168.am-ի իրանական աղբյուրները հայտնել են, որ հունվարի 8-ի ուշ երեկոյան և ամբողջ գիշերը խիստ ճգնաժամային իրավիճակ է եղել Իրանում՝ վերջին 12 օրերի բողոքի և անհնազանդության ակցիաների պիկն է եղել:
«Ի՞նչ կապ կա Ալիևի հարցազրույցի և Վենեսուելայի նախագահի գերեվարման օպերացիայի միջև: Կարծում եմ՝ ուղղակի կապ չկա: Բայց անուղղակի կապն ակնհայտ է»,- այս մասին տելեգրամյան իր ալիքում գրել է ռուս քաղաքական վերլուծաբան, Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի (МГИМО) առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնովը՝ անդրադառնալով Իլհամ Ալիևի՝ տարվա առաջին հարցազրույցին, որը լայնորեն լուսաբանվեց նաև հայկական ԶԼՄ-ներում:
Նա նաև ընդգծել է՝ ամերիկյան միջնորդությամբ Սպիտակ տանը ստորագրված գործարքի ամենամեծ հաղթողը Թուրքիան է, իսկ ամենամեծ պարտվողը՝ Մերձավոր Արևելքում քրիստոնեության գոյատևման հեռանկարը։
Չնայած առաջիկա ընտրություններին դեռ բավական ժամանակ կա, իշխանությունները սկսել են ակտիվորեն նախապատրաստվել դրան։ Պետության ու պետական բյուջեի հաշվին համատարած կաշառում են ընտրողներին։
2025 թվականն աշխարհաքաղաքական տեսանկյունից բարդ տարի էր թե՛ Հայաստանի, թե՛ Ռուսաստանի համար։ 168.am-ի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց ռուս վերլուծաբան Կոնստանտին Սիմոնովը՝ ամփոփելով անցնող 2025 թվականի աշխարհաքաղաքական ու ռեգիոնալ միտումները։
Նոյեմբերի 30-ից դեկտեմբերի 1-ը Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանն աշխատանքային այցով եղել է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում: Նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանի, արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչիի, ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի գլխավոր քարտուղար Ալի Լարիջանիի և խորհրդարանի ղեկավար Մոհամմադ Ղալիբաֆի հետ հանդիպումների և բանակցությունների ընթացքում քնննարկվել է երկկողմ հարաբերություններին և տարածաշրջանային անվտանգությանը վերաբերող հարցերի լայն շրջանակ:
Հայտնի է՝ Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերով հայ-թուրքական սահմանագիծը հիմնականում կրկնում էր սահմանազատման գիծը` համաձայն Հայաստանի համար ստրկացուցիչ 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ի Ալեքսանդրապոլի պայմանագրի, որը ստորագրվել էր «նոր» քեմալական Թուրքիայի նորաստեղծ բանակի հետ դաշնակցական կառավարության անհաջող պատերազմից հետո (ավելի մանրամասն տեղեկությունների համար՝ տես. Крылов А. Границы Армении в XX-XXI веках // Россия и новые государства Евразии. 2022. № 1 (54). С. 86-101)։
«Միջազգային իրավիճակը շատ լարված է, շատ վտանգավոր է, մոտավորապես նույն իրավիճակն է՝ ինչ Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմներից առաջ»,- 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ընթացքում, ամփոփելով 2025 թվականի աշխարհաքաղաքական զարգացումները, ասաց քաղաքագիտության դոկտոր Արթուր Խաչիկյանը՝ շեշտելով, որ այլևս չկա որևէ միջազգային օրենք, կազմակերպություն, տիրում է ուժը։
