Տարածաշրջան

ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը երեք հեռուստաընկերությունների լրագրողներին տված իր հարցազրույցում անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական սահմանին Ադրբեջանի հրահրած ռազմական գործողություններին՝ ասաց, որ Ադրբեջանը փորձել է բարելավել իր դիրքերը և հայկական զինված ուժերը ոչ միայն կանխել են, այլև արժանի հակահարված տալով՝ բարելավել են իրենց դիրքերը։

Հուլիսի 29-ից Թուրքիան և Ադրբեջանը համատեղ լայնածավալ պլանային զորավարժություններ են սկսում Բաքվում, Գյանջայում, Քյուրդամիրում և Եվլախում, իսկ օգոստոսի 1-5-ը՝ Նախիջևանում: Ցանցային հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրեն Գագիկ Հարությունյանի կարծիքով՝ թուրք-ադրբեջանական կողմը մշտապես կարողանում է հոգեբանական, տեղեկատվական ճնշում գործադրել հայ ժողովրդի վրա:

Սա ծավալուն տեսանյութի երրորդ և եզրափակիչ հոդվածն է, որում երկու թուրք մտավորականներ հանդես են գալիս Թուրքիայի Հանրապետության կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման օգտին: Քննարկումը տեղի է ունեցել 2015 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ: Տեսանյութում Էրդողան Այդինի և Այդին Չուբուքչուի միջև զրույցը թուրքերեն է՝ անգլերեն ենթագրերով։ Մեկ ժամ 37 րոպե տևողությամբ ծրագրի անվանումն է՝ «Բաբելոնյան աշտարակ», իսկ ծրագրի վերնագիրը՝ «Առերեսվելով ցեղասպանությանը»։ Թուրքական քննարկումը թարգմանել և ենթագրերով ապահովել է դոկտոր Օհաննես Քիլիչդաղին։ Ահա այդ քննարկման հատվածների վերջին մասը․

Инфотека24.ru կայքի աղբյուրները հայտնել են, որ սիրիական վարձկանները՝ 200 հոգի, արդեն գտնվում են Ադրբեջանի տարածքում: Լրատվամիջոցը, վկայակոչելով քրդական «ԱՆՖ» գործալությանը, նշում է, որ Ադրբեջանի կողմից ռազմական գործողություններին մասնակցելու համար սիրիական վարձկաններին առաջարկում են Թուրքիայի քաղաքացիություն:

Հայ-ադրբեջանական սահմանին նախանցած շաբաթ տեղի ունեցած մարտական գործողություններից հետո այսօր Ադրբեջանը և Թուրքիան համատեղ լայնածավալ մարտավարական զորավարժություններ են սկսում։ Զորավարժություններին, ըստ ռուսական մամուլի, ներգրավված են մեծ թվով զրահատեխնիկա, հրետանու կայանքներ, ականանետեր, մարտական ավիացիա և հակաօդային պաշտպանության համակարգեր:

168.am-ի հետ զրույցում ԵՊՀ իրանագիտութան ամբիոնի վարիչ, իրանագետ Վարդան Ոսկանյանն անդրադառնալով այս զորավարժություններին՝ նշեց, որ առաջին հերթին՝  այդ նետերն ուղղված են Հայաստանի և Արցախի հանրապետությունների դեմ, թե՛ նախիջևանյան հատվածում, թե՛, իրանագետի բնորոշմամբ, Ադրբեջան հորջորջվող արհեստածին կազմավորման այլ շրջաններում։

168․am-ի հետ զրույցում ռուս քաղաքագետ Ֆյոդոր Լուկիանովն ասաց, որ այս թեմայով շփումներ կարող են լինել այնքան, որքան Անկարան դրա նախաձեռնությունը ցույց կտա։ Սակայն, նրա խոսքով, Մոսկվայի կողմից նկատելի չէ որևէ շահագրգռություն՝ գործընթացը դուրս բերել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափի շրջանակից։

Այս հուլիսյան բախումները վակուումում չեն առաջացել: Իրավիճակի սրումից առաջ Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարության կողմից շարունակաբար հնչում էին պատերազմի սպառնալիքներ, Հայաստանի դեմ ուղղված տարածքային և պատմական պահանջներ, որոնք ուղեկցվում էին միջազգային միջնորդների՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների գործունեության հանդեպ բարձրաձայնվող դժգոհություններով:

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի նախկին համանախագահ, դեսպան Ռոբերտ Բրադկեն անհանգստացած է այն ամենով, ինչ կատարվում է Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև:

Այս զորավարժություններում սա կարծես թե նորություն էր։ Եթե Ադրբեջանի տարածքում տեղի է ունեցել թուրք-ադրբեջանական համատեղ զորավարժություն, ապա այն եղել է եռակողմ և ընդգրկված է եղել նաև վրացական կամ թեկուզ պաղեստինյան կողմը։ Այսինքն՝ մշտապես եղել է եռակողմ, որի առավելությունը կամ, այսպես ասած, նպատակայնությունն այն է, որ ուղղված չէ ՀՀ-ին կամ կոնկրետ չի հասցեավորվել։ Սա արդեն չի չեզոքացվում, և ակնհայտ է, որ այս զորավարժությունը որոշակի մեսիջ է՝ ուղղված ՀՀ-ին»,- 168.am-ի հետ զրույցում ասաց Կարեն Հովհաննիսյանը։

Ես կարծում եմ՝ զորքերի մուտքը մի բան է, զորքերի դուրս գալը՝ մեկ այլ բան, և, թե որ մասը նորից դուրս կգա, և որ մասը դուրս չի գա… Սակայն Թուրքիայի կողմից այդ զոնդաժն անցավ. Իրենց հետաքրքիր էր, թե Ռուսաստանը և Իրանն ինչ ռեակցիա կտան դրան: Ռուսաստանն ակնհայտորեն դժգոհությունը ցույց տվեց և ռազմական խաղեր սկսեց մի քանի անգամ ակտիվ ձևով, նաև՝ ռուս-հայկական: Իրանի քայլերին չեմ հետևել, բայց նկատի ունենալով, որ նույն Իրանի և Թուրքիայի միջև կան շատ սուր խնդիրներ Սիրիայում, ապա Նախիջևանում թուրքական զորքի հայտնվելն Իրանում պետք է որ ավելի սուր ձևով ընկալվի՝ նաև հաշվի առնելով, որ Թուրքիան արդեն մոտենում է Իրանի այն շրջաններին, որտեղ թուրքալեզու ժողովուրդներ են բնակվում:

Իրանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը մոտեցել է 300 հազարի:

Թուրքիայի արտգործնախարար Մևլութ Չավուշօղլուն տեսակապի միջոցով մասնակցել է Անթալիայում անցկացված դիվանագիտական ֆորումին։ Չավուշօղլուն անդրադարձել է Հայաստան-Ադրբեջան սահմանային լարվածության խնդրին։ Թուրքիայի ԱԳ նախարարը, խեղաթյուրելով իրականությունը, Հայաստանին մեղադրել է համաճարակային իրավիճակը օգտագործելու և Ադրբեջանի վրա հարձակվելու մեջ։ Այս մասին տեղեկացնում է ermenihaber.am-ը:

Իրանի զինվորականները զորավարժությունների ժամանակ բալիստիկ հրթիռների արձակում են անցկացրել գետնի տակից:

Վրաստանում կորոնավիրուսի հայտնաբերված դեպքերի թիվը մեկ օրում ավելացել է 10-ով եւ հասել 1155-ի, ապաքինվածները կրկնակի ավելի են:

Ավետիք Չալաբյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է․ «Այսօրվանից Ադրբեջանի տարածքում, ներառյալ Նախիջևանում և Արցախին սահմանակցող շրջաններում, սկսում են լայնամասշտաբ թուրք-ադրբեջանական համատեղ զորավարժություններ։ Նախկինում ևս այդպիսի զորավարժություններ տեղի են ունեցել, սակայն դրանք չեն ունեցել այդպիսի լայն ընդգրկում ոչ աշխարհագրական իմաստով, ոչ էլ օգտագործվող սպառազինությունների տեսականու և հզորության։ Ինչը նաև պակաս կարևոր չէ՝ թե Ադրբեջանում և թե […]

Կովկասում Թուրքիան ունի ազդեցություն, Ռուսաստանը՝ ևս, բայց նրանք դեռ գործում են ոչ թե առճակատման, այլ համագործակցության ռեժիմում։ Թուրքիայի նախագահն այդ զանգով փորձում է հիշեցնել տարածաշրջանում Ադրբեջանի միջոցով իր ներկայության մասին, «մեկ ազգ, երկու պետություն» կարգախոսի տրամաբանությամբ է փորձում գործել Թուրքիան, իսկ Ռուսաստանը, չցանկանալով որևէ բախում Արցախյան հակամարտության գոտում, փորձում է հանդես գալ՝ որպես հավասարակշռող ուժ, և դատելով հաղորդագրության բովանդակությունից, ՌԴ-ն նշել է հակամարտության կարգավորման կարևոր ասպեկտները, որ այն չունի ռազմական լուծում, ինչն ուղերձ էր նաև Էրդողանին։

Թուրքական «Bayraktar»-ը գնելու հետաքրքրություն Ադրբեջանն ունեցել է դեռևս տարիներ առաջ, սակայն եղել են նրբություններ, որոնք կարող էին խանգարել դրան: 168.am–ի հետ զրույցում ասաց «Ռազմինֆո» մասնագիտացած կայքի վերլուծաբան Հայկ Խաչիկյանը: «Խանգարող հանգամանքները կապված էին նրա հետ, որ «Bayraktar»-ի վրա առկա որոշ սարքավորումներ թուրքական արտադրության չէին, այլ եվրոպական կամ ամերիկականադական: Իսկ դրանք վաճառելու համար հարկավոր էր այս երկրների, ընկերությունների […]

168.am-ի հետ զրույցում նա նշեց, որ առաջին հերթին պետք է հասկանալ` ինչ օրակարգի շուրջ են միջնորդներն առաջարկում բանակցային սեղանի վերադարձը, իսկ թե ինչ օրակարգային հարցեր պետք է ներառվեն, մանրամասնեց. «Օրակարգային հարցերը պետք է վերաբերեն Վիեննայում ձեռք բերված պայմանավորվածությանը, որը ենթադրում էր առաջնագծում հետաքննությունների մեխանիզմի ներդրման գաղափարը, ինչպես նաև՝ ԵԱՀԿ գործող նախագահողի գրասենյակի ընդլայնում, ինչը հնարավորություն էր տալու տեղում՝ սահմանին, մոնիտորինգի առավել հաճախակի անցկացում, ինչպես նաև՝ որոշակի դեպքերում նաև քննարկման մեջ էր նրան շատ ավելի մեծ իրավասությունների տրամադրումը»:

Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նաթանյահուն հուլիսի 28-ին հյուսիսային ռազմական օկրուգ այցելության ընթացքում Իրանի վրա է բարդել պատասխանատվությունը Լիբանանի հետ սահմանին լարվածության համար:

Իրաքի «Ալ-Հաշդ աշ-Շաաբի» ժողովրդական աշխարհազորը կանխել է «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման անդամների՝ Սիրիայից Իրաքի տարածք թափանցելու փորձը:

Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը РБК հեռուստաալիքին տված հարցազրույցի ընթացքում քննադատել է Ադրբեջանի ղեկավարության` հուլիսի 12-ին նախորդած և վերջին տարիներին առկա ագրեսիվ հռետորաբանությունը:

Իրանում իշխանությունները դաժանորեն ճնշել են հակահայկական ցույց կազմակերպած ադրբեջանցիների գործողությունները։ Այս մասին տեղեկացնում է ermenihaber.am-ը:

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը Միջերկրական ծովի արեւելքում Թուրքիայի նավթագազային գործունեության շուրջ ստեղծված իրադրության կապակցությամբ կողմ է արտահայտվել նման ակտիվության ժամանակավոր դադարեցմանը:

168.am-ի հետ զրույցում «Ռազմինֆո» մասնագիտացած կայքի վերլուծաբան Հայկ Խաչիկյանը նշեց, որ Նախիջևանում սպասվելիք թուրք-ադրբեջանական զորավարժության առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք վերջին շրջանի տավուշյան լարվածության և դրան հետևած Թուրքիայի ագրեսիվ  արձագանքի ֆոնին են:

Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ, Իրանի զինված ուժերի ընտիր զորամասեր) հուլիսի 28-ին զինավարժանքներ է սկսել Պարսից ծոցում՝ զորավարժությունների ընթացքում առաջին անգամ օգտագործվում է «Նուր» ռազմական արբանյակից ստացված տեղեկատվությունը:

Ռուսաստանի մարտական գործողությունների դադարեցման ռեժիմի խախտման փաստերի գծով հանձնաժողովը մեկ օրում Սիրիայում հրադադարի ութ խախտում է գրանցել, Թուրքիան՝ մեկ:

«Իհարկե, բոլորն անհանգստացած են այս ամենով, ինչին ականատես ենք: Երկրներում առկա են բավարար խնդիրներ, և շատ ցավալի է, որ ուժի կիրառում է արձանագրվում, հատկապես հարաբերական հանգստության երկար ժամանակահատվածից հետո: Առավել մտահոգիչ է, որ բախումներն արձանագրվում են երկրների միջև սահմանին, որը հեռու է հակամարտության գոտուց: Սա ցույց է տալիս, որ հակամարտության սպառնալիքները պարզապես չեն սահմանափակվում միայն այդ գոտիով, այլ ընդգրկում են երկու երկրների մյուս մասերը ևս: Դա շատ անհանգստացնող է այդ առումով:

Տարբեր երկրներում ադրբեջանցիները շարունակում են իրականացնել հակահայկական միջոցառումներ։ Միջոցառումների մեծ մասը հայտնի է, որ ուղղորդվում են ադրբեջանական պետության և հատուկ ծառայությունների կողմից։ Այս մասին տեղեկացնում է ermenihaber.am-ը:

«Երեկվանից ընկերներս գրում-հարցնում են, այսօր էլ լրագրող զանգեց. «Թուրքիան զո՞րք է մտցրել Նախիջևան»։ Կարճ պատասխանը՝ այո։ Բայց կարճ պատասխանը լիարժեք չէ, այնպես որ՝ մանրամասնեմ։