Մինչ իշխանական էլիտան «ուրախ ավտոբուսներում» անհոգ զվարճանում է, խրախճանքների մեջ է, տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական իրավիճակից բխող ռիսկերն ու ազդեցությունները Հայաստանի վրա գնալով առարկայանում են։
Արդյո՞ք կենսաթոշակների և նպաստների աճը՝ որպես գործոն, ներառվել է պահանջարկի աճի և գնաճի գործոնների մեջ՝ լրագրողները հետաքրքրվեցին Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գաստյանից։
«Դասեր» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը ՀՀ նախկին վարչապետ, «Ազատություն» կուսակցության նախագահ Հրանտ Բագրատյանն է:
Նա շեշտեց, որ Իրանը Հայաստանի համար կենսականորեն կարևոր ճանապարհներից մեկն է՝ հատկապես այն պատճառով, որ Հայաստանի սահմանները Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ փակ են․
Գնաճը սովորական հարկ չէ քաղաքացու վրա, բայց հարկերից շատ չի տարբերվում։ Դրա համար միլիոններ ստացող պաշտոնյաների կողքին վճարում է նաև ամեն օր խանութ մտնող այն շարքային քաղաքացին, որի եկամուտները չեն ավելանում։ Ու հիմա, երբ տարվա սկզբին գնաճը Հայաստանում էապես արագացել է, շարքային քաղաքացին ստիպված է ավելի շատ վճարել կամ ավելի քիչ գնել։ Երկու դեպքում էլ դա ի վնաս քաղաքացու է, բայց նա այլ տարբերակ չունի, որովհետև իշխանությունները չեն մտածում շարքային քաղաքացու եկամուտներն ավելացնելու կամ գոնե գնաճին համարժեք ավելացնելու մասին։
ՀՀԿ խորհրդի անդամ, ուսանողական կազմակերպության փոխնախագահ Նանե Կարապետյանն այն կարծիքին է, որ ԱՄՆ-ի կողմից AI գործարանի հիմնումը՝ ինչպես դրական, այնպես էլ՝ բացասական հետևանքներ կարող է ունենալ։
Իշխանությունները հպարտանում են, որ Հայաստանում գնաճ գրեթե չկա կամ շատ ցածր է։ Բայց արի ու տես, որ Հայաստանն ապրելու համար ու կյանքի որակով ամենաթանկ երկիրն է Հարավային Կովկասում։
Մինչ իշխանությունները զբաղված են պետության հաշվին իրենց բարձր աշխատավարձեր ու միլիոններով պարգևավճարներ բաժանելն արդարացնելով, բազմաթիվ ոլորտներում մարդիկ չնչին աշխատավարձ են ստանում։ Վերջին տվյալներով, Հայաստանում միջին անվանական աշխատավարձը 308.800 դրամ է։ Առաջին հայացքից գուցե թվում է, թե փոքր չէ։ Բայց բազմաթիվ ոլորտներ կան, որտեղ անվանական աշխատավարձերը շատ հեռու են միջինից։ Դեռ չենք ասում, որ փաստացի կամ հարկումից հետո այդ աշխատավարձերն անհամեմատ ավելի ցածր են։
Այս տարի էլ, նախորդների նման, հասարակ քաղաքացին իր սոցիալական վիճակը բարելավելու առիթ չի ունենա։ Նրան կրկին հիասթափություն է սպասվում։
«Տակ ենք տալիս, թոշակը ստանում տալիս ենք․ թոշակով ապրե՞մ, թե՞ պարարտանյութ առնեմ, սալյարկա առնե՞մ, պրեսի փողը տամ․ ո՞րն անեմ։ 40 հազարն ի՞նչ փող է։ Բա որ հանկարծ գլխացավի դեղ առար, ճնշման դեղ առար-խմեցիր, սոված պետք է մեռնես։ Ես երկու օր հաց չեմ ուտում, որ ճնշման դեղ առնեմ։ Գյուղացու օրը դժվար է»,- մանրամասնեցին գյուղացիները։
Մեկ անգամ չէ, որ Նիկոլ Փաշինյանն ու ՔՊ-ականներն ապացուցել են, որ իրենց համար առաջնայինը ոչ թե Հայաստանի անվտանգությունն ու կայունությունն է, այլ սեփական իշխանության պահպանումը։ Զարմանալի չէ, որ առկա աշխարհաքաղաքական մարտահրավերների պայմաններում՝ փոխարենը մտածելու խաթարված ներքին կայունությունն ու միասնականությունը վերականգնելու մասին, իշխանական խմբակը գնում է երկիրը շարունակաբար պառակտելու ու թուլացնելու ճանապարհով։
Հայաստանը վերջին տարիներին հայտնվել է աշխարհի թանկարժեք երկրների քարտեզի վրա։ Նիկոլ Փաշինյանի նման կեղծ ժողովրդասերներին հիմա արդեն քիչ է հետաքրքրում, որ համատարած թանկությամբ աշխարհի առաջատարների շարքում ենք, իսկ աշխատավարձերով անգամներով հետ ենք մնում նրանցից։
Էդգար Ղազարյանն ու Դավիթ Սարգսյանը «Երկու ճակատ» պոդկաստի հերթական թողարկմանն անդրադառնում են Փաշինյանի վարչախմբի կողմից իրականացվող պետական ռեկետի քաղաքականությանը, աղքատության և գործազրկության խորացմանը, գնաճի և հարկային բեռի ավելացման միտումներին, նվազող գնողունակությանը, ՀՀ բնակչության ցածր կենսամակարդակին, և այլն։
Մասնագիտացված միջազգային ֆինանսական կառույցների գնահատականները Հայաստանի տնտեսության վերաբերյալ մտահոգիչ են. Հերթով նվազեցնում են տնտեսական աճի այս տարվա սպասումները։
Հայաստանի կենտրոնական բանկի խորհուրդը մայիսի 6-ի նիստում որոշել է անփոփոխ թողնել վերաֆինանսավորման գործող տոկոսադրույքը՝ 6.75 տոկոս։ Տեղեկությունը նաև լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հանրայնացրեց Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանը՝ որոշումը հիմնավորելով միջնաժամկետ հորիզոնում ներքին պահանջարկը կարգավորելու և գնաճը նպատակային ցուցանիշի շուրջ կայունացնելու հանգամանքով։
7 տարում 7 մլրդ դոլարի պարտք են կուտակել ու այդքանից հետո ո՛չ տնտեսությունն են զարգացրել, ո՛չ նոր արտադրություններ են ստեղծել, ո՛չ տնտեսության պոտենցիալն են ավելացրել, ո՛չ հասարակ քաղաքացու սոցիալական վիճակն են լավացրել, և ո՛չ էլ երկրի անվտանգության ու պաշտպանության խնդիրներն են լուծել։ Պարտքերի հաշվին՝ քաղաքական դեմագոգությամբ են զբաղվել ու խաբել հասարակությանը։
Հայաստանում չկա ինդեքսավորման մասին օրենք՝ աշխատավարձի ինդեքսավորման, որն արձագանքում է գնաճին, որը ստիպում է տնտեսվարողին յուրաքանչյուր տարի վերանայել աշխատավարձերը՝ արձագանքներով շուկայական փոփոխություններին։
ՔՊ-ական վարչախումբը երբեմնի հպարտ քաղաքացուն հիշում է միայն հարկելուց ու տուգանելուց։ Ինչքան կարողանում են՝ ժողովրդին քերում են, չեն ուզում մի բանով էլ ժողովրդի ձեռքը բռնել։ Ժամանակին ժողովրդի կյանքը բարելավելու խոստումներ էին տալիս, այսօր ձեռքերը ծալած հետևում են, թե ինչպես են մարդիկ օր օրի աղքատանում։ Մի կողմից՝ ոչինչ չարեցին սոցիալապես անապահով քաղաքացիների եկամուտներն ավելացնելու համար, մյուս կողմից՝ գնալով ակտիվանում է գնաճը։
Տարեսկզբի առաջին 2 ամիսներին նույնիսկ կուտակային կենսաթոշակային ֆոնդերի մասնակիցների կենսաթոշակային հատկացումները չեն կատարել։ Խոսքը տասնյակ միլիարդավոր դրամների մասին է, որոնք պիտի նստեին կենսաթոշակային ֆոնդերի մասնակիցների հաշիվներին ու շրջանառվելով՝ եկամուտներ ապահովեին նրանց համար։
Հայաստանում շարունակում է աճել կիբերհանցագործության թիվը․ օրերս նաև կիբերհանցանքներից տուժած անձինք բողոքի ակցիա են իրականացրել Դատախազության ու Կենտրոնական բանկի առջև՝ պահանջելով չեղյալ համարել իրենց չվերցրած վարկերը կամ գոնե սառեցնել դրանց վճարումը մինչև քրգործերի ավարտը:
«Ինչպես 2024, այնպես էլ 2025 թվականին հիմնական սոցիալական վճարների գծով աճ չենք ունեցել։ 2025 թվականին չեն բարձրանալու նաև նվազագույն կենսաթոշակի չափը, անապահովության նպաստների չափերը և նաև նվազագույն աշխատավարձերի չափերը»,- 168․am-ի հետ զրույցում առկա տնտեսական իրողություններին անդրադառնալով՝ այս արձանագրումներն արեց ԱԺ ընդդիմադիր պատգամավոր, տնտեսագետ Թադևոս Ավետիսյանը։
168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդաշարի հյուրը միջազգայնագետ Գրիգոր Բալասանյանն է։
Պարտադրում են եկամուտների հայտարարագիր ներկայացնել՝ ոչ մի նորմալ պայման չստեղծելով դրա համար։ Քիչ է՝ մարդիկ հազար ու մի քաշքշուկների միջով պիտի անցնեն, մի բան էլ գումարներ պիտի ծախսեն դրա վրա։ Խնդիրը նույնիսկ գումարը չէ կամ եկամուտների հայտարարագրումը, խնդիրն այն թափթփվածությունն ու անկազմակերպվածությունն է, որի միջով պարտադրում են անցնել հարյուր-հազարավոր քաղաքացիների։
Հայաստանի Կառավարությունը Հայաստանի պետական պարտքը հերթական անգամ ավելացրեց. այս անգամ ավելացված գումարը կազմում է 26 միլիոն եվրո։
Եթե մինչև վերջերս աշխատողների որոշ խմբերի հաշվին միջին աշխատավարձն իներցիայով աճում էր, այս տարի դա էլ կդադարի։ Փոքր ու միջին բիզնեսի նկատմամբ հարկային ճնշման մեծացման հետևանքով՝ մարդիկ կկանգնեն նաև աշխատանքը կորցնելու վտանգի առջև՝ զրկվելով անգամ այն չնչին եկամուտներից, որոնցով մի կերպ գոյություն էին պահպանում։
Այսօր մեր հասարակության գերակշիռ մեծամասնության գնողունակությունը չափազանց հեռու է այն գներից, որոնք վերջին տարիներին հաստատվել են անշարժ գույքի շուկայում։ Ում գնողունակությունն էլ բավարարում է այդ պայմաններում բնակարան կամ անշարժ գույք ձեռք բերելու համար, արդեն հասցրել է դա անել։
«Թուրքիայի հաջորդ թիրախը Սյունիքն է, այնպես որ՝ Փաշինյանի ու նրա ընտանիքի ռեալիթի շոուները ցուցադրվում են մեկ նպատակով՝ հանրությանը զբաղեցնել իրենցով, փիփերթով, տոլմայով, ուրախանան տոնածառով, որ չմտահոգվեն, որ Սիրիան կորցնելուց հետո հաջորդ թիրախը Իրանն է լինելու և մենք՝ որպես միջանկյալ մի փոքր խնդիր»,- ասաց Նաիրա Զոհրաբյանը։
Վերջին օրերին արժութային շուկան անհանգստության նշաններ է ցույց տալիս։ Բացառությամբ ռուսական ռուբլու, մյուս բոլոր հիմնական արժույթների փոխարժեքները բարձրացրել են։ Գուցե ոչ շատ մեծ չափով, բայց դրամի նկատմամբ թանկացել է՝ ինչպես դոլարը, այնպես էլ՝ եվրոն։ Եթե մեկ շաբաթ առաջ դոլարի վաճառքի գինը 388 դրամ էր, հիմա անցնում է 400-ից։
Ժողովրդին թալանելուց էր խոսում՝ ժողովրդի կաշին քերթում են, հարկերն են ավելացնում, տուգանքներն են ավելացնում, հարկային բեռն են ծանրացնում, տարբեր ծառայությունների գներն են բարձրացնում։ Տրանսպորտն են պատրաստվում կրկնակի-եռակի թանկացնել։ Ժամանակին 150 դրամին դեմ էին, հիմա 300 դրամ են դարձնում։ Կարծես ժողովուրդը՝ նախկին ժողովուրդը չէ։ Իրենք որ հարստացել են, «պադավատներով» են շրջում, հասարակական տրանսպորտից այլևս չեն օգտվում, ժամերով կանգառներում չեն սպասում, խցկված չեն երթևեկում, արդեն կարելի է տրանսպորտի գինը 100-ից 300 դրամ դարձնել։
«Այդ նույն ֆինանսների նախարարին պետք է ասել՝ 6 տարի է, ասում ենք՝ տնաքանդություն է միկրոձեռնարկատերերին հարկերից ազատելու որոշումը. հարկե՛ք նրանց։ 24 միլիոն դրամ շրջանառություն ունեցող առևտրականներին հարկերից ազատելը պետականակործան որոշում է, ուստի հիմա թող ասեն, թե որքա՞ն կորուստ է կրել պետական բյուջեն Երևանից դուրս գործող միկրոձեռնարկատերերին հարկերից ազատելու հետևանքով»։