Մեծ Բրիտանիան առաջին անգամ Հայաստանում ռազմական կցորդ է նշանակել, նա մայոր Թոմաս Շորլանդ Բոլն է, այդ մասին հայտնում է բրիտանական դեսպանատունը՝ այդ նշանակումն անվանելով «պատմական քայլ», որը վկայում է երկու երկրների ամրապնդվող և աճող գործընկերության մասին և ուղղված է պաշտպանության և անվտանգության ոլորտներում համագործակցության խորացմանը:
Քաղաքագետ Վազգեն Հովհաննիսյանի կարծիքով՝ 2020թ․ նոյեմբերի 9-ից հետո հայկական պետականությունը գնում է դեպի անկում։
Հայաստանում միանգամայն հասկանալի պատճառներով քննարկվում է Ադրբեջանից բենզինի ներկրման և սպառման հարցը: Ողջախոհության կանխավարկածի պարագայում, այստեղ նույնիսկ որևէ մեկնաբանություն ավելորդ է:
«Դասեր» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրերն «Ազգային ժողովի» (ԱԺ) «Պատիվ ունեմ» խմբակցության քարտուղար, Հայաստանի հանրապետական կուսակցության (ՀՀԿ) Գործադիր մարմնի (ԳՄ) անդամ Տիգրան Աբրահամյանն ու «ՀայաՔվեի» խորհրդի անդամ, 2018-2020թթ․ Ռազմարդյունաբերական կոմիտեի նախագահ Ավետիք Քերոբյանն են։
Ադրբեջանական լրատվամիջոցների հաղորդմամբ, Բաքվում ակտիվորեն քննարկվում է 2026 թվականին բենզինի և այլ տեսակի վառելիքի հնարավոր թանկացման հարցը: Ադրբեջանի փորձագետների դիտարկմամբ, այն կախված է նավթի միջազգային գներից, ներմուծման հետ կապված բարդություններից, դրա աղբյուրների փոփոխությունից, բայց, իհարկե, վերջին խոսքն Ադրբեջանի պետական կառույցներինն է, մասնավորապես՝ «Սակագնային խորհրդինը»:
Նիկոլ Փաշինյանը, ըստ իս, արդեն հասել է իր նպատակին, եկեղեցին պառակտել է։ Որպես պատմաբան՝ ես չեմ մտաբերում մի դեպք, որ եկեղեցու եպիսկոպոսները Վեհափառի հրաժարականը պահանջեն։ Շատ են եղել դեպքեր, երբ աշխարհիկ իշխանությունը հոգևոր իշխանության վրա է հարձակվել. Տիրան թագավորը՝ Հուսիկ Վեհափառի դեմ, Պապի և Ներսես Մեծի հակամարտությունը։
Նիկոլ Փաշինյանը TRIPP-ին Ռուսաստանի մասնակցության վերաբերյալ հայաստանյան հասարակությանը պարզաբանումներ կամ դիրքորոշում չի ներկայացնում, սակայն ադրբեջանական կողմին արդեն վստահեցրել են՝ ՌԴ-ն չի մասնակցելու TRIPP-ի երկաթուղային հաղորդակցությանը։ Այս մասին Երևանն ու Բաքուն կարծես մոտ դիրքորոշումներ ունեն։
Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Ջեյհուն Բայրամովը տարեվերջյան ասուլիսում անդրադարձել է Հայաստանի հետ երկխոսությանը ու խաղաղության համաձայնագիր ստորագրելու հեռանկարին: Նա նշել է, որ 2026թ․ Ադրբեջանը կշարունակի երկխոսությունը Հայաստանի հետ խաղաղության գործընթացի հետագա առաջմղման համար։ Նախարարը նշել է, որ TRIPP-ն ընդլայնում է միասնությունը տարածաշրջանում:
«Ժողովուրդն ինքն իրեն չի կազմակերպվելու, ինքն իրեն փողոց դուրս չի գալու։ 2018-ին էլ ոչ մի դագաղ ինքն իրեն փողոցում չէր հայտնվել։ Այսօր մենք պետք է ընդունենք, որ հականիկոլական ճամբարը չունի աշխարհաքաղաքական որևէ կենտրոնի աջակցություն, և մենք մեր հույսը մե՛ր վրա պիտի դնենք։ Երբ հույսը մեր վրա դնենք, հավատացնում եմ ձեզ՝ այդ ժամանակ բոլոր կենտրոնները, իրար հերթ չտալով, գալու են և իրենց սատարումը հայտնեն»։
Էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը դեկտեմբերի 19-ին իր ֆեյսբուքյան էջում «ազդարարեց», որ Հայաստան-Վրաստան սահմանն է հատում (Այրում կայարան) 1300 տոննա ծավալով 22 վագոն ադրբեջանական ծագման АИ-95 բենզին․ այն Հայաստան է եկել Ադրբեջան-Վրաստան-Հայաստան երկաթգծով։
Քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանն այն կարծիքին է, որ հակաեկեղեցական շարժումն առաջնորդելով՝ Փաշինյանը երկու հետաքրքրություն ունի։
Մոտ տասն օր առաջ գրել ենք, որ «Սահմանադրության և ինքնիշխանության» տարվա համատեքստում Ադրբեջանի նախագահը մտադիր է լայնամասշտաբ համաներման որոշում կայացնել, և, որ համապատասխան նախագիծը ներկայացվելու է խորհրդարանի հաստատմանը: Արդեն մի քանի օր է, ինչ Բաքվի օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունված նախագիծը գործնականում կիրառվում է:
Անդրադառնալով Նիկոլ Փաշինյանի այն հայտնի հայտարարությանը, թե Հայաստանի ավելացած պետական պարտքի 8 մլրդ դոլարով զենք են գնել, Ավետիք Քերոբյանը նշեց, որ գործ ունենք առնվազն երեսպաշտության, իսկ իրականում՝ ստախոսության հետ։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը ՀՀ նախկին վարչապետ (1992-93թթ.), ՀՀ Ազգային ժողովի (ԱԺ) նախկին նախագահ Խոսրով Հարությունյանն է։
«Թրամփի ճանապարհը դեպի միջազգային խաղաղություն և բարգավաճում» (TRIPP) նախագծի իրականացման շրջանակներում Երևանն ու Վաշինգտոնը համատեղ կոնսորցիում կստեղծեն, որտեղ Հայաստանը որոշիչ ձայնի իրավունք կունենա, վերջերս ասել է ՀՀ վարչապետը։
2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Նիկոլ Փաշինյանը ստորագրել է մի հայտարարության տակ, որով Հայաստանի անունից Արցախը ճանաչել է որպես Ադրբեջանի մաս։
«Մենք տեսնում ենք մեր ազգային խայտառակության սերիալի հաջորդ սերիան ամեն օր։ Ես ասել եմ՝ սա ինչ-որ սարսափի գնացք է․ ամեն անգամ հասնում ես նոր կայարան, դուրս ես գալիս, ու ինչ-որ սարսափելի բան է կատարվում»։
Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերության (SOCAR) բենզինը Հայաստան է առաքվում ճիշտ այն օրերին, երբ 5 տարի առաջ Ադրբեջանին էր հանձնվել Գորիս-Կապան ճանապարհահատվածը, այսինքն՝ 2020 թվականի դեկտեմբերին: Իսկ սրանից մեկ տարի հետո էլ արդեն տեղեկություն էր ստացվել, որ Գորիս-Կապան ավտոճանապարհին տեղադրվել է Ադրբեջանին պատկանող SOCAR-ի բենզալցակայան:
Գերմանահայոց Կենտրոնական խորհրդի վարչության անդամ Սամվել Լուլուկյանը շեշտում է՝ իշխանությունների կողմից եկեղեցու դեմ կատարվող քայլերը հակասահմանադրական են։
Սոթքի հանքավայրի վրա վերահսկողություն ունենալն Ադրբեջանի համար նշանակում է, որ բոլոր թևերն Ադրբեջանի ձեռքում են։ Իսկ ինչպե՞ս է լինելու այդ վերահսկողությունը՝ շահո՞ւյթն են կիսելու, զինված մարդի՞կ են կանգնելու դռան մոտ… Եթե քո երկրում գտնվող
Ադրբեջանը դառնում է ՆԱՏՕ-ի առաջխաղացման գործիք ոչ միայն Անդրկովկասում, այլև Միջին Ասիայում: Բաքուն գործում է ոչ միայն Անկարայի շահերից ելնելով, այլ ապահովում է Արևմուտքի հաջող էքսպանսիան տարածաշրջանում։
Թոմաս դե Վաալը «Քարնեգի Եվրոպա»-ի ավագ գիտաշխատող է՝ մասնագիտացած Արևելյան Եվրոպայի և Կովկասի տարածաշրջանի ոլորտներում։ Նա Արցախի հիմնախնդրի և ղարաբաղյան բանակցային գործընթացի վերաբերյալ բազմաթիվ հոդվածների և ուսումնասիրությունների հեղինակ է։
