Հարցին, թե ինչքանո՞վ մեր շուրջը տեղի ունեցողը կազդի ներքաղաքական պրոցեսների վրա․ հակամարտության հենց մեկնարկի օրերին Հայաստանում նաև ոչ պաշտոնապես իշխանությունները մեկնարկեցին նախընտրական ակտիվ քարոզարշավը, քաղաքագետն ի պատասխան՝ նկատեց, որ ուղիղ փոխկապակցված են արտաքին ու ներքին պրոցեսները։
Ինչպես արդեն գրել ենք, որ ՀՀ արտաքին հետախուզության ծառայությունը և՛ 2025 թվականին, և՛ 2026 թվականին ներկայացրած զեկույցներում մեծ տեղ է հատկացրել հիբրիդային պատերազմի թեմային: Ավելին, վերջին զեկույցում Քրիստինե Գրիգորյանի ղեկավարած այդ կառույցը նույնիսկ հարկ է համարել առանձին հատվածով բացատրել՝ ինչ ասել է հիբրիդային պատերազմ: Եվ ոչինչ, որ հետո ՀՀ իշխանությունները որոշեցին, որ ավելի ճիշտ է օգտագործել ոչ թե «հիբրիդային պատերազմ», այլ՝ «հիբրիդային սպառնալիք» ձևակերպումը: Օրինակ՝ Ռուսաստանին Հայաստանի դեմ հիբրիդային պատերազմ մղելու մեջ մեղադրող Ալեն Սիմոնյանը՝ Մոսկվա, Լավրովի մոտ գնալուց առաջ:
«ԱՄՆ-ին Իրանում «բլիցկրիգ» չի հաջողվի»,- այս մասին տելեգրամյան իր ալիքում գրել է ռուս արևելագետ, քաղաքական վերլուծաբան Եվգենի Սատանովսկին՝ անդրադառնալով Իրանի դեմ ամերիկաիսրայելական հարձակման մի շարք ասպեկտներին։
«Մենք արդեն տեսնում ենք առաջին նշանները, որ Թրամփը հասկացավ՝ չհաջողվեց փոխել ռեժիմն Իրանում, նրանք կատարեցին մեծ սխալ՝ սպանելով Խամենեիին՝ նրանք ստեղծեցին նահատակ, ինչը համախմբեց հասարակությանը։ Տեսնում ենք, որ տարբեր երկրներում մահմեդականները հայտարարում են սուգ, բողոքների են դուրս գալիս։ Սա մեծ սխալ էր։ Սա նշանակում է, որ եթե անգամ նրանց հաջողվեց ոչնչացնել ղեկավարության մեծ մասը, ապա մնացած ղեկավարները ճանապարհ չեն ունենալու զիջումների գնալու»,- 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ընթացքում ասաց քաղաքագիտության դոկտոր Արթուր Խաչիկյանը։
«Կարմիր գիծ չունենք՝ այն երկրին դիմադրելու հարցում, որոնք աջակցում են Իրանի դեմ գործողություններին»,- 168.am-ի հարցերին ի պատասխան՝ ասաց ՀՀ-ում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպան Խալիլ Շիրղոլամին՝ անդրադառնալով Իրան-ԱՄՆ-Իսրայել պատերազմի մի շարք հանգամանքներին:
Ժնևում ԱՄՆ-Իրան բանակցություններից ժամեր անց՝ շաբաթ առավոտյան, Իսրայելն ու ԱՄՆ-ը համատեղ ռազմական գործողություն սկսեցին Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեմ։ Ու թեև ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը մեկնարկից հետո հայտարարեց, թե պատերազմը կարող է տևել շուրջ չորս շաբաթ, սակայն իրանական կողմի հակադարձումներից պարզ դարձավ՝ ռեգիոնը մտնում է երկարատև տուրբուլենտության գոտի։
Հայաստանի առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունները միայն ներքին հայաստանյան ընտրություններ չեն: Դրանք առնվազն աշխարհաքաղաքականացված են: Սրանք ճակատագրական ընտրություններ են մեզ համար:
Իրան–ԱՄՆ–Իսրայել լարվածության կտրուկ սրման երկրորդ օրը տարածաշրջանը շարունակում է մնալ բարձր ռիսկային և անկայուն։
Նա շեշտեց, որ Իրանը Հայաստանի համար կենսականորեն կարևոր ճանապարհներից մեկն է՝ հատկապես այն պատճառով, որ Հայաստանի սահմանները Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ փակ են․
168․am-ի հետ զրույցում ռուս ռազմաքաղաքական վերլուծաբան Ալեքսանդր Խրամչիխինն ասաց, որ չնայած տևական սպառնալիքներին, Իրանի համար պատերազմն անսպասելի սկսվեց՝ բանակցային գործընթացի կիզակետում, կողմերի շփումների ընթացքում, ինչն այս բանակցությունները լիարժեք տապալում է, փակելով դուռը բանակցությունները վերսկսելու հնարավորության առջև։ Նրա խոսքով, դատելով հարվածների աշխարհագրությունից և ընդհանուր առմամբ՝ ավելի լայն քաղաքական միտումներից, այս հարձակումը վաղուց ծրագրված բնույթ էր կրում։
Տարածաշրջանը եռում է․ Իրան-Իսրայել-ԱՄՆ պատերազմի մասին արդեն պաշտոնական հայտարարություններ են, իսկ Հայաստանում իշխանությունները նախընտրական աժիոտաժի մեջ են։
Թուրքիան և Հայաստանը պայմանավորվել են թույլատրել ուղիղ երկկողմ ցամաքային առևտուրը Վրաստանի տարածքով՝ հրաժարվելով տասնամյակներ շարունակ գործող քվազիէքսպորտի մեխանիզմից, գրում է Al-Monitor-ը
Երբ Արցախը հայաթափվում էր, ԱՄՆ վարչակազմը բավարարվեց մի թվիթերյան գրառմամբ՝ ցավում ենք: Նույնը լինելու է այստեղ: Նույն դատապարտելի մոտեցումը որդեգրել է նաև Ռուսաստանը:
«…Առաջ եկանք մինչև այստեղ, հիմա կանգնած ենք, խաչմերուկ կա այնտեղ՝ Կիրովաբադի խաչմերուկը: Այս մասում կանգնած ենք, որ իրենք իրենց ժողովուրդը հանեն»:
Օրերս «Ազատություն» ռադիոկայանն ուշագրավ տեղեկություն հրապարակեց այն մասին, որ Եվրամիությունը պատրաստվում է օգնել Հայաստանին հունիսին նախատեսված խորհրդարանական ընտրություններում Ռուսաստանի միջամտությունից խուսափելու համար՝ նախ տեղակայելով Կրեմլի ապատեղեկատվության դեմ պայքարող «հիբրիդային արագ արձագանքման խումբ»:
Իրանի շուրջ սեղմվող օղակի ֆոնին մեր երկրի վարչապետը թմբուկ է զարկում: Սա կոնտրաստ է ու ցույց է տալիս, որ նա զրո դերակատարություն ունի: Սա ցույց է տալիս պետական մտածողության դեգրադացիան:
Ռուս վերլուծաբան Ալեքսանդր Խրամչիխինը 168.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ բանակցային ընթացքն ու ամերիկյան ճնշումների քաղաքականության դիտարկումը ցույց է տալիս, որ ԱՄՆ-ը չի ցանկանում լայնածավալ ռազմական գործընթացի մեջ մտնել, թեև ճնշման քաղաքականությունը շարունակում է:
Այս օրերին լրատվամիջոցները, բայց հատկապես իշխանական ու մերձիշխանական շրջանակներն ուշադրություն են հրավիրում տնտեսական երկու կանխատեսման վրա․ առաջինը S&P Global Ratings միջազգային վարկանիշային գործակալության վերլուծությունն է։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը պատմական գիտությունների թեկնածու, թյուրքագետ Վարուժան Գեղամյանն է։
Ռուս վերլուծաբան Վիկտոր Նադեին-Ռաևսկին ասաց, որ ներկայումս սա առավելապես քաղաքական ազդակ է, քան համակարգային խաղաղարար մեխանիզմ։ Նրա խոսքով՝ իրական խաղաղարար հարթակ դառնալու համար անհրաժեշտ է ունենալ երկրների լայն ներկայացվածություն, լեգիտիմություն, ձևավորել վստահություն, որ հարթակը չի ծառայում միայն մեկ պետության ռազմավարական շահերին։ Առանց այս բաղադրիչների, ըստ վերլուծաբանի, նախաձեռնությունը կմնա քաղաքական նախագծի մակարդակում։
Ընդդիմադիր գործիչ Կարապետ Պողոսյանն այն կարծիքին է, որ Նիկոլ Փաշինյանի պաշտոնավարման յուրաքանչյուր րոպեն ավելի է վատացնում Հայաստանի վիճակը։
Ժնևում կայացած ԱՄՆ-Իրան վերջին բանակցությունները հերթական փորձն էին վերակենդանացնել դիվանագիտական գործընթացը, որը տարիներ շարունակ տատանվում է լարվածության և բանակցային փորձերի միջև։ Այս փուլը, թեև պաշտոնապես բնութագրվեց «կառուցողական» և «առաջընթացային», իրականում առավելապես փորձարկում էր կողմերի ռազմավարական համբերությունն ու փոխզիջման պատրաստակամությունը, քան վերջնական համաձայնության հասնելու հնարավորությունը։
ԱՄՆ-ը Կովկասում սկսել է նոր ծրագիր ներդնել տարածաշրջանում Ռուսաստանի ազդեցության դեմ, գրում է Թուրքիայում լույս տեսնող Medya Günlüğü-ն: Սակայն հաջողության հասնելու շանսերը մեծ չեն, կարծում է հոդվածի հեղինակը։ Նահանգները չեն կարող միաժամանակ ստանալ Ադրբեջանն ու Հայաստանը և չկորցնել Թուրքիան։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, էներգետիկ անվտանգության փորձագետ Վահե Դավթյան է։
Ռուս թուրքագետ Վիկտոր Նադեին-Ռաևսկին 168.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ որքան էլ տարբեր, սակայն այս երկու բանակցային գործընթացները բազմաթիվ նմանություններ ունեն և պայմանավորված են աշխարհաքաղաքական ներկայիս զարգացումների փուլին բնորոշ միտումներով։
Վրացի վերլուծաբան Կախա Գոգոլաշվիլին գտնում է, որ քաղաքագիտական տեսանկյունից ներկայիս գործընթացը կարելի է բնութագրել որպես ուժի ցուցադրության և բանակցության զուգահեռ ռազմավարություն», որտեղ Թրամփ վարչակազմը փորձում է պահել ռազմական էսկալացիայի ռիսկը՝ որպես ճնշման միջոց Իրանի հետ դիվանագիտական լուծման հնարավորության համար։
Այսօր Գերմանիայի երրորդ քաղաքում՝ Մյունխենում, մեկնարկում է Անվտանգության միջազգային 62-րդ համաժողովը Ռուսաստանի ու Արևմուտքի, Իրանի ու ԱՄՆ-ի միջև առճակատման, ինչպես նաև Եվրոպայի և Միացյալ Նահանգների միջև տարաձայնությունների ֆոնին։ Մյունխենի անվտանգության համաժողովը միջազգային անվտանգության քաղաքականության հարցերի շուրջ քննարկումների ամենամեծ ֆորումն է աշխարհում, որն անցկացվում է 1963 թվականից։ Մյունխենի 62-րդ անվտանգության համաժողովը տեղի կունենա փետրվարի 13-15-ը, որին կմասնակցեն 50 պետությունների և կառավարությունների ղեկավարներ, մոտավորապես 100 նախարարներ։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը Ստենֆորդի համալսարանի քաղաքագիտության դոկտոր Արթուր Խաչիկյանն է։
Քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանն այն կարծիքին է, որ Փաշինյանի հայտարարությունը, թե Հայաստանի սահմանային կետերում 2027-ի աշնանից կգործեն անշփում անցման ուղիները, և, որ դրա համար պետք է ԱՄՆ աջակցությունը, Ալիևի հերթական պահանջի կատարումն է։
168.am-ը գրել էր, որ Ադրբեջանը Սլովակիայի հետ 210 միլիոնի գործարք կնքեց, որով SAM-120 ավտոմատ ականանետեր են մատակարարվելու։ Նույն ժամանակ տեղեկություն տարածվեց, որ Բաքուն ցանկանում է գնել շվեդական JAS 39 Gripen E/F բազմաֆունկցիոնալ կործանիչներ: Գործարքը գնահատվել է մոտ 6,5 միլիարդ դոլար։ Իհարկե, դեռ պարզ չէ՝ ադրբեջանական մտադրության մասին տարածված տեղեկությունը կդառնա՞ ինչ-որ պահի շոշափելի պայմանագիր, թե՞ ոչ: Վերջին դեպքում մի նրբություն կա, ինչին անդրադարձել ենք մեկ այլ վերլուծությունում:
