թեկնածու, թյուրքագետ Վարուժան Գեղամյանն է։

ԱՄՆ-ը Կովկասում սկսել է նոր ծրագիր ներդնել տարածաշրջանում Ռուսաստանի ազդեցության դեմ, գրում է Թուրքիայում լույս տեսնող Medya Günlüğü-ն: Սակայն հաջողության հասնելու շանսերը մեծ չեն, կարծում է հոդվածի հեղինակը։ Նահանգները չեն կարող միաժամանակ ստանալ Ադրբեջանն ու Հայաստանը և չկորցնել Թուրքիան։

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, էներգետիկ անվտանգության փորձագետ Վահե Դավթյան է։

ԱՄՆ փոխնախագահ  Վենսի այցը Հարավային Կովկաս անհրաժեշտ է դիտարկել ոչ թե որպես սովորական դիվանագիտական իրադարձություն, այլ որպես ավելի խորը աշխարհաքաղաքական վերաձևավորման արտահայտություն մի տարածաշրջանում, որը տասնամյակներ շարունակ գտնվում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության ազգային անվտանգության դոկտրինալ մտածողության առանցքում։

«Թեև ԱՄՆ ներգրավվածությունը տարածաշրջանում խորացել է, այն լայնածավալ չէ»,- այս մասին գրում է Միջազգային ճգնաժամային խմբի Հարավային Կովկասի հարցերով ավագ վերլուծաբան Ջոշուա Կուչերան՝ անդրադառնալով ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի այցին  ռեգիոն և ԱՄՆ ներգրավվածությանը ռեգիոնում։

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ, քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցն է։

Փոլ Գոբլի խոսքով՝ երկրորդ հերթին նախագահ Թրամփն ուզում է համոզված լինել, որ իր «միջանցքի ծրագիրը»՝ TRIPP (ԹՐԻՓՓ) նախագիծը Ադրբեջանից Հայաստանի տարածքով դեպի Նախիջևան և Թուրքիա, առաջ է գնում։

Վերջին շաբաթներին միջազգային համակարգը մտել է աշխարհաքաղաքական ակտիվ փուլ, որտեղ միաժամանակ բացվել են մի քանի բանակցային ճակատներ։ ՌԴ-Ուկրաինա-ԱՄՆ բանակցային վերջին փուլը տեղի ունեցավ հունվարի 23-24-ն ԱՄԷ մայրաքաղաքում։

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրն «Ապրի Արմենիա» (APRI Armenia) վերլուծական կենտրոնի ավագ գիտաշխատող, պատմական գիտությունների թեկնածու Բենիամին Պողոսյանն է։

168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդաշարի հյուրն է ԵՊՀ Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրեն, միջազգայնագետ Վահրամ Պետրոսյանը։

Փետրվարին սպասվում է ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի այցը Հարավային Կովկաս։ Օրերս Truth Social-ում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը գրել էր, որ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը փետրվարին կայցելի Հայաստան և Ադրբեջան՝ առաջ մղելու Թրամփի ուղին միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար։ Թրամփը շնորհակալություն էր հայտնել Իլհամ Ալիևին և Նիկոլ Փաշինյանին՝ անցյալ օգոստոսի 8-ին ստորագրված խաղաղության համաձայնագիրը պահպանելու համար։

ԱՄՆ Նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ նավատորմ է շարժվում դեպի Իրան, սակայն հույս ունի, որ ստիպված չի լինի օգտագործել այն:

Միջազգային հարաբերություններում իր  ոչ ավանդական հայտարարություններով ու էքսցենտրիկ քայլերով հայտնի ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն աշխարհին նոր առաջարկ ունի՝ «Խաղաղության խորհուրդ» (Peace Council)։ Այսօր շվեյցարական  Դավոսում  ընթացող ամենամյա Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի շրջանակում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը մեծ շուքով հիմնադրեց «Խաղաղության խորհուրդը»՝ հռչակելով այն՝ որպես միջազգային կազմակերպություն։ Թրամփն ու խորհրդին միացած գործիչները ստորագրեցին «Խաղաղության խորհրդի» կանոնադրությունը։

Իրանցի լրագրողը հիշեցրեց անկարգությունների ֆոնին ԻԻՀ  Գերագույն առաջնորդ Այաթոլլահ Խամենեիի հայտարարությունը, այն է՝ «Թրամփը պատասխան կտա Իրանում թափված արյան համար: Նա չի խուսափի հանցագործության համար հատուցումից»:

Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև «հանուն խաղաղության և բարգավաճման» (TRIPP) միջանցքում ներդրումներն ավելացնելու Թրամփի խոստումը հստակեցվեց ԱՄՆ նախագահի կողմից. «միջանցքի ստեղծումը կնպաստի ներդրումների աճին՝ ամրապնդելով ԱՄՆ առաջնորդությունը ՝ որպես հակամարտությունների լուծման գլխավոր գործոն»:

«Հայաստանը ԵԱՏՄ-ում կմնա այնքան ժամանակ, որքան դա հնարավոր կլինի, իսկ երբ դա անհնար կդառնա՝ Հայաստանի ժողովուրդը որոշում կկայացնի»,- օրերս նման հայտարարություն էր արել Նիկոլ Փաշինյանը։