Մինչ պաշտոնական Երևանը Վաշինգտոնի հետ Սյունիքում փորձում է ձևավորել Թրամփի անունը կրող ճանապարհը, թուրք-ադրբեջանական տանդեմը շարունակում է օգտագործել, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցք» տերմինը՝ միջազգային լսարանի մոտ դաջելով հենց այդ անվանումը:
Թուրքիան չի կարող հավակնել Արագածին, որովհետև Արագածը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության միջազգային ճանաչված սահմանների ներսում․ այստեղ Հայաստանի ինքնիշխանությունը բացարձակ է։ Մինչդեռ հայերը լիիրավ կերպով կարող են իրենց խորհրդանիշ համարել Արարատը, որովհետև խորհրդանիշները սահմաններով չեն սահմանափակվում։ Ոչ մի միջազգային իրավական նորմ չի արգելում ժողովրդին ունենալ խորհրդանիշներ, որոնք գտնվում են գործող պետական սահմաններից դուրս։ Նույն կերպ Թուրքիան օգտագործում է Լուսինը, որը չի գտնվում իր սուվերեն տարածքում։
ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հրավիրած ասուլիսի ժամանակ լրագրողները հիշեցրեցին Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանի՝ Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական գծին աջակցելու մասին հայտարարությունը, որը պետք է շարունակվի ԱԺ ընտրությունների արդյունքում:
Փետրվարին սպասվում է ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի այցը Հարավային Կովկաս։ Օրերս Truth Social-ում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը գրել էր, որ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը փետրվարին կայցելի Հայաստան և Ադրբեջան՝ առաջ մղելու Թրամփի ուղին միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար։ Թրամփը շնորհակալություն էր հայտնել Իլհամ Ալիևին և Նիկոլ Փաշինյանին՝ անցյալ օգոստոսի 8-ին ստորագրված խաղաղության համաձայնագիրը պահպանելու համար։
Ընդդիմադիր գործիչ Կարապետ Պողոսյանն այն կարծիքին է, որ ՔՊ-ի կողմից հունվարի 27-ը տարբեր ժամանակներում Հայրենիքի պաշտպանության համար զոհվածների հիշատակի օր սահմանելը «հերթական ՔՊ-ական ֆեյք միջոցառումն է», որն ըստ նրա՝ կապ չունի հայ ազգի հետ։
Հետաքրքիր է այս ցանկում Հայաստանի հիշատակումը, որտեղ բուքմեյքերական խաղադրույքները ևս բավականին լայն տարածում են ստացել: Կասկած է առաջանում, որ քրեական սինդիկատների համագործակցությունը կարող է էական գործոն լինել հայ-թուրքական մերձեցման գործընթացում։
Հնդկաստանը և Եվրամիությունը ստորագրել են փաստաթուղթ անվտանգության և պաշտպանության ոլորտում համագործակցության մասին։ «Նյու Դելիում ակնկալում են, որ դա թույլ կտա ընդլայնել համատեղ պաշտպանական արտադրությունը»,- հայտնել է Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդին։
Նրա խոսքով՝ Հայաստանի տրանզիտային պոտենցիալը շատ ավելի մեծ է, քան TRIPP-ը, և չի կարելի TRIPP-ի խաթր մսխել այդ պոտենցիալը։ Խոսքը և՛ Հյուսիս-Հարավ ճանապարհի մասին է, և՛ այլ տրանզիտային ճանապարհների։
TRIPP-ի այս փաստաթուղթն իրավական ուժ չունի և չի էլ հավակնում ունենալ։ Սա քաղաքական բանակցությունների արդյունքում ի հայտ եկած հուշագիր է։
Ոչ միայն Սփյուռքն է խենթանում՝ այդ վիճակը տեսնելով, այլև Հայաստանում իրավաբանները չեն հասկանում՝ ինչպե՞ս կարելի է հրաժարվել միջազգային հայցերից։
Հունվարի 14-ին հրապարակվել է «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» նախագծի (ԹՐԻՓՓ) Հայաստան-ԱՄՆ իրականացման շրջանակը։
Քրդական գերակշռող բնակչություն ունեցող նահանգներում (Էլամ և Քերմանշահ) բողոքների արագ տարածումը հանգեցրել է Իրաքում տեղակայված իրանական քրդերի զինված խմբավորումների զինյալների ակտիվացմանը: Հունվարի 8-ին Իրանի քրդական յոթ կուսակցություններ հայտարարել են
Կովկասագետ Կարեն Իգիթյանի կարծիքով՝ TRIPP-ի յուրահատկությունն այն է, որ միջազգային պայմանագրով ֆիքսվելու է Ադրբեջանի քաղաքացիների անցուդարձը ՀՀ տարածքով։
Այս և այլ անվտանգային հարցերի շուրջ 168.am-ը զրույցել է «Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի հիմնադիր Վիտալի Մանգասարյանի հետ:
Էներգետիկ և միջազգային հարցերով փորձագետ Արմեն Մանվելյանը, խոսելով, այսպես կոչված, էներգետիկ համակարգերի միավորման հնարավոր վտանգների մասին, ասաց՝ ՀՀ իշխանությունն արդեն 7-8 տարի է՝ իշխանության է, բայց մնացել է դիլետանտ և չի էլ պատկերացնում, թե ինչ է ասում, և չի հասկանում, թե ինչ է ասել՝ էներգետիկ համակարգերի միացում։
Հայաստանի իշխանությունները, 2018թ․-ից սկսած, դոստուպ են ուզում ունենալ Մեծ տղերքի սեղանին։ Մենք տեսանք, որ օգոստոսին Վաշինգտոնում ստորագրած փաստաթղթից 2 ամիս հետո Թրամփը Փաշինյանին չէր էլ ճանաչում։ Հիմա էլ նույնն է։ Դու ընդամենը գործիք ես։
Հունվարի 15-ին Վաշինգտոնում Միրզոյան-Ռուբիո հանդիպումից հետո ԹՐԻՓՓ իրականացման շրջանակի մասին փաստաթղթի հրապարակումից հետո Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Ջեյհուն Բայրամովն ակտիվ խորհրդակցություններ է սկսել Թուրքիայի ու Միացյալ Նահանգների գործընկերների հետ։
ԱԺ 11-րդ նստաշրջանի բացման օրը բանավեճի առարկա է դարձել նաև 2020 թվականի 44-օրյային առնչվող զեկույցի ներկայացնել-չներկայացնելը, ավելին, դրա «կարգավիճակը»: Նման քննարկումներն ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանը որակել է շահարկում և նշել, որ ԱԺ առաջին բաժնում պատգամավորները հնարավորություն ունեն ծանոթանալու զեկույցին, բայց հետաքրքրություն չեն դրսևորում: «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արծվիկ Մինասյանը, ըստ էության, ճիշտ է համարել ԱԺ լիագումար նիստի օրակարգ զեկույցը չմտցնելը:
Օրերս հայտնի դարձավ, որ հայ-թուրքական սահմանին գտնվող Թուրքիայի Ալիջան սահմանային անցակետում իրականացվող աշխատանքների 90%-ն ավարտված է: Թուրքիայի պետական «Anadolu» լրատվական գործակալությունը գրել էր, որ մաքսային և այլ ընթացակարգերի համար նախատեսված շենքերի կառուցմանը զուգընթաց, տեղադրվում են նաև գովազդային վահանակներ և ցուցանակներ:
ԹՐԻՓՓ-ը գեղեցիկ փաթեթավորմամբ թուրք-ադրբեջանական տանդեմի պայմանների կատարում է ԱՄՆ բարձր հովանու ներքո, այն իրենից ներկայացնում է միջանցք՝ ինչքան էլ ՀՀ իշխանությունները հեքիաթներ պատմեն։ 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդաշարի եթերում այսպիսի համոզմունք հայտնեց «Կամուրջ» քաղաքացիական նախաձեռնության համահիմնադիր, քաղաքական վերլուծաբան Արման Աբովյանը՝ խոսելով ԹՐԻՓՓ նախագծի՝ Հայաստան-ԱՄՆ իրականացման շրջանակի հրապարակման մասին։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում «Ջենեսիս Արմենիա» ուղեղային կենտրոն-հիմնադրամի տնօրեն, քաղաքական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Աբրահամ Գասպարյանը, խոսեց Սիրիայի շուրջ տեղի ունեցող իրադարձությունների ու դրանց զարգացումների՝ Հայաստանի հետ առնչություն ունեցող ելքերի մասին։
Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև «հանուն խաղաղության և բարգավաճման» (TRIPP) միջանցքում ներդրումներն ավելացնելու Թրամփի խոստումը հստակեցվեց ԱՄՆ նախագահի կողմից. «միջանցքի ստեղծումը կնպաստի ներդրումների աճին՝ ամրապնդելով ԱՄՆ առաջնորդությունը ՝ որպես հակամարտությունների լուծման գլխավոր գործոն»:
Օրերս Բաքվից Հայաստան հայրենադարձվեցին 4 պատանդներ, ովքեր 5 տարուց ավելի պահվում էին ադրբեջանական գերության մեջ: Ադրբեջանը 4 հայ գերիների վերադարձրեց, իսկ Փաշինյանը վերադարձրեց Հայաստանում ցմահ ազատազրկման դատապարտված Սիրիայի Արաբական Հանրապետության երկու քաղաքացիների: Այդպիսով, ոչ թե Սիրիան վերադարձրեց իր քաղաքացիներին, այլ Թուրքիան Հայաստանից ստացավ իր վարձկաններին։
Թուրքիայի ԱԳ նախարար Ֆիդանը հույս է հայտնել, որ «Զանգեզուրի միջանցք» կոչվածը կյանքի կկոչվի այնպես, ինչպես ցանկանում է Ադրբեջանը, շեշտելով, որ դա կարևոր է Միջին միջանցքի տեսանկյունից։ Նա նաև ընդգծել է, որ ներկայումս թե՛ Ադրբեջանում, թե՛ Հայաստանում և թե՛ Թուրքիայում քաղաքական ղեկավարության մակարդակով այս կամքը կա։
168.am-ի հետ զրույցում ռուս վերլուծաբան Ալեքսանդր Խրամչիխինն ասաց, որ այս նախագծով ԱՄՆ-ը էական ներկայություն, ազդեցություն է ստանում ռեգիոնում. դա, բնականաբար, վերաբերում է նաև այն ուժերին, որոնք համագործակցում են ԱՄՆ-ի հետ:
Քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանն այն կարծիքին է, որ Նիկոլ Փաշինյանն ինչպես նախկինում, այնպես էլ հիմա մանիպուլացնում է ժողովրդին, նշելով միայն գերիների վերադարձի հանգամանքը, բայց չնշելով, թե ինչի արդյունքում է դա տեղի ունեցել։
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդն ԱՄՆ-ի խնդրանքով հունվարի 15-ին նիստ է անցկացնելու Իրանում վերջին օրերի իրադրության վերաբերյալ, թեպետ այս օրերին տեղեկություններ են ստացվում, որ իրավիճակն ամբողջությամբ երկրի իշխանությունների վերահսկողության ներքո է: Սրան զուգահեռ՝ համացանցում շրջանառվում են Իրանի փողոցներում «թափած» դիակների տեսակադրեր, ինչն իբր իրանական իշխանությունների ձեռքի գործն է: Իրանական իշխանություններից էլ պնդում են, որ ցուցարարները 3500 դոլար են ստացել մարդկանց սպանության դիմաց:
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «APRI-Հայաստան» գիտահետազոտական կենտրոնի փորձագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, միջազգայնագետ, իսրայելագետ Սերգեյ Մելքոնյանն է։
ՀՀ արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը և ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն ԹՐԻՓՓ նախագծին Թուրքիայի կամ Ռուսաստանի ներգրավման հարց չեն քննարկել։ Այս մասին արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանն ասել է այսօր՝ հունվարի 14-ին, Վաշինգտոնում՝ ՀՀ դեսպանության շենքում, կազմակերպված հեռավար մամուլի ասուլիսի ընթացքում՝ խոսելով նախորդ օրը Վաշինգտոնում իր և ԱՄՆ պետքարտուղարի հանդիպման ընթացքում քննարկված հարցերի մասին։
Թուրքիան ակտիվորեն առաջ է տանում պատմական ցամաքային երթուղու վերականգնումը, որը Սիրիայի տարածքով կրկին կկապի իր տարածքը Հորդանանի և Պարսից ծոցի պետությունների հետ: Առևտրի նախարար Օմեր Բոլաթի խոսքով՝ միջանցքի գործարկումը նախատեսված է 2026 թվականին:
