1988թ. փետրվարի 27-29-ը Ադրբեջանի Սումգայիթ քաղաքում տեղի են ունեցել իրադարձություններ, որոնք հավերժ մտել են պատմության մեջ որպես մարդկության դեմ հանցագործություն։ Հանցագործություն, որն ունի ՄԱԿ-ի «Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխարգելելու և պատժելու մասին» կոնվենցիայի չափանիշներին լիովին համապատասխանող հստակ իրավական գնահատական։ Դա իրոք ցեղասպանություն էր, որն անխոչընդոտ ու անպատիժ երեք օր շարունակ տեղի էր ունենում Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվից 25կմ հեռավորության վրա գտնվող Սումգայիթում։
«Անտանելի է տեսնել ադրբեջանական ռեժիմի կողմից իմ վաղեմի բարեկամ և գործընկեր Ռուբեն Վարդանյանին հասցված ցավն ու անարդարությունը: Ժամանակն է, որ բոլոր հայերը, հատկապես Հայաստանի Հանրապետության ղեկավարությունը, իրենց ձայնը բարձրացնեն»,- գրել է նա։
Նման գործարք կարող է իրականացնել միայն Հայաստանի կառավարությունը, որ սակայն դրանում շահագրգռված չէ։
Հայաստանից որևէ պաշտոնական արձագանք չկա, որևէ միջազգային մարդասիրական արձագանք չկա, բայց երբ Ռուբենը ազատության մեջ էր, բոլորը նրա «ընկերներն» էին, իսկ հիմա լուռ են, բոլորը լուռ են, իսկ Ռուբենը ըստ իս, ավել չի լինի ասել ՏՂԱՄԱՐԴՈՒՆ վայել տանումա իր խաչը ու հույս ունի, որ մենք բոլորս կկանգնենք նրա կողքին:
Գրեթե ամբողջովին հողին հավասարեցված Գազայում պաղեստինցիները կարողանում են իսրայելական բանտերից ազատել տալ հազարավոր իրենց հայրենակիցների՝ նրանց փոխանակելով իսրայելցի գերիների և նույնիսկ նրանց աճյունների հետ։
Պատճառահետևանքային կապի անտեսումը գրեթե միշտ եղել է հայկական քաղաքական իրականության գլխավոր արատը։ Բայց նաև, իսկ գուցե առաջին հերթին՝ դա է հանգեցրել այսօրվա ողբերգությանը, երբ որպես հետևանք հանդես եկող ամենամեծ քաղաքական արատը դեռևս հաջողությամբ պայքարում է Հայաստանի, հայկականության սկզբնապատճառների, ակունքների դեմ՝ վստահ լինելով, որ առանց պատճառի նոր իրականությունում ինքը մնալու է միակ հետևանքը։
«Ադրբեջանում հայ պատանդների ու գերիների ապօրինի ազատազրկման ու նրանց տառապանքների, ինչպես նաև նրանց ազատ արձակման միակ պատասխանատուն, ինչ ուզում եք, արեք, մեկ մարդ է` ՔՊ ղեկավարը, որ զբաղեցնում է Հայաստանի վարչապետի պաշտոնը: Գլխավոր հասցեատերը նա է:
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «Դի-ԷՍ-ԷՅ Խորհրդատվական խումբ» ընկերության գլխավոր տնօրեն, ՀՀ Պետական եկամուտների կոմիտեի (ՊԵԿ) նախկին ղեկավար, տնտեսագետ Դավիթ Անանյանն է։
Արայիկ Հարությունյանը, ըստ ԶԼՄ-ների, ժամանակ է խնդրել պատրաստվելու համար ու ցուցմունք չի տվել։
Վաչե Բրուտյանը շեշտեց՝ Հայաստանի վարչախումբը ոչ միայն քայլեր չի անում, այլև կաշկանդում է ուրիշների կատարած աշխատանքը. «Այս վարչախումբը ե՞րբ է ճշմարտությունն ասում, անընդհատ ստերով են կերակրում անգամ միջազգային հանրությանը, պարզապես պատասխանատվությունից խուսափելու համար ասում են՝ մենք շատ զգույշ ենք խոսում: Այս երեխայական խաղը շատ ժամանակավրեպ է»:
«Չեմ հասկանում՝ ի՞նչն է այստեղ անհասկանալի, հետևապես, Մարիա Կարապետյանի ասածը տեղավորվում է հերթական մոլորությունների համատեքստում։ Դա քաղաքական ժանգլյորություն է և ոչ տաղանդավոր. ինչպես անում են, գցում են իրենց ոտքերին,- ասաց Մամիջանյանը՝ հավելելով,- Լավ, ուզում եմ հասկանալ՝ ինչո՞ւ պետք է այս ու հայանպաստ այս թեզերը, հայկականությունը ես պաշտպանեմ ոչ թե ադրբեջանցիներից, այլ Մարիա Կարապետյանից»։
Նրանք իմ և ձեր հայրենակիցներն են… արյունակիցներն են… հայերն են: Նրանց կռիվը մեր կռիվն է: Հիշե՛ք: Մի՛շտ»:
Դիմում ենք Ձեզ խորը մտահոգությամբ՝ Բաքվի բանտում պահվող և ավելի քան մեկ շաբաթ հացադուլի մեջ գտնվող Ռուբեն Վարդանյանի առողջական վիճակի և Ադրբեջանում քաղաքական պատճառներով ապօրինի կերպով դատվող մյուս հայ գերիների վիճակի վերաբերյալ։
Ռուբեն Վարդանյանի հայտարությունները Բաքվի բանտից և արդեն մեկ շաբաթ տևող հացադուլը մեզ բոլորիս հստակ ուղերձ պետք է լինեն, որ իրավունք չունենք անտարբեր մնալու և պարտավոր ենք անել մեզանից կախված ամեն ինչ մեր հայրենակիցների անհապաղ ազատ արձակման համար։
Հայաստանի ազգային հավաքականի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկու, «Ինտերի» կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանն իր աջակցությունն է հայտնել Բաքվում ապօրինի պահվող Արցախի նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանին։
Հայ գերիների Հայաստան վերադառնալու բանալին Նիկոլ Փաշինյանի մոտ է։ Այս մասին այսօր ֆեյսբուքյան տեսաուղերձի միջոցով հայտարարել է ՀՀ ԱԳ նախկին նախարար Վարդան Օսկանյանը` պահանջելով Նիկոլ Փաշինյանից դադարեցնել Ադրբեջանի հետ բոլոր տեսակի բանակցությունները։
Հասկանալի է, որ միջազգային կառույցների վրա հույս դնելը անհեռանկար քայլ է, սակայն ամբողջովին ադրբեջանական հանցավոր կամայականություններն անտեսելու դեպքում, առնվազն դժվար է լինելու հետագայում հաղթահարել ստեղծված խութերը։
44-օրյա պատերազմում նահատակված զինծառայող Ժիրայր Մարգարյանի մոր՝ Նաիրա Մարգարյանի խոսքով՝ Սարիկ Մինասյանը պետք է ոչ թե առաջ տանի Աննա Հակոբյանի ու Նիկոլ Փաշինյանի թեզերը, այլ պարզապես շրջի ՀՀ ամբողջ տարածքում՝ գյուղից գյուղ, տեսնի, թե պանթեոններում որքան զոհեր են հուղարկավորված։
#ՈւՂԻՂ. ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԳԻՏԱԺՈՂՈՎ ԱՐՑԱԽՈՒՄ ԷԹՆԻԿ ԶՏՈՒՄՆԵՐԻ, ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՁՆՄԱՆ, ՍՊԱՌՆԱԼԻՔՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ. #ՀԻՄԱ
Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունը միացյալ դիմում է ստորագրել՝ Ռուբեն Վարդանյանի նկատմամբ քաղաքական հետապնդումները դադարեցնելու համատեղ կոչով։
Եթե մեզ թվում է, թե մեր կիսաձայն, ծույլ ու մշտապես անկազմակերպ աջակցությամբ կարողանալու ենք օգնել Բաքվի բանտերում տանջամահ արվող մեր հայրենակիցներին, ապա չարաչար սխալվում ենք։
«Երբեմն հեռախոսով հաջողվում էր կապ հաստատել Սումգայիթում մեր հարազատների, բարեկամների հետ, նրանք էինք վախեցած, կցկտուր տեղեկություններ հաղորդում։ Տեղեկատվության պակասի պատճառով մենք այդ օրերին չգիտեինք՝ իրականում ինչ է կատարվում Սումգայիթում, հետագայում էլ՝ արդեն Բաքվում։ Հետո մեր հարենակիցները մազապուրծ վերադարձան Արցախ, Հայաստան, նրանցից արդեն իմացանք ահասարսուռ դեպքերի մասին, կային վկայող լուսանկաներ, տեսանյութեր»։
Երբ քննարկվում է գործող իշխանության և նրա պարագլխի հայտարարությունները Բաքվի բանտերում գտնվող մեր հայրենակիցների մասին, ապա պետք է նաև վերհիշել դրա հետ փոխկապակցված այն պրոցեսները, երբ Ռուբեն Վարդանյանը նշանակվեց Արցախի պետնախարար:
«Հայաստանի և Արցախի համար կյանքները տված մարդիկ տառապում են Բաքվի բանտում: Արցախը կործանած, Հայաստանին անասելի աղետ պատճառած անձինք դեռ իշխանության են Հայաստանում և որոշում են մեր ապագան՝ ծաղրելով և նվաստացնելով ամբողջ հայ ազգին:
«Հիշու՞մ եք, թե ինչ էր ասում ՀՀ նիկոլականների առաջնորդը, թե դեռ պիտի հասկանանք՝ ում ասածով էր Ռուբեն Վարդանյանը Արցախ մեկնել: Հիշու՞մ եք, թե ինչ զազրելի հակաքարոզչություն էին անում իշխնամերձ շրջանակներն ընդդեմ Ռուբենի:
Ջենեսիս Արմենիա» ուղեղային կենտրոն-հիմնադրամի տնօրեն, քաղաքական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Աբրահամ Գասպարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է․
Այդ «դատավարություններն» ադրբեջանական իշխանությանն անհրաժեշտ են իր քաղաքական կեղծ թեզերն օրինականցնելու, Արցախում էթնիկ զտումներից մաքրվելու, Հայաստանի նկատմամբ ագրեսիայի հիմքեր ստեղծելու համար:
Պարզ է, որ Փաշինյանը գիտակցում է իր քայլերի այս հակասականությունը և «Իրական Հայաստանի» գաղափարախոսության իր՝ ներքին կամ այլոց՝ արտաքին մտասևեռումն իրականացնելու ճանապարհին կարող էր որոշում ստորագրել ընդհանրապես Ազգային անվտանգության ռազմավարություն չունենալու մասին։
Ռուբեն Վարդանյանի որդին՝ Դավիթ Վարդանյանը, տեսաուղերձով է հանդես եկել՝ կոչ անելով պայքարել Բաքվում տեղի ունեցող ցուցադրական դատավարությունների դեմ՝ ընդդեմ իր հոր և մյուս հայ քաղբանտարկյալների։ «Եթե հայ բանտարկյալները, այդ թվում՝ հայրս, չազատվեն, ոչ մի հայ ապահով չի լինելու»,-նշում է Դավիթ Վարդանյանը։ Նա ընդգծում է, որ եթե այսօր ոտքի չկանգնենք, կվտանգենք հետագա սերունդների և հայ ժողովրդի գոյությունը։
Քաղտեխնոլոգ Կարեն Քոչարյանի կարծիքով՝ աշխարհում ընթացող գլոբալ պրոցեսները, ինչպիսին ՌԴ-ԱՄՆ բանակցությունները, Եվրոպայում առկա անորոշությունն ու այդ թվում՝ մեր տարածաշրջանում ինտենսիվ շփումներն են, չեն շրջանցելու Հայաստանը և անդրադառնալու են նաև ՀՀ իշխանությունների ճակատագրի վրա:
