Տարածաշրջան

ԱՄՆ-ի դաշնային դատախազները չեղյալ են հայտարարել երկու իրանցի գիտնականների՝ Մահբուբե Գաեդիի եւ Մարիամ Ջազայերիի նկատմամբ մեղադրանքները՝ Թեհրանի դեմ Վաշինգտոնի սահմանած պատժամիջոցների ռեժիմի խախտման մեջ՝ կողմերի միջեւ բանտարկյալների պատրաստվող փոխանակության շրջանակում:

Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունը դեկտեմբերի 12-ին հանդես է եկել ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի Սենատի օտարերկրյա գործերի կոմիտեի կողմից հակաթուրքական պատժամիջոցների նախապատրաստման դատապարտմամբ, տեղեկացնում է  ՏԱՍՍ-ը:

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը մարդու իրավունքների համաշխարհային օրվա կապակցությամբ թուրքական Բիլքենթ համալսարանում կազմակերպված միջոցառման ժամանակ քննադատել է Նոբելյան կոմիտեին:

Վրաստանի Ազգային բանկը 0,5 տոկոսային կետով բարձրացրել է վերաֆինսավորման տոկոսադրույքը՝ մինչեւ 9 տոկոս: Այդ մասին ասված է Ազգային բանկի կայքում հրապարակված հաղորդագրության մեջ։

Ընդդիմությունը Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլիից պահանջում է երկրից ներողություն խնդրել վրացական բանակի ու նրա հնարավորությունների վերաբերյալ արած հայտարարության համար։

Իրանի տեղեկատվական եւ հաղորդակցական տեխնոլոգիաների նախարար Մոհամադ Ջավադ Ազարի Ջահրոմին հայտնել է երկրի ենթակառուցվածքի վրա ձեռնարկված խոշոր կիբեռգրոհի մասին. այն հաջողվել է դիմագրավել։

Այս պահին Պոլսում ընթանում է հայոց 85-րդ պատրիարքի ընտրությունը, որը սկսվել է առավոտյան ժամը 9:30-ին: Պատրիարքարանի Մայր եկեղեցում հավաքվել են աշխարհիկ (103) և հոգևոր (17) պատվիրակները: Ժողովի մեկնարկին մասնակցել են նաև պատրիարքի 2 թեկնածուները՝ Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանը և Սահակ եպիսկոպոս Մաշալյանը:

Թուրքիան պատրաստ է քննարկել ամեարիկացի զինծառայողների համար Ինջիռլիքի իր ավիաբազան փակելու հնարավորությունը, եթե ԱՄՆ-ը պատժամիջոցներ կիրառի Անկարայի կողմից C-400 ռուսական զենիթահրթիռային համակարգերի ձեռքբերման պատճառով:

Ստամբուլի փաստաբանների միության անդամ մի խումբ ծայրահեղ ազգայնական թուրք փաստաբաններ հոդված են հրապարակել 2019 թ․ նոյեմբերի իրենց տեղեկագրում՝ սպառնալով ևս մեկ անգամ «տեղահանել» բոլոր հայերին Թուրքիայից։ Հոդվածի հեղինակ Մուստաֆա Չալիքը գրում է, որ «տեղահանությունը» կլինի «ամենամեղմ գործողությունը» հայերի դեմ: Քանի որ Թուրքիայի կառավարությունը ժխտում է Հայոց ցեղասպանությունը, հեղինակն այն հիշատակում է որպես «տեղահանություն»: Հոդվածում Հայոց ցեղասպանությունը նկարագրվում է որպես «հաղթապսակ»։

«Երբ Փաշինյանը հայտարարում է, որ 30 տարվա ընթացքում  իշխանությունն ընկալվել է՝ որպես թալանչի, և այլն, այս հարցը դառնում է շատ կարևոր հարց, ցանկացած ընդդիմադիր քաղաքական գործիչ կարող է նման հայտարարություն անել»,- ասաց Լ. Զուրաբյանը՝  նկատելով, որ ընդդիմադիր քաղաքական գործիչը կարող է կոնկրետ ապացույցներ չբերել, բայց ոչ՝ երկրի ղեկավարը: Նա շեշտեց. «Երկրի ղեկավարն իրավունք չունի խոսել այլ կերպ, քան ապացույցներով»:

«Չէի ասի, որ երկու երկրների արտգործնախարարների հայտարարություններում կա փոփոխություն, բայց կասեի, որ զարգանում է այն ծրագիրը, որը նախկինում հայտարարվել է։ Այն է, որ կողմերը պետք է հումանիտար ծրագրերով ստեղծեն այն բարենպաստ մթնոլորտը, որտեղ հնարավոր է անցնել բանակցային հիմնական փուլին»,- այս մասին ԱԺ-ում լրագրողների հետ զրույցում ասաց ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Հովհաննես Իգիթյանը՝ անդրադառնալով 168.am-ի հարցին, թե Հայաստանի և Ադրբեջանի արտգործնախարարների վերջին հանդիպումից հետո երկուստեք արված հայտարարություններում տեսնո՞ւմ է փոփոխություն։

Նա կարևորեց այն հանգամանքը, որ ԵԱՀԿ հայտարարությունում տեղ են գտել 2016 թվականի պայմանավորվածությունները՝ շփման գծում կայունության հաստատման և հրադադարի պահպանմանն ուղղված:

«Վրացական երազանք-ժողովրդավարական Վրաստան» կառավարող կուսակցությունից պատգամավոր Ալեքսանդր Էրկվանիան հայտարարել է երկրում վերջին իրադարձությունների պատճառով խորհրդարանական մեծամասնությունից հեռանալու մասին։

Ադրբեջանի մայրաքաղաքում դեկտեմբերի 10-ին հրդեհ է բռնկել շինանյութերի շուկայում:

Նոյեմբերի 11-ից 19-ը 12 հայ և թուրք երիտասարդներ Հայաստանում մասնակցել են «Նախադրյալների վրա հիմնված համայնքային և երիտասարդության զարգացում» թեմայով միջազգային դասընթացի 2-րդ փուլին: Գեղարքունիքի մարզի Կալավան գյուղում անցկացված դասընթացի մասնակիցները ներկայացրել են 12 հասարակական կազմակերպություններ, որոնք գործունեություն են ծավալում Հայաստանի և Թուրքիայի տարբեր համայնքներում։ 

Ռազմական փորձագետ Դավիթ Ջամալյանը 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ժամանակ պարզաբանեց, թե թուրք-ադրբեջանական տանդեմն արցախյան հիմնահարցի կարգավորում ասելով՝ ինչ է հասկանում. «Թուրք-ադրբեջանական տանդեմը խնդիր ունի հեռահար ապագայում վերացնել Նախիջևանի անկլավային վիճակը՝ ուղիղ տարածքային կապ հաստատելով երկու թուրքական պետությունների միջև: Սա ռազմավարական նշանակության նպատակ է, և մենք ադրբեջանաարցախյան հակամարտությունը պետք է դիտարկենք նաև այս համատեքստում, հետևաբար՝ բնավ պատահական չէր Զանգեզուրի մասին Ադրբեջանի նախագահ Ալիևի հայտնի հայտարարությունը: Այն, ինչ հրապարակվեց Բաքվում, բնավ նորություն չէր, կանխատեսելի էր, և պետք է իրատես լինելով՝ ֆիքսել, որ այդ դիրքորոշումից պաշտոնական Բաքուն չի նահանջելու, և պատրանքների տրվելու տեղ մենք ուղղակի չունենք»:

«Հայաստանն ու Իրանը չունեն լուրջ խնդիրներ, սակայն առևտրատնտեսական հարաբերություններում կա դեռևս չիրացված լուրջ ներուժ»,- այս մասին 168.am-ի հետ զրույցում ասաց իրանցի վերլուծաբան Սալար Սեյֆոդինին` մեկնաբանելով հայ-իրանական հարաբերությունների ներկայիս մակարդակը և կարծիքները, որ այդ հարաբերություններում կա  չիրացված  առևտրատնտեսական ներուժ:

«Անցյալում մեր կառավարությունը, որը դատական իշխանության բարեփոխումներն էր իրականացնում, բոլոր դատավորներին տուն էր ուղարկում, ու նրանց փոխարինում էր նոր դատավորներով: Այդ բարեփոխումների մի մասն աշխատում էր, մի մասը՝ ոչ»,- ասաց Թեա  Ցուլուկիանին՝ հավելելով, թե Հայաստանում այդ նախագծի իրականացման հետևանքների մասին ոչ ոք այժմ հստակ չի կարող ասել:

Վրաստանի համար ներկայում անընդունելի է իր տարածքում Ռուսաստանի շահերին ծառայող որեւիցե կենտրոնի բացումը: Այդ մասին դեկտեմբերի 9-ին լրագրողներին հայտարարել է հանրապետության խորհրդարանի նախագահ Արչիլ Տալակվաձեն, տեղեկացնում է «Ինտերֆաքս»-ը:

Հայ և ադրբեջանցի լրագրողների փոխայցերն ի սկզբանե կոչված էին նպաստելու կողմերի խաղաղությանը նախապատրաստվելուն, ինչի մասին կոչ էին անում ԵԱՀԿ ՄԽ խմբի համանախագահները և միջազգային հանրությունը, սակայն արդյունքում ստացանք այն, որ ադրբեջանցի լրագրողները ՀՀ և Արցախ այցերից իրենց երկիր վերադառնալուց անմիջապես հետո հակահայկական քարոզչություն պարունակող նյութեր հրապարակեցին՝ կտրված իրականությունից, թե իբր ՀՀ-ում տնտեսական և սոցիալական վիճակը բավականին ծանր է, չկան նորմալ խանութներ, ռեստորաններ, տրանսպորտ: Այս մասին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նշեց ադրբեջանագետ Անժելա Էլիբեգովան:

Իրանում վերջերս տեղի ունեցած բողոքների ընթացքում ավելի քան հազար զոհվածի վերաբերյալ ԱՄՆ-ի իշխանությունների տեղեկատվությունը չի համապատասխանում իրականությանը: Այդ մասին դեկտեմբերի 9-ին հայտարարել է Իրանի կառավարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Ալի Ռաբիին։

Իրանը պատրաստ է ԱՄՆ-ի հետ բանտարկյալների փոխանակման գնալ «բոլորին՝ բոլորով» սկզբունքով: Այդ մասին դեկտեմբերի 9-ին հայտարարել է Իրանի կառավարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Ալի Ռաբիին։

Իրանը կարծում է, որ Ռուսաստանը կշարունակի իր հետ փոխգործակցել Ֆորդո ատոմային օբյեկտու տարվող աշխատանքում, չնայած ԱՄՆ-ի կողմից պատժամիջոցների վերականգնմանը:

Նոյեմբերի սկզբին ՀՀ վարչապետ Փաշինյանը հայտարարեց՝ ռազմական գործողությունների վերսկսման ռիսկերն այսօր նվազ չեն, քան 3-5 տարի առաջ: Այս մասին լրագրողների հետ հանդիպմանը հիշեցրեց «Ռազմինֆո» մասնագիտացված կայքի համակարգող Կարեն Վրթանեսյանը:

Փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը դեկտեմբերի 9-ին մասնակցել է Հայ-վրացական իրավական համագործակցության երրորդ ֆորումին: Տիգրան Ավինյանը, հանդիսանալով հայ-վրացական տնտեսական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողովի համանախագահը, կարևորեց Հայաստանի ու Վրաստանի միջև փոխգործակցության զարգացումը բոլոր ուղղություններով, ինչպես նաև արդարադատության ոլորտում երկու երկրների միջև հաստատված գործընկերային, ջերմ և կառուցողական հարաբերությունները:

2019թ. դեկտեմբերի 8-ին Պոլսի հայ համայնքը պատրիարք էր ընտրում: Թեև պաշտոնապես Պոլսի հայոց պատրիարքի անունը հայտնի կդառնա դեկտեմբերի 11-ին անցկացվելիք ընտրության օրը, բայց արդեն Նախաձեռնակ մարմնի կողմից նախնական արդյունքների հրապարակումից հետո պարզ է, թե ով հաղթելու ավելի մեծ շանսեր ունի:

Թուրքիայի նախագահական տեղեկատվական վարչությունը, ևս մեկ քայլ է արել դեպի Հայոց ցեղասպանության ժխտում՝ ստեղծելով  «1915.gov.tr» անվամբ կայք, որի աշխատանքային լեզուն անգլերենն է: Կայքի նպատակ է հռչակված պայքարել «Հայոց ցեղասպանության պնդումների դեմ»: Այս մասին տեղեկացնում ermenihaber.am-ը:

Թուրքիայի մեջլիսի հայ պատգամավոր Կարո Փայլանը Ստամբուլում Պոլսի պատրարքի ընտրության վերաբերյալ ուշագրավ հայտարարություն է արել։ «Ընտրված անձին իմ պատրիարքը չեմ համարելու։ Պատմության սև էջերում կգրվեն մեր պատվի հետ խաղացող պետական ծառայողների և նրանց հետ համագործակցող հոգևորականների անունները»։ 

Դեկտեմբերի 8-ին Ստամբուլի հայ համայնքը ընտրել է պատվիրակներին, որոնք դեկտեմբերի 11-ին կընտրեն Պոլսի 85-րդ պատրիարքին։

Նա նշեց, որ Արցախի շուրջ բանակցությունները հայաստանյան բոլոր իշխանությունները նոր կետից են սկսել. «Մեր ներքին դիսկուրսում ընդունված է նրանց համարել այս կամ այն չափով միմյանց շարունակողներ, բայց անձամբ Սերժ Սարգսյանն էլ գալով իշխանության՝ ասել է՝ կա այն, ինչ կա, բայց ես պետք է նոր կետից սկսեմ: Բայց այն ժամանակ մամուլն այսքան բաց չէր, պայմաններն էին այլ, այդքան մեծ հնչեղություն դա չի ստացել»: