Մենք նաև հետաքրքրվեցինք, թե ԲՀԿ-ն արդեն ունի՞ դիրքորոշում, թե ինչպես է Ազգային ժողովում քվեարկելու նոր կառավարության ծրագրին, ինչին արձագանքելով` ԲՀԿ մամուլի խոսնակն ասաց. «Բայց ինչպե՞ս կարող ենք ունենալ դիրքորոշում, եթե ծրագիրը դեռ չի ներկայացվել»:
«Հանրապետական կուսակցությունը հայտարարում է, որ ինքը 150 հազարանոց կուսակցություն է, Ազգային ժողովում ունի քաղաքական և թվային մեծամասնություն և շատ համայնքներում ունի ղեկավարներ, բայց ամենայն հավանականությամբ այլ թեկնածու չկար, և ընտրվեց Հովիկ Աբրահամյանը, որովհետև վարչապետը պետք է նաև լիներ քաղաքական ինչ-որ կշիռ ունեցող գործիչ, իսկ Հովիկ Աբրահամյանը ՀՀԿ-ում, բնականաբար, ունի համապատասխան քաղաքական կշիռ»,- ասաց նա:
Ակնհայտ է, որ սահմանափակելով նախագահի լիազորությունները և անցնելով խորհրդարանական հանրապետության` նախագահը ստանում է անգլիական թագուհու կարգավիճակ: Ասելով, որ չի լինելու նաև վարչապետ` հստակ երևում է, որ նա նպատակ է դրել լինել Ազգային ժողովի նախագահ: Դա գերմանական մոդելն է` Բունդեսթագի նախագահը երկրում երկրորդ դեմքն է: Այս պարագայում, որքան ես եմ հասկանում, Սերժ Սարգսյանը ձգտելու է լինել, այսպես ասած, «պախանը»` քաղաքական դաշտում:
«Հայաստանի առաջին նախագահի ցանկացած հարցազրույց, իհարկե, ուշագրավ է, հետաքրքիր և սպասվում է հասարակության կողմից, նա շատ հմուտ քաղաքական գործիչ է, ով մեր ժողովրդին տարել է դեպի անկախացում: Գնահատականներ կան, որոնց հետ երբևէ չեմ կարող համաձայնել… Կա տերմինների սխալ օգտագործում. «արևմտամետ» ասելու մեջ մեծ հաշվով խնդիր չեմ տեսնում, բայց դա պիտակավորման փորձ է
«Ակնհայտ է նաև, որ ԲՀԿ-ն այդքան սուր չի կարող ընդունել Հովիկ Աբրահամյանի պարագան, և ավելին` Հովիկ Աբրահամյանն ընդունելի ֆիգուր է ԲՀԿ-ի ղեկավարության համար: Այդ առումով` կարելի է ասել, որ գտնվել է կոմպրոմիս` կողմերի համար ընդունելի թեկնածուի իմաստով:
Արդյոք կարելի՞ է հուսալ, որ նոր վարչապետի նշանակումից և նոր կառավարության ձևավորումից հետո կկրճատվի միգրացիան, աղքատության ցուցանիշը, կառավարությունը կխթանի ծնելիության աճին և մյուս առաջնահերթ խնդիրների լուծմանը:
«Խնդիրը վարչապետի անձը չէ, խնդիրն այս համակարգի ամբողջական փոփոխությունն է և տնտեսական ճգնաժամից դուրս գալու ուղիները»,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանն ասաց Հայաստանի նախկին արտգործնախարար, Հայոց համազգային շարժում (ՀՀՇ) կուսակցության հանրապետական խորհրդի նախագահ Ալեքսանդր Արզումանյանը` անդրադառնալով նոր վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի նշանակմանը:
Այս անգամ հավաքը կազմակերպվել էր Մատենադարանի առջև և այն բավական բազմամարդ էր: Ելույթ ունեցան նախաձեռնության մի շարք ներկայացուցիչներ: Մասնավորապես, նախաձեռնության ակտիվիստներից Դավիթ Մանուկյանը շնորհակալություն հայտնեց այն գործատուներին, ովքեր այնքան քաջ գտնվեցին, որ չնայած Ֆինանսների նախարարության և Կենտրոնական բանկի պահանջին` փոխանցելու պարտադիր կուտակային գանձումները, կանգնած են իրենց աշխատողների կողքին և չեն ենթարկվում հակասահմանադրական պահանջին ու պայքարում են, որ «քաղաքացիների գումարների ապօրինի կորզումը դադարեցվի»:
Սարգսյանը կշարունակի պահպանել իր քաղաքական ազդեցությունը, և ունի իրավունքը` իրենից հետո ժառանգորդ նշանակելու, բայց չեմ կարծում, որ ժառանգորդն իր անձի համար է լինելու: Նույն կերպ վարվեց Քոչարյանը, ով նախընտրում է քաղաքական ազդեցությունը և դերակատարումը` կուլիսների ետևում:
Սահմանադրական դատարանի ապրիլի 2-ի որոշումը հաջողություն է, որովհետև ՍԴ-ն հիմնարար հակասահմանադրական ճանաչեց «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքի պարտադիր բաղադրիչը: Այսպիսի հայտարարություն արեց Ազգային ժողովի «Հայ հեղափոխական դաշնակցություն» խմբակցության անդամ Արծվիկ Մինասյանը` ելույթ ունենալով Մատենադարանի առջև «Դեմ եմ» նախաձեռնության կողմից կազմակերպված բազմամարդ հանրահավաքին:
Անընդունելի է, որ նույնիսկ այս բարեփոխումներով դեռևս նախագահն է նշանակում մարզպետներին, նախագահն է նշանակում կառավարության անդամներին, (իհարկե բացառությամբ վարչապետի) և կրկին նախագահն է շարունակում նշանակել ոստիկանապետին, տարբեր կառույցների ղեկավարներին և նույնիսկ դատավորներին: Սա իշխանության մարմինների միջև հավասարակշռությունը և կայունությունը պահելու առումով կորսված հնարավորություն է:
«Նման մոտեցում պետք է դրսևորել ոչ թե սահմանադրական հանրաքվեի կապակցությամբ, այլ ամենակարևորը` ընտրությունների ժամանակ: Եթե ժողովրդավարական ավանդույթները կարևորվեին գործող, դե ֆակտո նախագահ Սերժ Սարգսյանի կողմից, ընտրությունները չէին կեղծվի, և իշխանությունը չէր բռնազավթվի` թեկուզ միայն վերջին նախագահական ընտրությունների ժամանակ, էլ չեմ խոսում մյուս բոլոր ընտրությունների մասին»:
Երկու օր առաջ հայտնի դարձավ, որ Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությունը պատրաստվում է դադարեցնել «Ամերիկայի ձայն» ռադիոկայանի հեռարձակումը երկրի տարածքում: Այս մասին մարտի 21-ին ԱՄՆ-ի Հեռարձակման հարցերով խորհրդին (Broadcasting Board of Governors, BBG) հղած նամակում հայտնել է «Ռուսաստանն այսօր» («Россия сегодня») պետական լրատվական գործակալության տնօրեն Դմիտրի Կիսելյովը:
Այսօր մեր երկրում ամեն ինչ Սերժ Սարգսյանի ցանկությամբ է կատարվում, առավել ևս` եթե ինքը կողմ չլիներ «սահմանադրական բարեփոխումներին», ապա այդ հանձնաժողովը հաստատ չէր ստեղծվի: Եվ ավելի, քան վստահ եմ, հանձնաժողովի աշխատանքի քարտեզը գծվել է Սերժ Սարգսյանի կողմից, որպեսզի իր վարչապետությունը` նախագահական երկրորդ ժամկետի ավարտից հետո:
Եթե ինքն ասում է` ես չեմ դառնա նախագահ կամ վարչապետ, ես կարող եմ հավատալ, ուրեմն Քոչարյանին են բերելու կամ իրենց մարդուն, միևնույն է: Յոթ տարին բավական ժամկետ է, որ ժողովրդի հիշողությունը մթագնի, և իրենց 15 տարվա սանձարձակությունները, կրակոցները, սպանությունները մոռացվեն: Պատահական չէ, որ նախագահի համար նախատեսված է յոթ տարի ժամկետը: Նրանք շատ հեռու են մտածում և շատ հստակ են անում իրենց քայլերը:
Հայաստանում իշխանությունը երբևիցէ այսպիսի թույլ վիճակում չի եղել: Այսօրվա ասուլիսում այսպիսի հայտարարություն արեց Աշոտ Մանուչարյանը, երբ նրան խնդրեցինք մեկնաբանել Հայաստանի առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի երեկվա հարցազրույցը:
«Եթե պատկերավոր ներկայացնենք Հայաստանի իրավիճակը, հետևյալն է` Հայաստանում բավական երկար ժամանակ` 20-25 տարի, իշխում է յոթգլխանի դևը, որը հոշոտում է հանրապետությունը…
«Ռուսաստանը հատկապես վերջին տարիներին մեդիայի ոլորտում, կարծես, ամեն ինչ փակելու, արգելելու քաղաքականություն է որդեգրել: Փետրվարի 1-ից ուժի մեջ մտավ օրենքը, ըստ որի` «Ռոսկոմնադզորը» կարող է ցանկացած հրահանգ իջեցնել օպերատորներին, որպեսզի արգելափակեն այս կամ այն կայքը: Ընդ որում, «Ռոսկոմնադզորը» հրահանգը կատարում է Գլխավոր դատախազության դիմումի հիման և պարզապես հայտի հիման վրա: Առանց քննելու, առանց պարզելու` կարող են արգելափակել: Իմ կարծիքով` սա իսկապես շատ վտանգավոր նախադեպ է»:
Ի՞նչ կազմով է ընդդիմությունը շարունակելու իր պայքարը` վարչապետի հրաժարականից հետո ստեղված իրադրության պայմաններում: Այս հարցն ուղղեցինք «Ժառանգություն» կուսակցության փոխնախագահ Արմեն Մարտիրոսյանին: Ի պատասխան` նա ասաց, թե իր կողմից ճիշտ չի լինի որևէ գնահատական տալը, քանի որ հույս ունի, որ խորհրդարանական չորս ընդդիմադիր ուժերի առաջնորդները կհանդիպեն և կընդունեն պայքարի նոր փուլը:
Միգուցե Տեր-Պետրոսյանը չի փոխել իր տեսակետը, որ Գագիկ Ծառուկյանը կարող է նույնպես լինել վարչապետ Հայաստանում, ինչպես Իվանիշվիլին` Վրաստանում, միգուցե նրա հռետորաբանության այս սաստկացումը կոչված է օգնելու այդ գործին, որովհետև դա կարող է նաև այդ իմաստը ունենալ` Սերժ Սարգսյանի համար ստեղծելով ավելի մեծ սարսափներ և դրդելով Ծառուկյանի հետ գնալու ավելի շահավետ պայմանավորվածությունների:
Ռուսաստանը, բնականաբար, ցանկանում է վաճառել իր գազը, ուստի կգործադրի իր բոլոր լծակները, որ Հայաստանը չդառնա այդ տարանցիկ երկիրն Իրանի համար… Ինչ վերաբերում է Իրանի հետ էներգետիկ համագործակցությանը, պետք է ընդունենք մի պարզ իրականություն, որ այդ էներգետիկ քաղաքականությունը շատ առումներով ձևավորվում է Ռուսաստանի կողմից: Սա եռանկյունի է, ոչ թե երկկողմանի բանակցություն:
Ռուսաստանի և Արևմուտքի հարաբերությունները վատ վիճակում են, իսկ Հայաստանը տուժում է ընդամենը ռուսական արբանյակ լինելու «իմիջից»:
«Ինչպե՞ս եք վերաբերում վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի հրաժարականին»,- այս հարցն ուղղեցինք Ազգային ժողովրդավարական միություն (ԱԺՄ) կուսակցության նախագահ, Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանին` նրա հետ հեռախոսազրույցում: Վազգեն Մանուկյանը մեր հարցից մի փոքր անակնկալի և եկավ և սկսեց քահ-քահ ծիծաղել` ավելացնելով, թե մի վայրկյանում դժվար է դրան պատասխանելը:
Ադրբեջանի պատվիրակության անդամները ելույթները հիմնականում նվիրված էին Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությանը, Լեռնային Ղարաբաղի և ադրբեջանցի փախստականների խնդրին: Մասնավորապես, Ադրբեջանի խորհրդարանի պատգամավոր Գանիրա Փաշաևան հայտարարեց, թե «վերջերս հայկական զինված ուժերը սկսել են պարբերաբար խախտել զինադադարը, դիպուկահարները սկսել են կրակել քաղաքացիական անձանց վրա, և 9 օր առաջ հայ զինծառայողը վիրավորել է սահմանամերձ բնակավայրերից մեկի բնակչին»:
«Մարտի 21-ին թուրքական զորքերը մտան Սիրիայի տարածք` Քեսաբ, որտեղ հիմնականում հայեր են ապրում, այդ բնակավայրերը գնդակոծվեցին: Սա Հայոց ցեղասպանության շարունակությունն է:
Սերժ Սարգսյանը շատ հարմար պահ է գտել վարչապետի պաշտոնանկության համար, քանի որ ստեղծված քաղաքական իրավիճակում այդ քայլը շատ հեշտ է ներկայացնել` որպես «ընդդիմության հաղթանակ», քառյակի համախմբման արդյունք, որը համընկավ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքի վերաբերյալ Սահմանադրական դատարանի որոշման հետ: Դուբնովը սրան գումարեց նաև Մոսկվայի հնարավոր ճնշումը:
Հարցին, թե հնարավո՞ր է` վարչապետի փոփոխությունը կապված լինի արտաքին որևէ ազդակի հետ, Գուրգեն Եղիազարյանը պատասխանեց. «Մենք Ձեզ հետ միասին ապրում ենք մի երկրում, որտեղ ամեն ինչ հնարավոր է, ոչինչ չի կարելի բացառել»:
Եվ այս առումով` այս հրաժարականը Հայաստանի կողմից Մաքսային միությանն անդամակցելուց առաջ կօգնի փրկել Տիգրան Սարգսյանի հեղինակությունը: Բայց ավելի խորը խնդիրն այն է, թե ով կլինի հաջորդ վարչապետը:
Այժմ Սերժ Սարգսյանը խաղը շարունակելու մի քանի տարբերակներ ունի. «Նա կարող է վարչապետին ընտրել իր կուսակցությունից, կարող է շարունակել կոալիցիոն իշխանության որոշակի պատրանքը և առաջարկ անել մերձավոր հակառակորդներից մեկին, ինչպիսին, օրինակ, «Բարգավաճ Հայաստանն» է: Ցանկացած պայմանավորվածություն հնարավոր է, բայց չեմ կարծում, որ դա սկզբունքային նշանակություն ունի»:
Այժմ, ըստ էության, ստեղծվել է մի իրավիճակ, որ անհրաժեշտ է քառյակի` չորս ոչ իշխանական ուժերի առաջնորդների անհապաղ հանդիպումը, որպեսզի ճշտեն հետագա անելիքները, որովհետև եթե նախկինում մենք խոսում էինք ամբողջական իշխանափոխության և բարեփոխումների մասին, մեր գործընկերների մի մասը նախապատվությունը տալիս էր դրա փուլային տարբերակին: Հիմա այդ հանդիպումը պետք է, որպեսզի պարզվի` այդ ուղղությամբ աշխատանքները շարունակվո՞ւմ են, թե՞ Սերժ Սարգսյանի նախաձեռնությունը հաղթանակ է տարել քառյակի նկատմամբ:
