Իսլամաբադում օրերս տեղի ունեցած Իրան-ԱՄՆ անուղղակի բանակցությունները միջազգային հանրության ուշադրության կենտրոնում էին՝ որպես հնարավոր դեէսկալացիայի նախերգանք, սակայն հանդիպումից հետո ստեղծված իրավիճակը փաստում է խորը դիվանագիտական լճացման մասին։ Չնայած Պակիստանի միջնորդական ջանքերին՝ կողմերին չհաջողվեց դուրս գալ փոխադարձ անվստահության շրջանակից։
Օրերս Պակիստանի միջնորդությամբ կամակերպված Իրան-ԱՄՆ բանակցությունները մայրաքաղաք Իսլամաբադում ըստ էության տապալվեցին։ Թեհրանի գլխավոր բանակցող, երկրի խորհրդարանի խոսնակ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆը հայտարարել է, որ Վաշինգտոնին չի հաջողվել շահել Թեհրանի վստահությունը։ X-ի գրառման մեջ Ղալիբաֆը հայտնել է, որ Պակիստանում անցկացված քննարկումների ժամանակ իր բանակցային թիմն «առաջ նայող» նախաձեռնություններ է ներկայացրել, սակայն Միացյալ Նահանգներին չի հաջողվել ձեռք բերել իրանական պատվիրակության վստահությունը։
Միջազգային հանրությունը սպասում է այսօր Պակիստանում սպասվող Իրան-ԱՄՆ բանակցությունների արդյունքներին։ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսն արդեն Պակիստանի մայրաքաղաք Իսլամաբադում է, ավելի վաղ Պակիստանի մայրաքաղաքում վայրէջք էր կատարել Թրամփի հատուկ բանագնացներ Սթիվ Ուիթքոֆի և Ջարեդ Քուշների ինքնաթիռը: Ի դեպ, ըստ մի շարք հրապարակումների, Պակիստանը խնդրել է Վաշինգտոնին Իրանի հետ բանակցություններում ներգրավել ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսին, քանի որ հակամարտության նկատմամբ նրա նախկին առարկությունները նրան ավելի ընդունելի են դարձրել Իսլամաբադի համար։
Իրանում մեծ հույսեր չունեն Միացյալ Նահանգների և Իրանի միջև ձեռք բերված երկշաբաթյա հրադադարի պահպանման կամ խաղաղ բանակցությունների հաջող ընթացքի առնչությամբ։ Այս պահին հարցականի տակ են Պակիստանի միջնորդությամբ ուրբաթ օրն Իսլամաբադում նախատեսված բանակցություններն Իրանի և Միացյալ Նահանգների պատվիրակությունների միջև։ Ամեն դեպքում Իրանը պատրաստ է իրադարձությունների ցանկացած զարգացման՝ շատ լավ հասկանալով, որ պայմանավորվածություններ խախտելը սովորական երևույթ է հակառակ կողմի համար։
Ադրբեջանում ջիհադական ազդեցության անփոփոխ բնույթը կրկին հաստատվեց հունվարի վերջին, երբ հայտնի դարձավ երեք մարդու ձերբակալության մասին, որոնք հարձակում էին նախապատրաստում Բաքվում Իսրայելի դեսպանատան վրա «իսլամական պետության Խորասան նահանգում» (Islamic State in Khorasan Province, ISKP) հրամանով:
Օրերս հայտարարված ԱՄՆ-Իրան երկշաբաթյա հրադադարը, ԱՄՆ-Իրան Իսլամաբադում սպասվող բանակցությունները դեռևս չսկսված, կողմերի միջև լուրջ տարաձայնությունների պատճառ է դարձել՝ կասկածի տակ դնելով հրադադարն ու հետագա հնարավոր պայմանավորվածությունները։ Եվ այս ամենն այն պատճառով, որ Իրան-ԱՄՆ հրադադարի շուրջ պայմանավորվածության ձեռքբերումից անմիջապես հետո Իսրայելը սկսեց ուժեղ հարվածները Լիբանանին, հայտարարելով, թե Լիբանանը չի մտնում ԱՄՆ-Իրան պայմանավորվածությունների շրջանակ։
Առանց որևէ կասկածի, հենց Միացյալ Նահանգներն են վախենում Իրանից։ Թրամփն ընդունել է Իրանի՝ որպես աշխարհի չորրորդ գերտերություն ի հայտ գալու փաստը: Թրամփն Իրանին առաջարկեց 15 կետից բաղկացած ծրագիր. Իրանը մերժեց այն և փոխարենը՝ ներկայացրեց իր սեփական 10 կետանոց ծրագիրը, և նա ընդունեց դա։ Քանի որ նա վախենում էր Ամերիկայում պատերազմի հասցրած վնասներից, բենզինի գների բարձրացումից, հարյուրավոր ամերիկյան զոհերից, Իրանի դեմ ցամաքային ներխուժման դավադրության ձախողումից և Հորմուզի նեղուցը վերաբացելու անկարողությունից։
Օրերս տեղի ունեցավ Նիկոլ Փաշինյանի այցը Ռուսաստանի Դաշնություն: Հանդիպումը, որը խնդրել էր հայկական կողմը, անցավ բավականին ուշագրավ, որոշ կարծիքների համաձայն՝ լարված մթնոլորտում:
168TV-ի «Դիպլոմատ» հաղորդաշարի զրուցակիցը աշխարհահռչակ տնտեսագետ, կայուն զարգացման ոլորտի համաշխարհային առաջնորդ և Կոլումբիայի համալսարանի «Երկրի ինստիտուտի» (Earth Institute) տնօրեն, պրոֆեսոր ՋԵՖՐԻ ՍԱՔՍՆ է:
Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ագրեսիայի խորապատկերին Անկարայի և Բաքվի միջև տարընթերցումներն ու հակասությունները գնալով ավելի ակնհայտ են դառնում միջազգային դիտորդների համար: Գալիս է «ճշմարտության պահը», որի նախապատրաստությունը վաղուց էր ընթանում։
«Ցավալիորեն, ուժը՝ որպես գերակա գործիք և բանաձև, արցախյան 44-օրյա պատերազմից հետո շատ ավելի է տեղ գտնում միջազգային հարաբերություններում։ Իսկ եթե ուժի գործոնը դառնում է միջազգային իրավունքի շարժիչը, քաոսային իրավիճակ է ստեղծվում»։
Մի քանի օր է՝ միջազգային հանրությունը փորձում է հասկանալ, թե ի՞նչ բանակցություններ են տեղի ունենում ԱՄՆ-ի ու Իրանի միջև, ի՞նչ ձևաչափով, կամ ընդհանրապես բանակցություններ տեղի ունենո՞ւմ են, թե՞ ոչ:
168TV-ի «Թրիգեր» հաղորդաշարի հյուրը «APRI-Հայաստան» գիտահետազոտական կենտրոնի փորձագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, միջազգայնագետ, իսրայելագետ Սերգեյ Մելքոնյանն է:
Նահանջելով Իրանի էներգետիկ ենթակառուցվածքները ոչնչացնելու իր վերջնագրից՝ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարում է, որ Իրանի հետ բանակցություններ են ընթանում, ինչպես նաև նախատեսվում են բանակցություններ։ Ժամեր առաջ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել էր, որ Միացյալ Նահանգներն ակտիվ բանակցություններ է վարել Իրանի հետ, և երկու կողմերն էլ հասել են «կարևոր համաձայնության կետերի»։
«Պատերազմն Իրանի դեմ դեռ կշարունակվի մի քանի շաբաթ, ԱՄՆ-ը կփորձի ելքեր գտնել պատերազմի ընթացքն ի օգուտ ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի շրջելու համար, որի համար պետք է ջանան ցամաքային գործողության համար հնարավորություն գտնել ռեգիոնում»
Թեհրանում վերջին հրաժեշտը տվեցին Ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Լարիջանիին, որը սպանվել է ամերիկանա-իսրայելյան հրթիռային հարվածների հետևանքով։
Մերձավորարևելյան ճգնաժամը թևակոխել է լարվածության նոր և անկանխատեսելի փուլ։ Իսրայելի Պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացի սենսացիոն հայտարարությունն այն մասին, թե ՑԱԽԱԼ-ի վերջին հարվածների արդյունքում սպանվել է Իրանի Ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի նախկին քարտուղար և երկրի հոգևոր առաջնորդի հատուկ խորհրդական Ալի Լարիջանին, ցնցել է միջազգային հանրությունը։
Շուրջ 17 օր է, ինչ հարևան Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը պատերազմում է Միացյալ Նահանգների ու Իսրայելի հետ՝ վերջիններիս կողմից չհայտարարված պատերազմի մեկնարկից ի վեր:
Քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Վահե Դավթյանի զրույցը Հայաստանում Իրանի արտակարգ և լիազոր դեսպան Խալիլ Շիրղոլամիի հետ:
Նախօրեին Եվրոպական խորհրդարանի ամբիոնից Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձավ հարևանությամբ՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեմ ծավալվող պատերազմին։
Մինչ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն ԱՄՆ նախաձեռնությամբ ՌԴ նախագահի հետ հեռախոսազրույցից հետո հայտարարում է Իրանի հետ պատերազմը շուտով ավարտելու մասին, իսկ ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթը հայտարարում է՝ ԱՄՆ-ը կավարտի Իրանի հետ պատերազմն «իր ժամանակացույցի համաձայն», միջազգային մամուլի հրապարակումներն ու Իրանից հնչող հայտարարությունները ցույց են տալիս, որ Իրանը չի պատրաստվում նահանջել և ավելի է կոշտացնում […]
Մինչ ԱՄՆ-ը ու Իսրայելը շարունակում են չհրահրված պատերազմն Իրանի դեմ, Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը հեռախոսազրույցներ է ունենում հարևան երկրների ղեկավարների հետ։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրն ամերիկահայ կոնֆլիկտաբան, միջազգային հակամարտությունների կարգավորման և բանակցությունների մասնագետ (Conflict Resolution, International Law, Mediation), իրավագիտության դոկտոր Հրայր Բալյանն է։
«168 Ժամի» հետ զրույցում ռուս արևելագետ Վիկտոր Նադեին-Ռաևսկին ասաց, թե որքան էլ բարդ է ստեղծված իրավիճակը, այն ունի առանձնահատկություն՝ Իրանը երկար ժամանակ նախապատրաստվել էր սրան, ուստի ծրագիրը՝ վերացնելով իշխանության ամենաբարձր դեմքերին, հասնել Իսրայել-ԱՄՆ նպատակներին՝ դեռ չի աշխատում, քանի որ ամեն պաշտոնի համար կան բազմաթիվ թեկնածուներ:
«Որևէ մեկը չի կանգնելու Ռուսաստանում և հայտարարի՝ «Մենք Հայաստանում նախընտրում ենք այս կամ այն քաղաքական ուժին»։ Դուք հիշատակեցիք Մոլդովան, բայց Մոլդովայի իշխանություններն արդեն բացահայտ են ասում, որ իրենք դիտարկում են Ռուսաստանը՝ որպես թշնամի։ Մոլդովայի իշխանություններն ամեն ինչ արել են, որ վերջին տարիների ընթացքում նվազագույնի հասցնեն տնտեսական համագործակցությունը Ռուսաստանի հետ»։
«ԱՄՆ-ին Իրանում «բլիցկրիգ» չի հաջողվի»,- այս մասին տելեգրամյան իր ալիքում գրել է ռուս արևելագետ, քաղաքական վերլուծաբան Եվգենի Սատանովսկին՝ անդրադառնալով Իրանի դեմ ամերիկաիսրայելական հարձակման մի շարք ասպեկտներին։
16TV-ի «Թրիգեր» հաղորդաշարի հյուրը Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն, քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանն է:
Հայաստանի առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունները միայն ներքին հայաստանյան ընտրություններ չեն: Դրանք առնվազն աշխարհաքաղաքականացված են: Սրանք ճակատագրական ընտրություններ են մեզ համար:
Հարավային Կովկասի (Անդրկովկասի) աշխարհագրությունը պատմականորեն սահմանել է այս տարածաշրջանը որպես կապող տարածք Եվրասիայում։ Էթնիկ բազմազանությունը և ներքին հակասությունների բարդույթը, մի կողմից, զուգորդված խոշոր խաղացողների շահերի հետ, մյուս կողմից, որպես կանոն, դժվարություններ են ստեղծել բնական մրցակցության և համագործակցության ճանապարհին:
Նա շեշտեց, որ Իրանը Հայաստանի համար կենսականորեն կարևոր ճանապարհներից մեկն է՝ հատկապես այն պատճառով, որ Հայաստանի սահմանները Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ փակ են․
