Ռուսաստանի համար կորուստն ավելի լայն կլինի, նա կկորցնի Հարավային Կովկասում իր վերջին կարևոր ռազմական հենակետերից մեկը և, ըստ էության, կթուլացնի տարածաշրջանում իր ֆիզիկական ներկայությունը։ Այդ պատճառով ես չեմ կարծում, որ Մոսկվան ինքնակամ և հեշտությամբ կգնա այդ քայլին։
Ի վերջո, հարավային թիկունքի և հաղորդակցության ուղիների այս մշտական վտանգվածությունը նպատակաուղղված կերպով թուլացնում է Հայաստանի դիմադրողականությունն ու բանակցային դիրքերը Սյունիքով անցնող տրանսպորտային ուղիների շուրջ ընթացող ավելի մեծ աշխարհաքաղաքական պայքարում։
Թուրքիայում ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովից առաջ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանն այցելեց Ռուսաստան և բարձր մակարդակով հանդիպումներ ունեցավ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի, Արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովի և ԱԽ քարտուղար Սերգեյ Շոյգուի հետ:
Ապրիլի 28-ին Կարսում տեղի էր ունեցել Գյումրի-Կարս երկաթգծի վերականգնման և գործարկման` Հայաստան-Թուրքիա համատեղ աշխատանքային խմբի հանդիպումը, ինչի ռիսկերին ավելի ուշ մենք անդրադարձել ենք, որ Կարս-Գյումրի ուղղության ակտիվացումը նվազեցնում է Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղու «բացառիկությունը», և սա կարող է լարվածություն մտցնել հայ-վրացական հարաբերություններում:
Օրերս անդրադարձել ենք Ադրբեջանի համար օկուպացված Կովսականի՝ Զանգելանի ռազմավարական նշանակությանը, և, թե ինչպես այն անցավ Ադրբեջանի վերահսկողությանը:
Այս օրերին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը պաշտոնական այցով գտնվում էր Լեհաստանում, որի շրջանակում մասնակցել է «Defence24 Days» համաժողովին, շրջել համաժողովի տաղավարներում ու ծանոթացել ռազմական տեխնիկայի և սպառազինության ցուցադրվող նմուշներին:
Երեկ Գյումրի-Կարս երկաթգծի վերականգնման, դրա տնտեսական, աշխարհաքաղաքական նշանակության և Հայաստանի ու հայ-վրացական հարաբերությունների համատեքստում դրա ռիսկերի շուրջ զրուցել ենք «Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Շիրազ Խաչատրյանի հետ:
Ապրիլի 28-ին Կարսում տեղի է ունեցել Գյումրի-Կարս երկաթգծի վերականգնման և գործարկման` Հայաստան-Թուրքիա համատեղ աշխատանքային խմբի հանդիպումը:
Ապրիլի 2-ին ՏԱՍՍ-ին տված հարցազրույցում Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը հայտարարել է, որ «Թրամփի ուղի» նախագծի իրականացման համաձայնագրի ստորագրումը խախտել է Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային հավասարակշռությունը։
Իրան-ԱՄՆ հայտարարված հրադադարի ֆոնին տեղեկություններ շրջանառվեցին, մասնավորապես, Թուրքիայի դերակատարման մասին, հատկապես՝ երկրի Ազգային հետախուզական կազմակերպության (MIT): Թուրքական աղբյուրները հայտնել են, որ երկրի հետախուզական կառույցը դեռ նախքան պատերազմն է ինտենսիվ շփումներ ստեղծել հակամարտության բոլոր կողմերի հետ, իսկ պատերազմից հետո արդեն մշտական կապի մեջ է եղել և՛ ամերիկա-իսրայելական, և՛ իրանական կողմի հետ:
Օրերս Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հաստատել է «Պետական կարիքների համար հողերի օտարման մասին» օրենքում փոփոխությունները։
Մարտի 4-ին տեղեկություն էր ստացվել, որ Իրանի տարածքից արձակված բալիստիկ հրթիռը, որը հատել է Իրաքի և Սիրիայի օդային տարածքը և ուղղվել է դեպի Թուրքիայի օդային տարածք, ոչնչացվել է նրա օդային տարածքում՝ ՆԱՏՕ-ի ՀՕՊ և հակահրթիռային ուժերի կողմից։
Բաքուն կառուցում է կառավարման ու ռեսուրսային այն հիմքը, որի վրա կարող է լուծել առաջիկա տարիներին իրեն սպասվելիք քաղաքական, տրանսպորտային կամ անվտանգային զարգացման սցենարները։ Այսինքն՝ այս ամենը զուտ ներքին տնտեսական հարց չէ, այլ կենտրոնացման և ռազմավարական նախապատրաստման գործընթացի մաս է։
Հունվարի 14-ին հրապարակվել է «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» նախագծի (ԹՐԻՓՓ) Հայաստան-ԱՄՆ իրականացման շրջանակը։
168.am-ի իրանական աղբյուրները հայտնել են, որ հունվարի 8-ի ուշ երեկոյան և ամբողջ գիշերը խիստ ճգնաժամային իրավիճակ է եղել Իրանում՝ վերջին 12 օրերի բողոքի և անհնազանդության ակցիաների պիկն է եղել:
2026 թվականի հունվարի 5-ին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հարցազրույց է տվել տեղական լրատվամիջոցներին, որի ժամանակ անդրադարձել է նաև տարածաշրջանային ու տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ապաշրջափակմանը:
Օրերս իրանական լրատվամիջոցները մանրամասներ են հայտնել Իրանում ՀՀ դեսպան Գրիգոր Հակոբյանի հետ Իրանի գերագույն առաջնորդի խորհրդական Ալի Աքբար Վելայաթիի հանդիպումից:
«Ակնհայտ է, որ Նախիջևանը դարձել է Բաքու-Անկարա նախագծերի առանցքային օղակներից մեկը, և երկու կողմերն էլ փորձում են Անդրկովկասում ձևավորել տրանսպորտային, էներգետիկ և ռազմավարական միասնական տարածք։ Սա միաժամանակ ձեռնտու է երկու մայրաքաղաքներին»:
Մոտ երկու շաբաթ առաջ Թուրքիայի պաշտպանության նախարար Յաշար Գյուլերը բյուջեի քննարկման ժամանակ հայտարարել է, որԱդրբեջանի զինված ուժերի բարեփոխումների համատեքստում զգալի առաջընթաց են գրանցել պաշտպանական արդյունաբերության ոլորտում համագործակցության, ինչպես նաև` անձնակազմի վերապատրաստման, օգնության և խորհրդատվության ուղղություններում, և այս աշխատանքը շարունակվում է։
2025թ. նոյեմբերի 27-ին ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանը հրապարակել է 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի զոհերի թիվը և պնդել, որ դա պաշտոնական տվյալ է, և, իբր, վաղուց հրապարակված:
Օրերս Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի իշխող կուսակցության խորհրդարանական խմբակցության նիստում Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիբ Էրդողանը հայտարարել է, որ իր երկիրը շարունակում է աջակցություն ցուցաբերել Սիրիային նրա վերականգնման հարցում՝ «Մենք միասին կզարգացնենք և՛ Սիրիան, և՛ Թուրքիան»:
Այս տարվա սեպտեմբերին ՆԱՏՕ-ի խորհրդարանական վեհաժողովի 108-րդ «Ռոուզ-Ռոթ» երկօրյա սեմինարի շրջանակում Երևան ժամանած ադրբեջանցի փորձագետ, Թոփչուբաշովի անվան վերլուծական կենտրոնի փոխտնօրեն Մուրադ Մուրադովը լրագրողների հետ զրույցում ասել էր, թե Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև պետք է տեղի ունենա անկլավների և տարածքների փոխանակում։ Իսկ օրերս էլ Ադրբեջանի ԱԳՆ խոսնակ Այխան Հաջիզադեն է հայտարարել, որ չորս «անկլավների» վերադարձը գտնվում է իրենց մշտական ուշադրության կենտրոնում:
Նոյեմբերի 3-ին Ադրբեջանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի հիմնադրման 80-ամյակին նվիրված միջոցառմանն Իլհամ Ալիևը հայտարարել է, որ «ցարական Ռուսաստանի քարտեզներում չկա Սևանա լիճ, կա Գյոյչա», որ դրանք իբր արտացոլում են «պատմական ճշմարտությունը», ինչն իրենք «պիտի ուսումնասիրեն և հանրահռչակեն»: Եվ սա «իրավունք» է տվել Ադրբեջանի ղեկավարին պնդելու, որ իրենք ոչ թե տանկերով, այլ մեքենաներով պետք է վերադառնան իրենց «պատմական տարածքներ», և, որ այս առումով հիմնական խնդրի լուծողը պետությունը պիտի լինի:
Աստանայում Ղազախստանի նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևի հետ մամուլի համար համատեղ հայտարարության ժամանակ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարել է Ադրբեջանի տարածքով Հայաստան ապրանքների տարանցման սահմանափակումների վերացման մասին:
Օրերս տեղեկություն էր տարածվել, որ Մեծ Բրիտանիան մոտ 30 տարի հետո որոշել է չեղարկել Հայաստանին և Ադրբեջանին զենքի մատակարարման էմբարգոն՝ հաշվի առնելով երկու երկրների միջև խաղաղության հաստատման գործընթացում նկատվող առաջընթացը:
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Շիրազ Խաչատրյանը գրում է. «Նիկոլը նշում է, որ «եթե անվտանգության թիվ մեկ գործիքը բանակն է, ուրեմն դու չունես անվտանգություն: Բանակը պիտի լինի անվտանգության ամենավերջին գործիքը…»։
Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի տեղակալ, իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության (AKP) փոխնախագահ Քյուրշադ Զորլուն այցելել է Նախիջևան։
Մինչև որևէ միջազգային, տարածաշրջանային կամ երկկողմ համաձայնություն չհստակեցվի հրապարակային փաստաթղթով, ցանկացած հայտարարություն կամ մեկնաբանություն՝ թե՛ Հայաստանի, թե՛ Ադրբեջանի կամ միջազգային դերակատարների կողմից, մնալու է բացառապես քաղաքական մանևրի դաշտում, առանց իրական իրավական բազայի։ Իսկ առանց փաստաթղթային հիմքի, հստակ վերահսկողական մեխանիզմների ու ինստիտուցիոնալ պատասխանատվության, Սյունիքի տարածքում ցանկացած փոփոխություն կարող է վերաճել անդառնալի հետևանքների՝ պետականության ու տարածաշրջանային կայունության տեսանկյունից։
«Փաստ է՝ Թուրքիան այս սցենարում հաղթողի դիրքում է։ ԱՄՆ հովանավորչությամբ իրականացվող TRIPP ծրագիրը՝ անկախ նրա անվանումից, տարածաշրջանի ամենաշահավետ միացումը կդարձնի Թուրքիան Ադրբեջանին և Կենտրոնական Ասիային, շրջանցելով Իրանին։ Այսինքն, փաստացի հաստատվում և ամրապնդվում է Էրդողանի կողմից առաջ մղած թուրանական գաղափարը: Թուրքիան նաև կարող է համոզել Ռուսաստանին՝ չխոչընդոտել գործընթացը՝ հնարավորություն տալով ռուսական տնտեսական կամ էներգետիկ շահերի մուտքը Թուրքիա և այնտեղով դեպի Եվրոպա՝ հետագայում ևս»:
«Թուրքիան՝ իր պաշտոնական հայտարարություններով, Զանգեզուրի հարցն այսուհետ չի դիտարկում՝ որպես զուտ Ադրբեջանի հետ համակողմանի համագործակցության բաղադրիչ։ Այն վերածվում է Թուրքիայի ազգային անվտանգության հարցի, ինչը դիվանագիտական լեզվով նշանակում է՝ միջանցքի թեման դուրս է եկել երկկողմ օրակարգից և տեղափոխվել է ռազմավարական առաջնահերթությունների մակարդակ»։
