1930-ականների բռնաճնշումները հայ իրականության մեջ պարզապես քաղաքական հաշվեհարդար չէին: Դրանք ուղղված էին ազգային ինքնության հիմնասյուների՝ եկեղեցու, մտավորականության և պատմական հիշողության դեմ։ Խաչիկ Մուղդուսու գործունեությունն այդ համակարգի ամենախորհրդանշական դրսևորումներից մեկն էր: Նա ոչ միայն կատարող էր, այլև իր գիտակցված մասնակցությամբ նպաստեց հայ հասարակության հոգևոր ու բարոյական դիմադրության ոչնչացմանը:
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «APRI-Հայաստան» գիտահետազոտական կենտրոնի փորձագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, միջազգայնագետ, իսրայելագետ Սերգեյ Մելքոնյանն է։
Նոր տարում Մայր Աթոռի դեմ իշխանությունների արշավը նոր թափ ստացավ․ Սուրբծննդյան նախատոնին Փաշինյանը 10 եպիսկոպոսների հետ միասին վերաթարմացրեց «կողմերի նվիրվածությունը» «սուրբ գործին», իսկ Սուրբծննդյան օրն արդեն սեփական «ուղտերթով» ցույց տվեց՝ ինքն ամենևին նահանջողը չէ։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «Միասնության թևեր» քաղաքական նախաձեռնության ներկայացուցիչ, «Դի-ԷՍ-ԷՅ Խորհրդատվական խումբ» ընկերության գլխավոր տնօրեն, ՀՀ Պետական եկամուտների կոմիտեի (ՊԵԿ) նախկին ղեկավար, տնտեսական գիտությունների թեկնածու Դավիթ Անանյանն է։
Հունվարի 11-ին Մասյացոտնի թեմի պաշտոնանկ արված նախկին առաջնորդ Գևորգ Սարոյանը լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցի ընթացքում Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին մեղադրում է Հայոց պետականության դեմ պայքարելու մեջ։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «Ջենեսիս Արմենիա» ուղեղային կենտրոն-հիմնադրամի տնօրեն, քաղաքական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Աբրահամ Գասպարյանն է։
Տիկին Գաբրիելյանի խոսքով, տրամադրությունները, բնականաբար, անկում ապրեցին… «Հալեպի ողջ ժողովուրդը շատ ծանր տարավ ճգնաժամը, հատկապես հիշելով պատերազմի դաժան օրերը… Սակայն այսօրվա լուրերը փոքր-ինչ մեղմեցին տխրությունը։ Անցնող տասնհինգ տարիները ցույց տվեցին, որ հալեպահայը երկու հիմնական հատկանիշ ունի՝ դիմանալու գերազանց կարողություն և հուսադրություն։ Այս պայմաններում նա հրաժարվում է հուսալքվել և հանձնվել տխրությանը։ Հուսամ, այս վերջին տագնապը կլինի վերջինը, և գալիք օրերը կրկին կջերմացնեն խանդավառությամբ ու կենսունակությամբ լի հալեպահայի հոգին»,- ասաց նա։
«Ինչքան հետապնդումներն ուժեղանում են եկեղեցու նկատմամբ, եկեղեցին դրանով ուժեղանում է բարոյապես։ Ու այս պատճառով Նիկոլ Փաշինյանը վարչական ռեսուրսի աստիճանը մեծացնում է՝ փորձելով տեսնել, թե ի՞նչ հարաբերակցությամբ կկարողանա իրավիճակ փոխել»։
Մեր տեղեկություններով` քանի որ մարզային բժշկական կենտրոնները գտնվում են Առողջապահության նախարարության ենթակայության ներքո, առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանի անմիջական«դաբրոյով» մի գազել
«Յոթ ամիս չէի գրում: Կարծում էի՝ վերջ, այլևս չեմ գրի: Բայց պարզվեց, որ դեռ ապրում եմ…»․ լույս է տեսել արձակագիր, հրապարակախոս Լևոն Ջավախյանի հեղինակած`«Տուն գնացող արև»-ը 8-րդ գիրքը:
Նիկոլ Փաշինյանը, ըստ իս, արդեն հասել է իր նպատակին, եկեղեցին պառակտել է։ Որպես պատմաբան՝ ես չեմ մտաբերում մի դեպք, որ եկեղեցու եպիսկոպոսները Վեհափառի հրաժարականը պահանջեն։ Շատ են եղել դեպքեր, երբ աշխարհիկ իշխանությունը հոգևոր իշխանության վրա է հարձակվել. Տիրան թագավորը՝ Հուսիկ Վեհափառի դեմ, Պապի և Ներսես Մեծի հակամարտությունը։
«Եթե ավտորիտար կառավարման համակարգերը ենթադրում են, որ պետությունը քաղաքական դաշտն է փորձում իր շուրջ համախմբել, տոտալիտարիզմի դեպքում այն մտնում է ամենօրյա կենսագործունեության դաշտ, և մենք տեսնում ենք դրա առաջին հստակ դրսևորումները։ Թե ինչպես պատարագ մատուցել՝ որևէ պետական պաշտոնատար անձի գործը չէ։ Եկեղեցին իրավունք ունի զբաղվելու քաղաքականությամբ, ավելին՝ ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի պետք է մտնի քաղաքականություն։ Մինչդեռ այսօրվա կառավարման համակարգի ձգտումն է՝ բոլորին հեռու պահել քաղաքականությունից»,- ասաց փաստաբանը։
Մեր օրերում հաճախ են ահազանգում կրոնական արժեքների անկման մասին: Իտալիայում կաթոլիկությունն այլևս չի միավորում մարդկանց, Նիդերլանդների ընդունած հանդուգն դիրքը` բարոյականության և էֆթանազիայի հարցում, ոմանց կարծիքով վկայում է այն մասին, որ այդ երկիրը կտրուկ հեռանում է քրիստոնեությունից: Հոգևոր-կրոնական արժեքների անկումը համատարած բնույթ ունի:
Ընդդիմադիր գործիչ Կարապետ Պողոսյանը Հայաստանի գործող իշխանություններին համեմատում է քոչվորական ցեղերի հետ, որոնք ժամանակին ասպատակել են Հայաստանը և, որպես կանոն, իրենց հետևից միայն ավերածություններ են թողել։
«Ներողություն, դուք ձեր մեղքերին չեք նայո՞ւմ։ Վեհափառի «կործանարար ընթացքը» ո՞րն է, ես 15 հատ կործանարար ընթացք կարող եմ տեսնել որևէ անձի գործունեության, խոսքերի մեջ, բայց ահավոր ցավալի է, որ այսպիսի բան տեղի է ունենում այսօր․․․ Ես՝ որպես քահանա, խորհուրդ կտայի իրենց վերադառնալ ճեմարան և զրոյից սովորել, թե ինչ է նշանակում քրիստոնեական խոնարհությունը»։
Ռազմավարական հետազոտությունների և նախաձեռնությունների վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հայկ Խալաթյանի կարծիքով՝ այն փաստը, որ ՀՀ իշխանություններն ընտրություններից առաջ աջակցության խնդրանքով դիմել են ԵՄ-ին, ցույց է տալիս, որ չնայած իշխանությունների հայտարարություններին, թե իրենց դիրքերն ամուր են, իրականությունն այլ է։
«Մենք տեսնում ենք մեր ազգային խայտառակության սերիալի հաջորդ սերիան ամեն օր։ Ես ասել եմ՝ սա ինչ-որ սարսափի գնացք է․ ամեն անգամ հասնում ես նոր կայարան, դուրս ես գալիս, ու ինչ-որ սարսափելի բան է կատարվում»։
Ես կարծում եմ՝ հանրությունն ի վիճակի է պաշտպանել իր Եկեղեցին. Սերժ Սարգսյան
Դեռ տարիներ առաջ մանրամասն և փաստերով ներկայացրել ենք, թե ինչպես է իշխանափոխությունից հետո Նիկոլ Փաշինյանը միանգամից անցել Հայաստանում և Արցախում դավադիր ուժերի և օտարերկրյա գործակալների փնտրտուքի, որոնք իբր իրենց դեմ դավադրություններ էին նախապատրաստելու կամ իրականացնելու: Այս դեպքում օրակարգում հող հանձնելու թեման էր, որը խաղարկվել է նաև պատերազմի օրերին:
Ինչպես օգնողների՝ ԵՄ-ի ղեկավարության, այնպես էլ օգնություն ստացողների՝ ՀՀ այս իշխանության համար կարևորը տվյալ պահի կեղտոտ քաղաքական շահն է։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը քաղաքագետ Անուշ Սեդրակյանն է։
«Դասեր» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրերը քաղաքագետ, «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ Սուրեն Սուրենյանցն ու հասարակական-քաղաքական գործիչ, Լեհաստանում ՀՀ նախկին դեսպան, Վայոց ձորի նախկին մարզպետ Էդգար Ղազարյանն են։
Հայաստանում իշխանական ողջ համակարգը ճորտատիրական վիճակում է. մարդկանց մի խումբ, տիրապետելով գործադիր իշխանության լծակներին, զավթել է նաև դատական ու օրենսդիր իշխանությունը, ինչպես նաև՝ ուժային կառույցները, և այս իրավիճակում հնարավոր չէ խոսել մարդու իրավունքների պաշտպանության մասին։
«Կալիֆոռնիա Կուրիեր» թերթի գլխավոր խմբագիր, ամերիկահայ գործիչ Հարութ Սասունյանն այս իրավիճակի հանգուցալուծումը տեսնում է գործող վարչախմբից ու նրա ղեկավարից ձերբազատման մեջ։
Նոյեմբերի 27-ին Հայ Առաքելական եկեղեցու մի խումբ եպիսկոպոսներ իրենց ստորագրած հայտարարությամբ պահանջեցին Արշակ արքեպիսկոպոս Խաչատրյանի և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հեռացումը և որպեսզի այս հայտարարությունն ամրապնդվի, նրանք նույնը օրը հանդիպեցին Նիկոլ Փաշինյանի հետ։
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի չորրորդ բարձրաստիճան հոգևորականի՝ Արշակ արքեպիսկոպոսի կալանավորումից հետո տարատեսակ մեկնաբանություններ եղան Եկեղեցու շուրջ սեղմվող օղակի մասին։ Քաղաքագետ, վերլուծաբան Հրանտ Միքայելյանը, սակայն, վստահեցնում է՝ հանգուցալուծում ու ճանապարհ կա՝ թույլ չտալու Մայր Եկեղեցու պառակտումն ու վերացումը:
«Ինձ համար խիստ կանխատեսելի պրոցես էր»,- 168․am-ի հետ զրույցում նշեց «Նժար» սահմանադրական շարժման հիմնադիր, իրավապաշտպան Նինա Կարապետյանցը՝ անդրադառնալով եկեղեցու շուրջ ստեղծված իրավիճակին, հոգևորականների կալանավորումներին:
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի դիվանապետ Արշակ արքեպիսկոպոս Խաչատրյանը 2 ամսով կալանավորվեց․ նա չորրորդ բարձրաստիճան հոգևորականն է, որ վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում հայտնվեց անազատության մեջ՝ շատերի համար անհասկանալի ու արագացված գործընթացների հետևանքով։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «5 իրավապաշտպանների նախաձեռնության» անդամ, Արշակ արքեպիսկոպոս Խաչատրյանի շահերի պաշտպան, փաստաբան Արսեն Բաբայանն է։
«Ժողովուրդէն ոմանք մանուկներ բերին Յիսուսի, որպէսզի ձեռք դնէ անոնց վրայ եւ աղօթէ», բայց աշակերտները սաստեցին բերողները։ Յիսուս անոնց ըսաւ. «Ձգեցէ՛ք որ մանուկները ինծի գան, արգելք մի՛ ըլլաք անոնց, որովհետեւ այդպիսիներուն է երկինքի արքայութիւնը» (Մտ 19.13-15)։
