«Միջազգային իրավիճակը շատ լարված է, շատ վտանգավոր է, մոտավորապես նույն իրավիճակն է՝ ինչ Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմներից առաջ»,- 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ընթացքում, ամփոփելով 2025 թվականի աշխարհաքաղաքական զարգացումները, ասաց քաղաքագիտության դոկտոր Արթուր Խաչիկյանը՝ շեշտելով, որ այլևս չկա որևէ միջազգային օրենք, կազմակերպություն, տիրում է ուժը։
«Նիկոլի աշխատակազմի ղեկավար Արայիկ Հարությունյան կոչվածն անընդհատ գրում է՝ լրատվամիջոցները, լրագրողական դաշտը կործանվում են։ Ա՛յ կործանվածներ, դուք երկիր եք կործանում, դուք ձե՛ր մասին մտածեք։ Մի հրապարակումը լավը կլինի, մյուսը՝ վատը, մեկն անթերի կլինի, մյուսը թերություն կունենա, դա ի՞նչ կապ ունի։ Դուք ի՞նչ գործ ունեք մամուլի հրապարակումների հետ»:
«Կալիֆոռնիա Կուրիեր» թերթի գլխավոր խմբագիր, ամերիկահայ գործիչ Հարութ Սասունյանը խայտառակություն է համարում եկեղեցու դեմ գործող իշխանությունների արշավը։
Քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանն այն կարծիքին է, որ հակաեկեղեցական շարժումն առաջնորդելով՝ Փաշինյանը երկու հետաքրքրություն ունի։
«Ներողություն, դուք ձեր մեղքերին չեք նայո՞ւմ։ Վեհափառի «կործանարար ընթացքը» ո՞րն է, ես 15 հատ կործանարար ընթացք կարող եմ տեսնել որևէ անձի գործունեության, խոսքերի մեջ, բայց ահավոր ցավալի է, որ այսպիսի բան տեղի է ունենում այսօր․․․ Ես՝ որպես քահանա, խորհուրդ կտայի իրենց վերադառնալ ճեմարան և զրոյից սովորել, թե ինչ է նշանակում քրիստոնեական խոնարհությունը»։
Ռազմավարական հետազոտությունների և նախաձեռնությունների վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հայկ Խալաթյանի կարծիքով՝ այն փաստը, որ ՀՀ իշխանություններն ընտրություններից առաջ աջակցության խնդրանքով դիմել են ԵՄ-ին, ցույց է տալիս, որ չնայած իշխանությունների հայտարարություններին, թե իրենց դիրքերն ամուր են, իրականությունն այլ է։
Թուրքական լրատվամիջոցները տարբեր հրապարակումներ են անում ՀՀ իշխանությունների կողմից Հայ Առաքելական եկեղեցու ու Վեհափառ հայրապետի դեմ սկսած արշավի վերաբերյալ։
«Մենք տեսնում ենք մեր ազգային խայտառակության սերիալի հաջորդ սերիան ամեն օր։ Ես ասել եմ՝ սա ինչ-որ սարսափի գնացք է․ ամեն անգամ հասնում ես նոր կայարան, դուրս ես գալիս, ու ինչ-որ սարսափելի բան է կատարվում»։
Գերմանահայոց Կենտրոնական խորհրդի վարչության անդամ Սամվել Լուլուկյանը շեշտում է՝ իշխանությունների կողմից եկեղեցու դեմ կատարվող քայլերը հակասահմանադրական են։
«Առանց ամաչելու հայտարարում են, թե ով դեմ է այդ ամենին, հակահայ է, երբ իրենք են, որ օտար պետության գործակալ են դարձել՝ հետևելով իրենց շեֆի՝ Փաշինյանին օրինակին»։
«Քանի դեռ մեր հայրենակիցները պատանդ են Բաքվում, հայ ժողովուրդը ոչ միայն խաղաղության, այլև ընդհանրապես արժանապատվության մասին խոսելու իրավունք չունի։ Քանի դեռ այս մարդիկ օր առաջ չեն ազատվել ադրբեջանական բանտերից, մենք հանգիստ ապրելու տարբերակ չունենք»,- 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ընթացքում ասաց հրապարակախոս Հարութ Ուլոյանը։
«Զարթոնք» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Սևակ Հակոբյանի համար դեռ 2018-ին Փաշինյանի Գյումրիից սկսած քայլերթից պարզ է եղել, որ լավ տեղ չի տանելու այդ ընթացքը, և այն ավելի շատ նման է գործուղման։
