Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիբ Էրդողանը ողջունել է Հարավային Կովկասում, այսպես կոչված, խաղաղության հաստատմանն ուղղված ջանքերը և միջազգային հանրությանը կոչ արել այդ գործընթացները դիտարկել՝ որպես օրինակելի մոդել: Այս մասին Թուրքիայի նախագահը հայտարարել է Ստամբուլի Դոլմաբահչե պալատում ընթացող Միջխորհրդարանական միության 152-րդ վեհաժողովի մասնակիցների առջև իր ելույթում:
Իսլամաբադում օրերս տեղի ունեցած Իրան-ԱՄՆ անուղղակի բանակցությունները միջազգային հանրության ուշադրության կենտրոնում էին՝ որպես հնարավոր դեէսկալացիայի նախերգանք, սակայն հանդիպումից հետո ստեղծված իրավիճակը փաստում է խորը դիվանագիտական լճացման մասին։ Չնայած Պակիստանի միջնորդական ջանքերին՝ կողմերին չհաջողվեց դուրս գալ փոխադարձ անվստահության շրջանակից։
Ապրիլի 2-ին ՏԱՍՍ-ին տված հարցազրույցում Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը հայտարարել է, որ «Թրամփի ուղի» նախագծի իրականացման համաձայնագրի ստորագրումը խախտել է Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային հավասարակշռությունը։
Օրերս Պակիստանի միջնորդությամբ կամակերպված Իրան-ԱՄՆ բանակցությունները մայրաքաղաք Իսլամաբադում ըստ էության տապալվեցին։ Թեհրանի գլխավոր բանակցող, երկրի խորհրդարանի խոսնակ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆը հայտարարել է, որ Վաշինգտոնին չի հաջողվել շահել Թեհրանի վստահությունը։ X-ի գրառման մեջ Ղալիբաֆը հայտնել է, որ Պակիստանում անցկացված քննարկումների ժամանակ իր բանակցային թիմն «առաջ նայող» նախաձեռնություններ է ներկայացրել, սակայն Միացյալ Նահանգներին չի հաջողվել ձեռք բերել իրանական պատվիրակության վստահությունը։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում կրոնագետ, սոցիոլոգ և փիլիսոփա Վարդան Խաչատրյանը խոսեց Պուտին-Փաշինյան վերջին հանդիպման մասին: Վերջինս նկատեց՝ Փաշինյան-Պուտին հանդիպումներից դա, թերևս, ամենակոշտն էր. դա էր հուշում հանդիպման լեյտմոտիվը:
Միջազգային հանրությունը սպասում է այսօր Պակիստանում սպասվող Իրան-ԱՄՆ բանակցությունների արդյունքներին։ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսն արդեն Պակիստանի մայրաքաղաք Իսլամաբադում է, ավելի վաղ Պակիստանի մայրաքաղաքում վայրէջք էր կատարել Թրամփի հատուկ բանագնացներ Սթիվ Ուիթքոֆի և Ջարեդ Քուշների ինքնաթիռը: Ի դեպ, ըստ մի շարք հրապարակումների, Պակիստանը խնդրել է Վաշինգտոնին Իրանի հետ բանակցություններում ներգրավել ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսին, քանի որ հակամարտության նկատմամբ նրա նախկին առարկությունները նրան ավելի ընդունելի են դարձրել Իսլամաբադի համար։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրն ԱՄՆ Լիհայի համալսարանի պրոֆեսոր, քաղաքագետ Արման Գրիգորյանն է։
Իրան-ԱՄՆ հայտարարված հրադադարի ֆոնին տեղեկություններ շրջանառվեցին, մասնավորապես, Թուրքիայի դերակատարման մասին, հատկապես՝ երկրի Ազգային հետախուզական կազմակերպության (MIT): Թուրքական աղբյուրները հայտնել են, որ երկրի հետախուզական կառույցը դեռ նախքան պատերազմն է ինտենսիվ շփումներ ստեղծել հակամարտության բոլոր կողմերի հետ, իսկ պատերազմից հետո արդեն մշտական կապի մեջ է եղել և՛ ամերիկա-իսրայելական, և՛ իրանական կողմի հետ:
Օրերս հայտարարված ԱՄՆ-Իրան երկշաբաթյա հրադադարը, ԱՄՆ-Իրան Իսլամաբադում սպասվող բանակցությունները դեռևս չսկսված, կողմերի միջև լուրջ տարաձայնությունների պատճառ է դարձել՝ կասկածի տակ դնելով հրադադարն ու հետագա հնարավոր պայմանավորվածությունները։ Եվ այս ամենն այն պատճառով, որ Իրան-ԱՄՆ հրադադարի շուրջ պայմանավորվածության ձեռքբերումից անմիջապես հետո Իսրայելը սկսեց ուժեղ հարվածները Լիբանանին, հայտարարելով, թե Լիբանանը չի մտնում ԱՄՆ-Իրան պայմանավորվածությունների շրջանակ։
Առանց որևէ կասկածի, հենց Միացյալ Նահանգներն են վախենում Իրանից։ Թրամփն ընդունել է Իրանի՝ որպես աշխարհի չորրորդ գերտերություն ի հայտ գալու փաստը: Թրամփն Իրանին առաջարկեց 15 կետից բաղկացած ծրագիր. Իրանը մերժեց այն և փոխարենը՝ ներկայացրեց իր սեփական 10 կետանոց ծրագիրը, և նա ընդունեց դա։ Քանի որ նա վախենում էր Ամերիկայում պատերազմի հասցրած վնասներից, բենզինի գների բարձրացումից, հարյուրավոր ամերիկյան զոհերից, Իրանի դեմ ցամաքային ներխուժման դավադրության ձախողումից և Հորմուզի նեղուցը վերաբացելու անկարողությունից։
Իրանի Իսլամական Հանրապետության (ԻԻՀ) դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պատերազմը շարունակվում է ավելի քան մեկ ամիս: Այս ոչ լեգիտիմ ռազմական գործողությունը ևս մեկ անգամ ցույց տվեց, որ վերջին տարիներին աշխարհում արտաքին քաղաքականության փիլիսոփայությունը չափազանց փոխվել է: Եթե համեմատաբար վերջերս աշխարհը, այնուամենայնիվ, հենվում էր միջազգային պայմանագրերի և միջազգային կանոնների վրա, ապա վերջին տարիներին ամեն ինչ շրջվել է։ Ուժը դարձավ օրենք։
168TV-ի «Դիպլոմատ» հաղորդաշարի զրուցակիցը աշխարհահռչակ տնտեսագետ, կայուն զարգացման ոլորտի համաշխարհային առաջնորդ և Կոլումբիայի համալսարանի «Երկրի ինստիտուտի» (Earth Institute) տնօրեն, պրոֆեսոր ՋԵՖՐԻ ՍԱՔՍՆ է:
«Փաշինյանի՝ Մոսկվա այցի հիմնական նպատակը Ռուսաստանի դիրքորոշումը հասկանալն էր և ոչ այնքան՝ ուղղակի «դաբրո» ստանալը,- 168․am-ի հետ զրույցում նշեց քաղտեխնոլոգ, վերլուծաբան Վիգեն Հակոբյանը՝ մանրամասնելով,- Նիկոլ Փաշինյանի համար բոլոր աշխարհաքաղաքական և ռեգիոնալ խաղացողների վարքագիծը մոտավորապես հաշվարկելի և կանխատեսելի էր՝ բացի Ռուսաստանի դիրքորոշումից»։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները կարող է դադարեցնել արդեն հինգ շաբաթ ձգվող Իրանի վրա ռազմական հարձակումները երկու-երեք շաբաթվա ընթացքում: ԱՄՆ նախագահի խոսքով՝ Թեհրանի հետ գործարքի կնքումը հակամարտության դադարեցման նախապայման չէ։
Իրանի դեմ ԱՄՆ-Իսրայել պատերազմի և Հարավային Կովկասում դրա հետևանքների շուրջ քննարկման ընթացքում «Ապրի Արմենիա» (APRI Armenia) վերլուծական կենտրոնի գիտաշխատողներն անդրադարձան TRIPP նախագծի վրա այս պատերազմի ազդեցությանը:
Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ագրեսիայի խորապատկերին Անկարայի և Բաքվի միջև տարընթերցումներն ու հակասությունները գնալով ավելի ակնհայտ են դառնում միջազգային դիտորդների համար: Գալիս է «ճշմարտության պահը», որի նախապատրաստությունը վաղուց էր ընթանում։
Թե դեռ որքան կտևեն ռազմական գործողությունները, հաստատ պարզ չէ, բայց, դատելով լրացուցիչ ֆինանսավորման և լրացուցիչ զորքերի տեղափոխման խնդրանքներից, Վաշինգտոնը պլանավորում է երկարատև արշավ:
168.am-ի հետ զրույցում ռուս վերլուծաբան Ալեքսանդր Խրամչիխինն ասաց, որ վերջին շրջանում ԱՄՆ արտաքին քաղաքական հռետորաբանությունը՝ սպառնալիքն ու բանակցությունների կոչը, ոչ թե լրացնում, այլ հակասում են միմյանց։ Նրա խոսքով, հայտարարությունները, ըստ որոնց՝ Վաշինգտոնը պատրաստ է հարվածներ հասցնել Իրանին, եթե վերջինս չապահովի Հորմուզի նեղուցի բացումը, միաժամանակ ուղեկցվում են բանակցելու պատրաստակամության ազդակներով, սակայն այս «երկակի ուղերձը» ստեղծում է ռազմավարական փակուղի, քան ճնշման արդյունավետ մեխանիզմ։
Մարտի 18-ին Իրաքի իշխանությունները հայտարարել են Քիրքուքի հանքավայրերից օրական 250 հազար բարել հում նավթի արտահանման վերսկսման մասին՝ երկրի քրդական հյուսիսով անցնող խողովակաշարով դեպի Միջերկրական ծովի հարավային ափի բեռնման տերմինալներ:
«Ցավալիորեն, ուժը՝ որպես գերակա գործիք և բանաձև, արցախյան 44-օրյա պատերազմից հետո շատ ավելի է տեղ գտնում միջազգային հարաբերություններում։ Իսկ եթե ուժի գործոնը դառնում է միջազգային իրավունքի շարժիչը, քաոսային իրավիճակ է ստեղծվում»։
Հայաստանի անվտանգության և տարածքային ամբողջականության ապահովման հիմնահարցն արդեն իսկ արտացոլվում է ծավալված նախընտրական պայքարում։ Մինչ կառավարությունը «կա՛մ ՔՊ, կա՛մ պատերազմ» կարգախոսի ներքո առաջարկում է շարունակել թշնամուն խաղաղեցնելու ուղեգիծը, ընդդիմությունն առաջ է մղում «երաշխավորված խաղաղության» գաղափարը, և եթե կառավարության որդեգրած ճանապարհից բխող վտանգները և կորուստները բավական տեսանելի են, ապա ընդդիմության մտահղացումն իրագործելու հնարավորությունը դեռ մշուշոտ է, […]
Մինչ շարունակվում է ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի պատերազմն Իրանի դեմ, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, խոսելով Իրանի հետ, այսպես կոչված, բանակցություններից, նախարարների կաբինետի նիստի ժամանակ մի շարք կոշտ հայտարարություններ է արել Իրանի, բանակցությունների և դաշնակիցների վերաբերյալ։
Ալիևն իսկական «գանգստեր» է, իսկ Էրդողանը բոլոր ուղղություններով խաղացող» դերակատար։ Ադրբեջանի և Թուրքիայի դաշինքը շատ բարդ միություն է։
Խրամչիխինը գտնում է, որ Իրանի և Արևմուտքի միջև լարվածության աճն ուղղակիորեն պրոյեկտվում է Հարավային Կովկասի վրա։
Մի քանի օր է՝ միջազգային հանրությունը փորձում է հասկանալ, թե ի՞նչ բանակցություններ են տեղի ունենում ԱՄՆ-ի ու Իրանի միջև, ի՞նչ ձևաչափով, կամ ընդհանրապես բանակցություններ տեղի ունենո՞ւմ են, թե՞ ոչ:
168TV-ի «Թրիգեր» հաղորդաշարի հյուրը քաղաքագետ, Տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցի Համաշխարհային ռազմական տնտեսության և ռազմավարության ինստիտուտի կենտրոնի փոխտնօրեն Գեորգի Ասատրյանն է:
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, ով 24 ժամ առաջ Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը Հորմուզի նեղուցն ապաարգելափակելու համար 48 ժամ էր տվել, կարծես նահանջեց իր վերջնագրից:
Տևական ժամանակ է՝ ԱՄՆ-ը և Իսրայելը հայտարարում են, թե ոչնչացրել են Իրանի հակաօդային պաշտպանությունը, ռազմաօդային ուժերը, նավատորմը և ղեկավարությանը, սակայն միջազգային մամուլը քննարկում է Իրանի վերջին հարվածները շուրջ 4000 կմ հեռավորության վրա գտնվող Դիեգո Գարսիա կղզու ամերիկա-բրիտանական ռազմակայանին։
«Պատերազմն Իրանի դեմ դեռ կշարունակվի մի քանի շաբաթ, ԱՄՆ-ը կփորձի ելքեր գտնել պատերազմի ընթացքն ի օգուտ ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի շրջելու համար, որի համար պետք է ջանան ցամաքային գործողության համար հնարավորություն գտնել ռեգիոնում»
«Ժողովուրդը 7 տարի խաբվել է, հուսանք՝ վերջապես կարթնանա, որովհետև եթե չարթնանա, մենք այլևս հայրենիք չենք ունենալու»,- 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ընթացքում ասաց «Կալիֆոռնիա կուրիեր» թերթի գլխավոր խմբագիր, ամերիկահայ գործիչ Հարութ Սասունյանը։
