Հայաստանն իր իսկ գումարներով կօգտագործվի՝ որպես ամերիկյան տեխնոլոգիաների փորձարկման պոլիգոն. Զախարովա
«Հայաստանն ազատ է համագործակցել այն գործընկերների հետ, որոնց անհրաժեշտ է համարում։ Այնուամենայնիվ, ամերիկյան տեխնոլոգիայի ընտրությունը հարցեր է առաջացնում, նաև՝ Վաշինգտոնի կողմից առաջարկվող փոքր ատոմակայանները»,- այս մասին այսօր ավանդական ճեպազրույցի ընթացքում ասաց ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան՝ անդրադառնալով ՀՀ-ԱՄՆ էներգետիկ համագործակցությանն ու Հայաստանում ամերիկյան փոքր մոդուլային միջուկային ռեակտորներ կառուցելու պայմանավորվածությանը։
Ըստ Զախարովայի՝ գլխավոր հարցն այն է, որ նման ռեակտորներ գոյություն չունեն Միացյալ Նահանգներում, դրանք գոյություն ունեն միայն թղթի վրա։
«Բայց ես փորձեցի պարզել, թե որտեղ կարելի է տեսնել այս, այսպես ասած, էներգետիկ հրաշքները, և չկարողացա գտնել։ Մասնագետները նշում են, որ հաճախորդների համար վերջնական արժեքը, մասնավորապես՝ նման կայանի համար, կարող է զգալիորեն ավելի բարձր լինել, քան գնահատված արժեքը, որը պարզապես նշված է գովազդային գրքույկներում։ Հայտնի փաստ է, որ Միացյալ Նահանգներում փոքր մոդուլային էլեկտրակայան կառուցելու նախագիծը դադարեցվել է 2024 թվականին այն բանից հետո, երբ ծախսերը սկզբնական 5 միլիարդ դոլարից աճել են մինչև 10 միլիարդ դոլարի։
Որոշ գնահատականներ ենթադրում են, որ Հայաստանը, իր սեփական միջոցներով, ըստ էության, կօգտագործվի որպես փորձարկման պոլիգոն՝ չապացուցված ամերիկյան տեխնոլոգիաների համար։ Մասնագետներն անմիջապես մեկ այլ հարց բարձրացրին այս առումով։
Օրինակ, ի՞նչ կլինի թափոնների հետ։ Արդյո՞ք դրանք կթաղվեն։ Եվ որտե՞ղ՝ Հայաստանում, հայկական լեռնաշխարհում»,- ասաց Զախարովան։
Ռուսաստանը, ըստ նրա, տասնամյակներ շարունակ եղել է Երևանի հուսալի գործընկերը միջուկային արդյունաբերության ոլորտում․ 1995 թվականին Ռուսաստանը նպաստեց Հայկական ատոմակայանի վերականգնմանը և վերագործարկմանը։
«Այս տարիների ընթացքում մեր երկիրն աջակցություն է ցուցաբերել դրա շահագործման, սպասարկման և վառելիքի մատակարարման հարցում։ Մեր օգնությամբ իրականացվել է ատոմակայանի ծառայության ժամկետը մինչև 26 տարի երկարաձգելու նախագիծ, որի շնորհիվ Հայկական ատոմակայանն այսօր գործում է։ Այժմ մենք միասին աշխատում ենք ևս մեկ ատոմային էներգետիկ նախագծի վրա, ատոմակայանի կյանքի ժամկետը ևս մեկ անգամ երկարաձգելու։ Կցանկանայի նաև նշել, որ Ռուսաստանը միակ երկիրն է, որն արդեն շահագործում է փոքր հզորության ատոմակայաններ։ Մենք բազմիցս մեր գործընկերներին առաջարկել ենք ապացուցված ռուսական լուծումներ բոլոր հզորությունների տիրույթներում՝ փոքր, միջին և մեծ։
Մենք ցույց տվեցինք այն տարբերակները, որոնց դեպքում ատոմային էներգիան կպահպանի նշանակալի դեր հանրապետության էներգետիկ հաշվեկշռում, դրանով իսկ նպաստելով էներգետիկ ինքնիշխանությանը: Տեղական տեխնոլոգիաների մրցակցային առավելությունները հայկական կողմին ներկայացվել են բազմաթիվ առիթներով: Ամենավերջին օրինակը փետրվարի 6-ին էր՝ «Ռոսատոմ» պետական կորպորացիայի գլխավոր տնօրեն պարոն Լիխաչովի և ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ պարոն Սիմոնյանի Ռուսաստան կատարած պաշտոնական այցի ընթացքում կայացած հանդիպման ժամանակ:
Մենք այս հարցը բազմիցս քննարկել ենք տնտեսական համագործակցության երկկողմ միջկառավարական հանձնաժողովի նիստերի ժամանակ: Հաշվի առնելով մեր երկրների միջև երկկողմ հարաբերությունների բնույթը՝ մենք պատրաստ կլինենք ուսումնասիրել արտոնյալ ֆինանսական մոդելները: Սա նաև բազմիցս քննարկվել է հայկական կողմի հետ: Հետևաբար, այս բոլոր առաջարկները մնում են սեղանին: Բայց եթե դուք գտնեք վերոնշյալ ամերիկյան մոդելի ավարտուն նախագիծ, խնդրում ենք ցույց տալ այն մեզ»,- ասաց Զախարովան։