Քաղաքագետ Վազգեն Հովհաննիսյանն այն կարծիքին է, որ Հայ Առաքելական եկեղեցու դեմ իշխանությունների պայքարը պայքար է մի ինստիտուտի դեմ, որը հայ ժողովրդի հնարավոր կոնսոլիդացիա կարող է իրականացնել՝ քաղաքական կոնսոլիդացիայի սղության պայմաններում։
ՀՅԴ անդամ Նժդեհ Գարագավորյանը (Փարիզ) այն կարծիքին է, որ թեպետ Ֆրանսիայում իրենք ամեն ինչ արել են, որ տեղի իշխանություններն ունենան հայանպաստ դիրքորոշում, բայց ռազմավարական համագործակցության մասին խոսելը տեղին չէ։
«Սա նոր աղանդի հիմնում է, որը կպահի եկեղեցու արտաքին ատրիբուտիկան և բովանդակային առումով նույնն է, ինչ բողոքական եկեղեցին։ Բազմիցս ասել ենք՝ սա անգլիկան եկեղեցու նման մի կառույց է, որտեղ պահպանված են կաթոլիկ եկեղեցու արտաքին ամեն ինչը, բայց բովանդակային առումով բողոքական է»։
«Ո՛չ Նիկոլ Փաշինյանը, ո՛չ որևէ իշխանություն չի՛ կարող վախեցնել մեզ։ Նա ոչ մի իրավունք չունի եկեղեցու ներքին գործերի մեջ մտնելու, կաթողիկոս փոխելու, նոր կաթողիկոս նշանակելու․ դա իր գործը չէ՛։ Մենք նրան զգուշացնում ենք՝ թող զգույշ լինի, իր խոսքերն ու արարքները միայն մեր դեմ չեն, այլ Աստծո դեմ են։ Աստված համբերություն ունի, և կարող է մեկ անգամ այնպես անել, որ ընդհանրապես իր կործանումը և, դժբախտաբար, Հայաստանի կործանումը տեղի ունենա իր ձեռքերով։ Թող ուշադիր լինի»:
«Կալիֆոռնիա Կուրիեր» թերթի գլխավոր խմբագիր, ամերիկահայ գործիչ Հարութ Սասունյանը ամոթալի է համարում ՀՀ իշխանությունների կողմից Հայ Առաքելական եկեղեցու դեմ արշավը։
«Սփյուռքում մեծ սրտնեղությամբ են հետևում Հայ Առաքելական եկեղեցու արշավին։ Եկեղեցին, որ մեր ազգության ամենակարևոր, ամենասուրբ կառույցներից մեկն է, այսօր փորձում են իջեցնել, փորձում են պղծել այդ սրբության պատկերը»։
«Մեր ձևով» ժողովրդական շարժումը հանրահավաք է հրավիրել, որի ժամանակ շարժման համակարգող Նարեկ Կարապետյանը նախ ներկայացրեց իրենց անելիքները՝ նշելով, որ այսօր սկսում են Հայաստանի վատ շրջանի ավարտի և վերակառուցման շարժում: Թե ինչպես են հասնելու խաղաղ իշխանափոխությանը և երկրի վերակառուցմանը, նա երեք քայլ նշեց:
«Նույնիսկ, եթե ԵԱՀԿ ՄԽ-ն լուծարված է, չպետք է ասել, որ Արցախի և արցախահայության խնդիրը համաշխարհային ուշադրությունից դուրս պետք է մնա։ Ընդհակառակը, այսօր շատ ավելի կարևոր է, քան երբևէ, որ համաշխարհային կազմակերպություններն իրենց աչքը պահեն Արցախի խնդրի, արցախահայության վերադարձի իրավունքի վրա, քանի որ ուրիշ ձևով հնարավոր չէ արդարություն գոյացնել»։
Նա հիշեցրեց իշխանությունների հետ սերտ փոխկապակցված քարոզիչների ասածները, թե Փաշինյանը ՀՀ միակ առաջնորդն է, որ ունի ԱՄՆ նախագահի WhatsApp-ի համարը, և հարցադրում կատարեց՝ եթե Փաշինյանն ունի Թրամփի WhatsApp-ի համարը, այդ ո՞նց է գրանցված, որ անընդհատ ստիպված է մոտենալ և հիշեցնել, թե ինքն ով է:
Լեհաստանում Հայաստանի նախկին դեսպան Էդգար Ղազարյանն այն կարծիքին է, որ Վաշինգտոնում «Նիկոլ Փաշինյանը Մեղրին հանձնել է Ադրբեջանին, ուղղակի այդ գործընթացի երաշխիքներ ստեղծելու համար այնտեղ նաև տեղակայվելու է ամերիկյան ռազմաբազա»:
«Փաստաբանները զբաղվում են այդ հարցով: Այս պահին ԱԱԾ-ից ես պատասխան չունեմ, բայց պատգամավորներից մեկն ասել է, որ այսպիսի ձևակերպում են տվել՝ ազգային անվտանգությանը և հասարակական առողջությանը սպառնալիք ներկայացնելու համար»,- 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ընթացքում ասաց նա:
Աշխարհահռչակ իրավաբան և մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպան Ռոբերտ Ամստերդամը հրավիրված ասուլիսի ժամանակ անդրադարձավ գործարար Սամվել Կարապետյանի դեմ հարուցված քրեական գործին, այդ շրջանակում Եկեղեցու դեմ արշավին:
«Սա սև-սպիտակ իրավիճակ է: Եթե դիտարկենք Եվրոպայի կոնվենցիան, կրոնի ազատությունը սրբազան է, ուստի կրոնի և պաշտամունքի ազատությունն ամբողջովին երաշխավորված են»:
«Եկեղեցու նկատմամբ հարձակումների բնույթը շատ ավելի ծանր է, քան զրպարտությունը: Զրպարտությունը կպրիմիտիվացներ երևույթը: Սա սահմանադրական հիմնարար խնդիր է, որը պետք է կանգնեցնել դատական և, միգուցե, միջազգային մարմինների կողմից արագ գործողություններով»,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանն ասաց միջազգային հայտնի իրավաբան Ռոբերտ Ամստերդամը:
«Կարծում եմ, որ բազմաթիվ գործիքներ կան»,- ընդգծել է նա և հիշեցրել, որ Հայաստանի առաջնորդը 3 միլիոնանոց երկրի ներկայացուցիչ է, մի երկրի, որը տնտեսական, քաղաքական, իրավական աջակցության առումով կախվածության մեջ է տարբեր երկրներից: Այսինքն, գործարար Սամվել Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքն իր ազդեցությունն ունենալու է այս ամենի վրա:
Դիրիժոր Վահե Բեգոյանն այն կարծիքին է, որ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին գահընկեց անելու Փաշինյանի ծրագիրը Հայ Առաքելական եկեղեցու հետ ոչ մի կապ չունի:
«Եթե Եկեղեցու ներկայիս վերնախավը՝ Կաթողիկոսի գլխավորությամբ, այսպես ասած՝ երդում տար, որ սպասարկելու է նրա շահերը, հաստատ նման խնդիր չէր ծագի: Պարզ է, որ դա առաջացել է հակասություններից, հատկապես՝ պատերազմից հետո: Մինչ իր վերջին գրառումը, եթե հայտարարում էր, որ անձի խնդիր է, կա կուսակրոնության խնդիր, հիմա արդեն բացահայտ խոստովանում է, որ Եկեղեցու վերնախավի հետ է խնդիրը: Բացի այդ, այդտեղ շատ հատկանշական բան կա. նա ասում է, որ Կաթողիկոսին հեռացնելուց հետո տեղապահ պետք է նշանակել ամուսնացյալ քահանայի, ինչը նշանակում է, որ նա կուսակրոնության թեման մեջտեղից հանում է, այսինքն՝ չի հավատում, որ այնտեղ որևէ մեկը կուսակրոն է: Հետո նշում է, որ կանոնագրքերը պետք է խմբագրել, հետո նոր կաթողիկոս ընտրել, ինչը նշանակում է, որ կուսակրոնության թեման կանոնագրքերից դուրս է բերելու»:
«Շատ կարևոր է Փաշինյանին զրկել որևէ հիմնավորմամբ բախումներն ու անկարգությունները հակառակորդների վրա գցելու հնարավորությունից: Բնականաբար, մենք պետք է ականջալուր լինենք Վեհափառ Տիրոջը, Հայ Առաքելական եկեղեցուն և գործենք համադրաբար, բայց մեր աջակցությունը հայտնելը նվազագույնն է, որ պետք է անենք: Թող ՔՊ-ականներն են իմանան՝ դա արժանանալու է հակազդեցության: Հակազդեցությունը խաղաղ հանրության ներկայությունն է լինելու: Ես վստահ եմ, որ ավելի շատ մարդ մոբիլիզացվելու է Հայ Առաքելական եկեղեցու շուրջ, քան անգամ վարչական ռեսուրսներով, քաղաքացիական հագուստով ոստիկաններով՝ Փաշինյանի շուրջ՝ այս հարցում»:
