Երբվանի՞ց են հայ կանայք զբաղվել ասեղնագործությամբ, ի՞նչ նշանակություն է այն ունեցել, ինչպե՞ս են ասեղնագործության շնորհիվ փրկվել կյանքեր։ Այս մասին զրուցել ենք ազգագրագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Կարինե Բազեյանի հետ։
Մեծահասակներին բնորոշ է Պարկինսոնի հիվանդությունը։ Ո՞ր դեպքում է առաջանում, արդյո՞ք հնարավոր է կանխել, այս մասին զրուցել ենք «Միքայելյան» համալսարանական հիվանդանոցի նյարդաբան Սոֆիյա Խաչատուրյանի հետ։
Ծիսական աղբյուրից՝ քաղաքային թաղամաս։ Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի տարածքում գտնվող Ծարավ աղբյուրի պատմական, մշակութային և սոցիալ-տնտեսական նշանակության, արված բացահայտումների մասին զրուցել ենք բանասիրական գիտությունների թեկնածու (բ.գ.թ.) ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Բանահյուսության տեքստաբանության բաժնի և ՀՀ ԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի գիտաշխատող Հասմիկ Գալստյանի հետ։
Տարբեր տարիքի անձինք կարող են ունենալ այս հիվանդությունը, բայց ռիսկի խմբում 65 տարեկանից բարձր մեծահասակներն են։ Փոքր երեխաները ևս ռիսկի խմբում են, քանի որ ունեն թույլ իմուն համակարգի պատասխան։ Հատկապես դեմքի քամին կարող է ունենալ նաև երիտասարդ, առողջ մարդը, ընդ որում, դրան երբեմն կարող է նախորդել ֆարինգիտը, բկանցքում որևէ խնդիր, որտեղ ևս ստրեպտոկոկերը լինում են և հեշտությամբ կարող են թափանցել դեմքի մաշկ ու առաջացնել կարմիր քամի։
«Հնագույն ժողովուրդների էպոսները հոգևոր են: Դրանք առ Աստված աղոթական խոկումների, տիեզերաճանաչողության և մարդու աստվածային կոչման մասին մեկնություններ են»,- կարծում է հայագետ, մշակութաբան, «Մհերի դռան առեղծվածը» ֆիլմի հեղինակ Արթուր Արմինը, ում հետ զրուցել ենք «Սասնա Ծռեր» էպոսի, Մհերի դռան արձանագրության, արված բացահայտումների մասին։
Ինչպե՞ս հասկանալ, որ ունեք քթային դժվարաշնչություն, որքանո՞վ են վտանգավոր ադենոիդները, պոլիպները, քթի միջինապատի դեֆորմացիաները։ Այս մասին զրուցել ենք «Աստղիկ» ԲԿ քիթ-կոկորդ-ականջաբան, վիրաբույժ Համլետ Վալոյանի հետ։
Գարնանը սրվում են մի շարք հիվանդություններ, որոնցից են ալերգիկ ռինիտը և ատոպիկ դերմատիտը։ Հիվանդությունների մասին զրուցել ենք ալերգոլոգ Աստղիկ Բաղդասարյանի հետ։
«Մասնագետն առաջին հերթին պետք է նյութ հավաքող լինի»,- վստահ է բանագետ, գրականագետ, Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիայի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի բանահյուսության բաժնի ավագ գիտաշխատող, բանասիրական գիտությունների դոկտոր Արմեն Սարգսյանը։
Ոսկրերի քաղցկեղը կարող է սկսվել մարմնի ցանկացած ոսկորից։ Առաջացման պատճառների, վտանգավոր տեսակների, բուժման եղանակների մասին զրուցել ենք Վ. Ա. Ֆանարջյանի անվան Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի ամբուլատոր ծառայության գծով տնօրենի տեղակալ, օնկոօրթոպեդ Ալեքսանդր Սեինյանի հետ։
Խմբի երաժշտությունը գրավել էր քննադատների ուշադրությունը՝ ծանր ռոքի և հայկական հոգևոր երաժշտության հետաքրքիր միաձուլմամբ։ Ինչպե՞ս հիմնվեց լեգենդար «Այաս» ռոք խումբը, ի՞նչ պատճառով համերգն ընդհատվեց ու իջեցվեցին վարագույրները։ Այս մասին զրուցել ենք կոմպոզիտոր, խմբի հիմնադիր, մեներգիչ Արթուր Միտինյանի հետ։
Ուլտրաձայնային հետազոտությունն ախտորոշիչ մեթոդների շարքում առաջնակարգ տեղ է զբաղեցնում՝ բարձր տեղեկատվության, բուժառուի առողջությանը վնաս չպատճառելու շնորհիվ։ Այլ առավելությունների, տարածված հիվանդությունների վաղ ախտորոշման մասին զրուցել ենք բժիշկ-ճառագայթաբան Մելինե Նավասարդյանի հետ։
«Իրանի մշակույթը բազմաշերտ է ու այնքան սիրուն, որ իրենք կարողանում են ժամանակի հետ առաջ տանել։ Այնտեղ առաջին տեղում ավանդական, դասական երաժշտությունն է։ Համերգների տոմսերը մի քանի ժամվա ընթացքում վաճառվում են։ Վերջին տարիներին մշակութային զարթոնք տեղի ունեցավ. իրանցի երիտասարդները սկսեցին քամանչա, թառ նվագել ու դրանք համադրել ռոք երաժշտության հետ։ Շատ եմ ուզում, որ շփումների ընթացքում սովորենք իրարից, հատկապես այն, թե ինչպես են իրենց ինքնությունը պահում։ Եվ դրա համար է Իրանը շատ հետաքրքիր աշխարհի համար։ Նրանք հպարտանում են իրենց ծեսերով»:
Մարտը հաստ աղիքի քաղցկեղի իրազեկման ամիսն է։ Քաղցկեղը սկսվում է այն ժամանակ, երբ հաստ աղիքի առողջ բջիջների ԴՆԹ-ում զարգանում են փոփոխություններ (մուտացիաներ): Ռիսկի գործոնների, ախտանշանների, բուժման եղանակների մասին զրուցել ենք «Իզմիրլյան» ԲԿ բժիշկ-պրոկտոլոգ Ռուբեն Թադևոսյանի հետ։
«Գարնանն ու աշնանը շատ են քութեշով վարակվելու դեպքերը։ Սակայն վերջին տարիներին դեպքերը շատացել են, քանի որ փակ տարածքում շատ են լինում, երեխաների դեպքում` առավել ևս։ Օդափոխությունը քիչ է կատարվում»:
«Ներկայի շատ հարցեր հասկանալու համար պետք է հետահայաց գցենք բրոնզի դար, որովհետև այն ժամանակ տեղի են ունեցել համանման շատ երևույթներ՝ ճգնաժամեր, քաղաքական հարցեր, պատերազմներ, բանակցություններ, առևտուր, մշակութային կապեր և այլն»:
168TV-ի զրուցակիցը քանդակագործ Մկրտիչ Մազմանյանն է։ Նա հայկական մոդեռնիստական ճարտարապետության խորհրդանիշներից «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի կամարակապ սրահների հեղինակն է, իրականացրել է նաև Գյումրու օդանավակայանի ինտերիերի ձևավորումը, Երիտասարդական պալատի «Ադամ և Եվա» հսկայածավալ հորինվածքը։ – Քանդակագործություն մուտք եք գործել հետաքրքիր ձևով՝ պատերազմելով սեփական ստվերի դեմ։ Բայց ամեն քանդակագործ նախ նկարիչ է։ Ինչպե՞ս բացահայտվեց նկարելու Ձեր տաղանդը։ – […]
«Խուճապային խանգարումը նոպայաձև տագնապային խանգարում է։ Այն գերուժգին, առանց օբյեկտիվ սպառնալիքների մի իրավիճակ է, ինչի արդյունքում անձը վեգետատիվ նյարդային համակարգի կողմից ունենում է որոշակի ազդանշաններ կամ, այսպես ասած, խանգարումներ։ Դրանցից են շնչահեղձությունը, սրտխփոցը, սրտի շրջանում ճնշող ցավերը, գլխապտույտները, բերանի չորացումը, շրջապատի խորթացումը»,- 168TV-ի հետ զրույցում, խոսելով խուճապային գրոհի մասին՝ ասաց հոգեբույժ, հոգեթերապևտ Կարեն Ասլանյանը՝ հավելելով, որ այդ պահին մարդն ունենում է մահվան և խելագարվելու վախ։
«Մեր առաջին արտադրամասը հիմնեցինք Շուշիում և նպատակ ունեինք այլ շրջաններում էլ բացել, ընդգրկել կանանց։ Մեր հազարամյա ավանդն ու մշակույթը, Արցախի գորգագործության համբավը խլել էին մեր ձեռքից, և Արցախը պետք է տեր կանգներ իր հազարամյա մշակույթին, ու կարճ ժամանակահատվածում 5 արտադրամաս հիմնեցինք»,- 168TV-ի հետ զրույցում ասաց «Արցախ կարպետ» ընկերության տնօրեն Սևակ Խաչատրյանը։
Միգրենը գլխացավ է, որը կարող է առաջացնել ուժեղ պուլսացվող ցավեր կամ պուլսացիայի զգացողություն, որոնք սովորաբար ի հայտ են գալիս գլխի մի կողմում: Հիվանդության զարգացման պատճառների, բուժման եղանակների մասին զրուցել ենք «Տոնոյան» ԲԿ նյարդաբան Արև Ղարիբյանի հետ։
Սիրո, ընտանեկան հարաբերությունների և հաճախակի հանդիպող ամուսնալուծությունների մասին 168TV-ն զրուցել է «Զարգացում» հոգեբանական համալիրի տնօրեն, հոգեբան, հոգեթերապևտ Էլոննա Ավետյանի հետ։
Կարճատեսությունը տեսողության տարածված խնդիր է, երբ մոտ գտնվող առարկաները երևում են պարզ, մինչդեռ ավելի հեռու գտնվող առարկաները՝ մշուշոտ: Կարճատեսության զարգացման պատճառների, առաջարկվող լուծումների մասին զրուցել ենք «Աչքի առողջության ինստիտուտի» աչքի բորբոքային հիվանդությունների ծառայության ղեկավար Արաքս Դավթյանի հետ։
Տարածքով, բնակչությամբ փոքր երկիր ենք, իսկ ամենավատը, որ տնտեսական ցոււցանիշներով շատ թույլ ենք, բայց պարզվում է՝ գիտությունը կապ չունի չափերի հետ, և շատ դեպքերում Հայաստանը կարևոր տեղ է զբաղեցնում։ Այս մասին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Բյուրականի աստղադիտարանի տնօրեն Արեգ Միքայելյանը՝ ընդգծելով, որ աշխարհում 200 պետությունից ընդամենը 73 երկիր ունի աստղադիտարան, և այստեղ արդեն ինչ-որ առավելություն ենք ստանում։
Մկանները պետք է հավասարաչափ զարգանան։ Շատ դեպքեր ենք ունենում, երբ մարզասրահներում իրենց վնասում են, այսինքն՝ ճիշտ չեն պարապում, մտածում են՝ մեջքի մկան զարգացնենք, չգիտեմ՝ այլ մկաններ զարգացնենք և ունենում են հակառակ էֆեկտը։ Դա էլ ճիշտ չէ։
Դա որևէ կերպ վերահսկել անհնար է։ Ամեն քաղաքացու հետևից մա՞րդ է քայլելու, որ տեսնի՝ զբոսաշրջիկին ինչ է պատմում։ Հենց այստեղ է խնդիրը, որ մեծ հաշվով բան չի փոխվելու։ Ամբողջ վերահսկողությունը թողել են Պարեկային ծառայությանը։ Կներեք, իսկ Պարեկային ծառայությունը քանի՞ լեզվով է խոսում։ Մեր ասոցիացիայում ունենք 120 զբոսավար, ովքեր 17
ԱՀԿ տվյալներով՝ աշխարհում տարեկան 600.000 նոր դեպք է գրանցվում, որից 300.000-ն ունենում է մահացու ելք։ Հայաստանում տարեկան ունենում ենք 250 նոր դեպք, այսինքն՝ 100.000 բնակչի հաշվով՝ 16 նոր դեպք 35-50 տարեկանների շրջանում
«Տարին ձնառատ է, հատկապես տարեցները պետք է զգույշ լինեն փողոց դուրս գալու դեպքում»,- ասում է «Արթմեդ» ԲԿ վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ծառայության ղեկավար Ռաֆայել Ավետիսյանը։
«Գենը ժառանգական տեղեկատվության ինֆորմացիայի ֆունկցիոնալ միավորն է, որից ինչ-որ գործողություն է առաջանում։ Կա ԴՆԹ-ի մոլեկուլ, որի վրա գեները կոդավորված են և ինֆորմացիան դուրս է գալիս, դառնում կենսաբանական երևույթ` գեների միջոցով»,- այս մասին 168TV-ի հետ զրույցում ասաց բժիշկ-գենետիկ Վարդան Սարոյանը։
Ստամոքսի խանգարումը, որը նաև կոչվում է մարսողության խանգարում կամ դիսպեպսիա, որովայնի վերին հատվածում անհանգստության կամ դիսկոմֆորտի զգացում է։ Ո՞ր դեպքում է առաջանում ստամոքսի խանգարում, որքանո՞վ կապ ունեն այրոցը, փորկապությունը: Այս և այլ հարցերի մասին զրուցել ենք ՀՀ ԱՆ «Յոլյան» արյունաբանության և ուռուցքաբանության կենտրոնի գաստրոէնտերոլոգ Աստղիկ Խաչատրյանի հետ:
Իմ խորհուրդն է՝ սնվել բազմազան, պահպանել ափսեում ծիածանի օրենքը, այսինքն՝ մեր ափսեում ծիածանի բոլոր գույները պետք է լինեն։ Առնվազն 5 օր մենք պետք է պահպանենք 5 գույների առկայությունը, 7 օրում պետք է անպայման մեր ափսեում ունենանք ծիածանի բոլոր գույները, որը կապահովի բազմաթիվ բիո ակտիվ նյութերի առկայությունը մեր սննդակարգում, որոնք հակաօքսիդներ են, պայքարում են քաղցկեղային բջիջների դեմ, բարձրացնում են իմունային համակարգի պաշտպանությունը, պաշտպանում ծերությունից։ Այսօր ծերությունը սահմանվում է՝ որպես հիվանդություն։
Գնում էին տանու տիրոջ, քահանայի, իրենց տոհմի նահապետների տուն։ Դա ընդունված բան էր, այսինքն՝ այդ պատկառանքը, հարգանքը, տոնի խորհուրդը կիսելու այդ գաղափարը կար։ Խորհրդային շրջանում մի քիչ որոշակի շեղումների էր հանգեցնում։ Եվ նույն «Բոմբոներկան», եթե մի փոքր էլ վրան նշան անեիր, կարող էր կրկին հայտնվել նվիրատուի մոտ։ Այսինքն, երբ դա անում ես սիրով, նպատակային, ուրիշ է, իսկ եթե անում ես որպես պարտականություն՝ հաստատ շատ արդյունավետ չի լինում։ Հիշում եմ, երբ ժամը 24։00-ն էր, որոշ աշխատողներ գնում էին իրենց ղեկավարների տուն, բայց սա շատ ընտանեկան է, դա կարելի էր հաջորդ օրերին անել, եթե շատ մեծ ցանկություն կար։ Հետո հարևանները, ընկերներն իրար էին այցելում։
