«1915թ. 2-րդ կամ 3-րդ շաբաթն էր, և Այնթափում բնակվող 12-ամյա մեծ հայրս տեսնում է, որ Մարաշից ընտանիքներ են գալիս. 100 ընտանիք, 200 ընտանիք, 1000 ընտանիք… Մեծ հորս հայրը կոշկակար էր, և կոշկակարներով միավորվում են ու սկսում ջրի համար կաշվից տոպրակներ սարքել ու բաժանել մարաշցի ընտանիքներին…
Մեզ հետ զրույցում ռուս վերլուծաբան Կոնստանտին Սիմոնովն ասաց, որ եթե Իրանի շուրջ պատերազմական իրավիճակը երկարաձգվի, ԹՐԻՓՓ-ի իրագործումը ևս կուշանա։
Միջազգայնագետ Գրիգոր Բալասանյանը համոզված է, որ Միացյալ Նահանգների և Իրանի միջև հայտարարված զինադադարը երկար չի տևելու, և ամերիկացիներն ու իսրայելցիները երկշաբաթյա հրադադարի միջոցով պարզապես ժամանակ են շահում՝ իրենց ուժերը վերադասավորելու, նախապատրաստվելու և նոր հարձակման անցնելու նպատակով։ 168 TV-ի «Ռեվյու» հաղորդաշարի եթերում Գրիգոր Բալասանյանը խոսեց ներկա պահին Իրանի շուրջ տիրող իրավիճակի մասին՝ կանխատեսելով, որ Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի կոալիցիան ցամաքային հարձակման է անցնելու Իրանի դեմ։
Ապրիլի 2-ին ՏԱՍՍ-ին տված հարցազրույցում Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը հայտարարել է, որ «Թրամփի ուղի» նախագծի իրականացման համաձայնագրի ստորագրումը խախտել է Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային հավասարակշռությունը։
«Պատերազմի ցանկացած ելքի պարագայում ԹՐԻՓՓ-ը կորցնում է իր ակտուալությունը, և եթե նույնիսկ չչեղարկվի, առնվազն որպես փաստաթուղթ՝ լուրջ խմբագրման կարիք է ունենալու։ Սպիտակ տան կողմից այն առաջնահերթություն չի համարվելու։ Սա Փաշինյանն էլ է գիտակցում։ Եթե չգիտակցեր, նախընտրական այս փուլում Պուտինից հանդիպում չէր խնդրի։ Նա շատ լավ հասկանում է, որ անկախ նրանից՝ ինչ է խոսում, իր բոլոր փուչիկները, այդ թվում՝ գլխավորը՝ խաղաղությունը, պայթել են։ Հիմա էլ փորձում է Պուտինի հետ հանդիպումով մի նոր լեգենդ հյուսել, բայց դա էլ իր մոտ առանձնապես չստացվեց»,- ասաց ընդդիմադիր գործիչը:
Իրան-ԱՄՆ հայտարարված հրադադարի ֆոնին տեղեկություններ շրջանառվեցին, մասնավորապես, Թուրքիայի դերակատարման մասին, հատկապես՝ երկրի Ազգային հետախուզական կազմակերպության (MIT): Թուրքական աղբյուրները հայտնել են, որ երկրի հետախուզական կառույցը դեռ նախքան պատերազմն է ինտենսիվ շփումներ ստեղծել հակամարտության բոլոր կողմերի հետ, իսկ պատերազմից հետո արդեն մշտական կապի մեջ է եղել և՛ ամերիկա-իսրայելական, և՛ իրանական կողմի հետ:
«Փաշինյանը փորձեց ասել, որ դուք եք Ղարաբաղը հանձնել, հիմա մեր մոտ խաղաղություն է, և այլն, բայց տեսեք, թե ինչ ուղերձ է անում Պուտինը՝ Արցախի շուրջ տեղի ունեցող զարգացումներով կապված է տարածաշրջանի անվտանգությունը»։
Իրանի դեմ ԱՄՆ-Իսրայել պատերազմի և Հարավային Կովկասում դրա հետևանքների շուրջ քննարկման ընթացքում «Ապրի Արմենիա» (APRI Armenia) վերլուծական կենտրոնի գիտաշխատողներն անդրադարձան TRIPP նախագծի վրա այս պատերազմի ազդեցությանը:
«Ցավալիորեն, ուժը՝ որպես գերակա գործիք և բանաձև, արցախյան 44-օրյա պատերազմից հետո շատ ավելի է տեղ գտնում միջազգային հարաբերություններում։ Իսկ եթե ուժի գործոնը դառնում է միջազգային իրավունքի շարժիչը, քաոսային իրավիճակ է ստեղծվում»։
Մարտի 19-ին կառավարության նիստից հետո Նիկոլ Փաշինյանը լրագրողների հետ ճեպազրույցում ընդդիմադիր ուժերին դարձյալ մեղադրել է պատերազմ հրահրելու մեջ և անգամ հստակ ժամկետ է նշել. «Այդ բոլոր ուժերը հանդես են գալիս խաղաղության ռևիզիայի դիրքերից, ինչն այդ փաստի բերումով նշանակում է անխուսափելի պատերազմ, ընդ որում, ընտրություններից շատ չանցած, մաքսիմալ՝ աշնանը: Ես վերլուծում եմ, չէ՞, տեքստերը: Իրենք պատրաստում են պատերազմ՝ ծանր հետևանքներով»:
Հայ-ադրբեջանական սահմանին ժամանակավոր անդորր է՝ մեծ փոթորկից առաջ։ Ադրբեջանական բոլոր առաջխաղացումներն ու դիրքային բարելավումները ՀՀ ինքնիշխան տարածքում, ըստ էության, ռազմական պլացդարմներ են Հայաստանի դեմ հետագա ագրեսիան զարգացնելու նպատակով։
Մերձավորարևելյան ճգնաժամը թևակոխել է լարվածության նոր և անկանխատեսելի փուլ։ Իսրայելի Պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացի սենսացիոն հայտարարությունն այն մասին, թե ՑԱԽԱԼ-ի վերջին հարվածների արդյունքում սպանվել է Իրանի Ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի նախկին քարտուղար և երկրի հոգևոր առաջնորդի հատուկ խորհրդական Ալի Լարիջանին, ցնցել է միջազգային հանրությունը։
«Այս պահին առկա բոլոր սոցիոլոգիական ցուցանիշները ցույց են տալիս, որ Փաշինյանը որևէ ձևով չի վերընտրվում»,- 168TV-ի «Զառան հարց ունի» հաղորդաշարի ժամանակ նշեց «Կոնցեռն Դիալոգ» փաստաբանական գրասենյակի կառավարիչ-գործընկեր, միջազգային իրավունքի մասնագետ, փաստաբան Արամ Օրբելյանը։
Աֆղանա-պակիստանյան կոնֆլիկտային հարաբերությունները բրիտանական գաղութարարների կողմից մինչև վերջ անորոշ թողնված սահմանի պատճառով, ինչպես տարածաշրջանում շատ այլ կռիվներ, ունեն երկարատև պատմություն։
Չնայած վերջերս տեղի ունեցած ձախողմանը, Իրանի դեմ ենթադրյալ ցամաքային գործողությունում քրդական մարտական ջոկատների օգտագործման պլաններն ամենևին էլ չեն նետվել արխիվ: Այսպես, համենայնդեպս, հետևում է Իրաքի հյուսիսում գտնվող քրդական շրջանում տեղակայված «Հաբաթ» (պայքար) ազգայնական կազմակերպության առաջնորդ Բաբաշեյխ Հոսեյնիի վերջերս տված հարցազրույցից։
Ռազմական փորձագետ Դավիթ Ջամալյանի գնահատմամբ՝ Ադրբեջանը հակաիրանական սխեմաներում փորձելու է հարված հասցնել ու փորձելու է օկուպացնել Սյունիքն ու Վայոց ձորը։
ԱԺ-Կառավարություն հարցուպատասխանի ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձել է հարցերին՝ ի՞նչ տրամադրություններ են Վրաստանում Հայաստան-Ադրբեջան առևտրային հարաբերությունների համատեքստում, արդյո՞ք ոգևորություն կա տարածաշրջանայնացման առումով, և արդյո՞ք պաշտոնական Թբիլիսին թոթափում է այն մտահոգությունը, որ «Թրամփի ուղի» ծրագրի իրականացման պարագայում կարող է իրենց տարանցիկ դերը նվազել:
«Որևէ մեկը չի կանգնելու Ռուսաստանում և հայտարարի՝ «Մենք Հայաստանում նախընտրում ենք այս կամ այն քաղաքական ուժին»։ Դուք հիշատակեցիք Մոլդովան, բայց Մոլդովայի իշխանություններն արդեն բացահայտ են ասում, որ իրենք դիտարկում են Ռուսաստանը՝ որպես թշնամի։ Մոլդովայի իշխանություններն ամեն ինչ արել են, որ վերջին տարիների ընթացքում նվազագույնի հասցնեն տնտեսական համագործակցությունը Ռուսաստանի հետ»։
Ինչպես արդեն գրել ենք, որ ՀՀ արտաքին հետախուզության ծառայությունը և՛ 2025 թվականին, և՛ 2026 թվականին ներկայացրած զեկույցներում մեծ տեղ է հատկացրել հիբրիդային պատերազմի թեմային: Ավելին, վերջին զեկույցում Քրիստինե Գրիգորյանի ղեկավարած այդ կառույցը նույնիսկ հարկ է համարել առանձին հատվածով բացատրել՝ ինչ ասել է հիբրիդային պատերազմ: Եվ ոչինչ, որ հետո ՀՀ իշխանությունները որոշեցին, որ ավելի ճիշտ է օգտագործել ոչ թե «հիբրիդային պատերազմ», այլ՝ «հիբրիդային սպառնալիք» ձևակերպումը: Օրինակ՝ Ռուսաստանին Հայաստանի դեմ հիբրիդային պատերազմ մղելու մեջ մեղադրող Ալեն Սիմոնյանը՝ Մոսկվա, Լավրովի մոտ գնալուց առաջ:
Ըստ քաղաքագետի, տուրբուլենտ իրավիճակներում միշտ էլ այն երկրները, որոնք անվտանգության տեսակետից շատ խոցելի են, հայտնվում են լրացուցիչ ծանր ավտանգային ռիսկերի ճնշման տակ։
Ես ասել եմ, որ ԹՐԻՓՓ-ի հետ կապված վերջնական պատկերացում չունեմ, բայց, ցավոք, որքան մանրամասներ են բացահայտվում, այնքան իմ ներսում ներքին տագնապն
Օրերս «Ազատություն» ռադիոկայանն ուշագրավ տեղեկություն հրապարակեց այն մասին, որ Եվրամիությունը պատրաստվում է օգնել Հայաստանին հունիսին նախատեսված խորհրդարանական ընտրություններում Ռուսաստանի միջամտությունից խուսափելու համար՝ նախ տեղակայելով Կրեմլի ապատեղեկատվության դեմ պայքարող «հիբրիդային արագ արձագանքման խումբ»:
Երեկ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի նախագահությամբ, տեղի ունեցավ Խաղաղության խորհրդի առաջին նիստը, որին մասնակցում էին նաև Հայաստանի ու Ադրբեջանի ղեկավարները։
Ռուսաստանի Դաշնությունը կարծես չի ցանկանում ընդունել Նիկոլ Փաշինյանի վերջին առաջարկը հայաստանյան երկաթուղային ցանցը ռուսական վերահսկողությունից դուրս բերելու և երրորդ կողմի հանձնելու մասին: Այս մասին այսօր ամենշաբաթյա ճեպազրույցի ընթացքում խոսել է ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան՝ անդրադառնալով Նիկոլ Փաշինյանի վերջին հայտարարությանը Հայաստանի երկաթուղային ենթակառուցվածքը Ռուսաստանի կառավարումից դուրս բերելու և երրորդ երկրի վաճառելու մասին:
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից իրականացվող «Դոնրոյի դոկտրինի» բուն էությունը երևում է Թրամփի վարչակազմի մոտեցման մեջ թե՛ պատերազմին, և թե՛ խաղաղությանը։ Դրա վառ օրինակն է այս շաբաթվա սկզբին տեղի ունեցած իրադարձությունը, երբ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը մեկնեց Կովկաս՝ Իրանի հյուսիսային սահմաններին ամերիկյան ազդեցությունն ու ճնշումն ուժեղացնելու փորձով, և դա տեղի է ունենում մի ժամանակաշրջանում, երբ Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև լարվածությունը երբեք այսքան բարձր չի եղել։
Բարձրավան գյուղի նախկին վարչական ղեկավար Օնիկ Ավագյանի խոսքով՝ Նիկոլ Փաշինյանի ասած խաղաղությունը շատ հարաբերական է՝ այսօր խաղաղ է, վաղը կարող է սահմանին Ադրբեջանը կրակել։
Միացյալ Նահանգները փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի այցի ընթացքում վստահեցնելու է Բաքվին, որ Ադրբեջանի կողմից է, ապահովելու է, որ ԹՐԻՓՓ-ի ծրագիրն առաջ գնա, և ամերիկացիներն օգնելու են Ադրբեջանին Իրանում վարչակարգի փոփոխության դեպքում։ Այս մասին ամերիկացի լրագրող Ջոան Լիսոսկիին տված հարցազրույցում՝ հրապարակված ադրբեջանցի լրագրող Սևինջ Օսմանքըզըի OSMANQIZI TV յութուբյան ալիքում, ասել է ամերիկացի վերլուծաբան, հայտնի «Գոբլի պլանի» հեղինակ Փոլ Գոբլը՝ խոսելով ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի սպասվող տարածաշրջանային այցի մասին։
Փոլ Գոբլի խոսքով՝ երկրորդ հերթին նախագահ Թրամփն ուզում է համոզված լինել, որ իր «միջանցքի ծրագիրը»՝ TRIPP (ԹՐԻՓՓ) նախագիծը Ադրբեջանից Հայաստանի տարածքով դեպի Նախիջևան և Թուրքիա, առաջ է գնում։
Միացյալ Նահանգների փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը Միլանում ձմեռային Օլիմպիական խաղերի բացմանը մասնակցելուց հետո կժամանի Հայաստան և Ադրբեջան։ Օրերս այս մասին հայտնեց Associated Press գործակալությունը։ Ժամեր առաջ Ձմեռային Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությանը փոխնախագահ Վենսը գլխավորեց ԱՄՆ պատվիրակությունը, որի կազմում են նրա կինը՝ Ուշա Վենսը, պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն և Իտալիայում ԱՄՆ դեսպան Թիլման Ֆերտիտտան։
«Եվս մեկ փաստ, որ Ադրբեջանը կարող է փայ ունենալ TRIPP-ի մեջ»,- այս մասին քիչ առաջ ֆեյսբուքյան իր էջում տարածված տեսանյութով հայտնեց «Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Հայկ Մամիջանյանը՝ անդրադառնալով իր ավելի վաղ հայտնած մտավախությանը, որ TRIPP նախագծի ֆինանսավորումը կարող է իրականացվել ադրբեջանական կապիտալի միջոցով՝ 74%-ի շրջանակներում:
