«Մարդիկ» հաղորդաշարի շրջանակներում վերականգնող ճարտարապետ Արա Զարյանի հետ զրուցել ենք «Սյունյանց աշխարհի բերդերը» գրքի, Հառիճավանք վանական համալիրի Սբ․ Աստվածածին եկեղեցու մուտքի վերնամասում գտնվող որմնանկարի (13-րդ դ.) ամրակայման ու մաքրման աշխատանքների մասին։
Միայն հիշողության կորուստ ունենալը չի նշանակում, որ անձն ունի դեմենցիա, թեև դա հաճախ հիվանդության վաղ նշաններից մեկն է: Հիվանդության զարգացման պատճառների մասին զրուցել ենք հոգեբույժ, հոգեթերապևտ Կարեն Ասլանյանի հետ։
«Մարդիկ» հաղորդաշարի շրջանակներում զրուցել ենք ծանրամարտի վարպետների համաշխարհային խաղերի և Եվրոպայի չեմպիոն Վահրամ Խուդոյանի հետ, ով այս հաջողություններին հասել է 62 տարեկանից սկսած։
Վահանաձև գեղձի խնդիրներն ազդում են օրգանիզմի նյութափոխանակության գրեթե բոլոր կենսականորեն կարևոր օղակների վրա:
Թմրանյութերի, դրանց վտանգավորության մասին զրուցել ենք նարկոլոգ, «Կախվածություններ և հանրային առողջություն» ՀԿ նախագահ Աննա Ասատրյանի հետ։
Սնվելը մարդու առաջնային պահանջմունքն է, իսկ խոհարարությունը՝ մի մասնագիտություն, որն անմիջականորեն կապված է մարդու կյանքի և առողջության հետ: Բայց արդյո՞ք միայն պրակտիկ փորձը բավարար է լավ խոհարար լինելու համար, և ի՞նչ ռեակցիաներ են կատարվում այն սննդի հետ, որն ամեն օր հայտնվում է մեր սեղանին:
2026թ․ մայիսի 20-ին և 21-ին հայոց եռագույնը ծածանվեց աշխարհի ամենաբարձր լեռան՝ Էվերեստի գագաթին (8848 մ)։ Առաքելությունն իրականացնողներից մեկը լեռնագնաց Գևորգ Գասպարյանն էր։ Նրա հետ զրուցել ենք ճանապարհին հանդիպած խոչընդոտների, դրանք հաղթահարելու, լեռնագնացության մասին։
Ճարպակալման, առողջ կերպով կիլոգրամներ կորցնելու մասին զրուցել ենք գաստրոէնտերոլոգ, լյարդաբան, դիետոլոգ Ինեսա Խաչատրյանի հետ։
Համբարձումյանը շատ պահանջկոտ էր՝ զայրացնել բառը ճիշտ օգտագործեցիք։ Կզայրացնի երևի այն, որ առաջվա նման այդքան նվիրված մարդիկ հիմա չեն աշխատում։ Նա 16 ժամ աշխատում էր, ու մյուս աստղագետներն էլ իրենց թույլ չէին տալիս ավելի պակաս աշխատել։
Կիստան և ֆիբրոադենոման կրծքագեղձում շոշափվող ամենատարածված բարորակ (ոչ քաղցկեղային) գոյացություններն են։ Ինչո՞ւ են առաջանում, որքանո՞վ են վտանգավոր, ե՞րբ պետք է վիրահատել։ Այս և այլ հարցերի մասին զրուցել ենք ՀՀ ԱՆ Վ.Ա. Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի Մամոլոգիական բաժանմունքի բժիշկ-ուռուցքաբան Արտյոմ Սիմոնյանի հետ։
Ձայնալարերի, դրանք պահպանելու հիգիենայի և հնարավոր բարդությունների մասին զրուցել ենք ֆոնիատոր, քիթ-կոկորդ-ականջաբան Էլյա Մուրադյանի հետ։
«Ամենամեծ երազանքս է՝ անել այնպիսի բան, որը կփոխի մարդկանց կյանքը, կլավացնի»,- ասում է ԵՊՀ Հիմնարար և ախտաբանական կենսաքիմիայի լաբորատորիայի ավագ գիտաշխատող Միքայել Գինովյանը, ում հետ զրուցել ենք կենսաբանության, քաղցկեղի բուժման համար կատարվող կարևոր հետազոտության և այլ հարցերի շուրջ։
Վիտամին D-ն կենսական նշանակություն ունի օրգանիզմի բազմաթիվ գործընթացների համար։ Այն կարգավորում է կալցիումի և ֆոսֆորի յուրացումը, լավացնում իմունային համակարգը։ Կարևոր է մկանների, ատամների և ոսկորների համար: Մանրամասների մասին զրուցել ենք կլինիկական դեղագետ Նարեկ Վարժապետյանի հետ։
Հեպատիտ C-ն վարակիչ վիրուսային հիվանդություն է, որը հիմնականում ընթանում է անախտանիշ։ Հանգեցնում է լյարդի ախտահարմանը, արդյունքում զարգանում է լյարդի ցիռոզ, լյարդի քաղցկեղ։ Վարակման երեք ուղի կա` արյունային, սեռական ճանապարհ և հիվանդ մորից պտղի փոխանցումը։ Այս մասին 168TV-ի հետ զրույցում ասաց Ինֆեկցիոն հիվանդությունների ազգային կենտրոնի բժիշկ-վարակաբան Հրանտ Բաբայանը։
«Մանկական գրականությունը երեխաներին տալիս է երևակայելու հնարավորություն, զարգացնում է գեղագիտական ճաշակը։ Եվ եթե մենք կարող ենք երեխաների համար խաղալիքներ գնել, ապա կարող ենք գրքեր էլ գնել։ Կարծում եմ մանկական գրականության հանդեպ մեր վերաբերմունքն է ոչ ճիշտ, չենք կարևորում։ Ո՛չ մանկական գրականություն ստեղծողներին ենք լուրջ ընդունում, ո՛չ էլ մանկական գրականությունը։ Թվում է՝ ով էլ ուզի՝ կգրի։ Բայց այն ավելի լուրջ ու պատասխանատու է, քան մեծերի համար ստեղծվողը»,- 168TV-իի հետ զրույցում ասաց մանկագիր, նկարազարդող, անիմացիոն ռեժիսոր Լիլիթ Ալթունյանը։
Պոլիկիստոզային ձվարանների համախտանիշը (ՊԿՁՀ) վերարտադրողական տարիքի կանանց շրջանում տարածված հորմոնային խանգարում է։ Որքանո՞վ է այն վտանգավոր, ի՞նչ խնդիրներ կարող են առաջանալ, արդյո՞ք բուժվում է, այս մասին զրուցել ենք «Ուիգմոր» կանանց և երեխաների հիվանդանոցի, «Բեգլարյան» ԲԿ մանկաբարձ-գինեկոլոգ, գինեկոլոգ-էնդոկրինոլոգ Աննա Մարկոսյանի հետ։
Ակնեն մաշկային խնդիր է, որն առաջանում է, երբ մազապարկը խցանվում է ճարպով: Ակնեն առավել տարածված է դեռահասների շրջանում։ Պատճառների, բարդությունների և բուժման եղանակների մասին զրուցել ենք մաշկաբան Կարեն Վարդանյանի հետ։
Խոլեստերինի մինչև 80%-ը արտադրվում է լյարդում, իսկ մնացած մասն օրգանիզմ է ներմուծվում կենդանական ծագման մթերքների միջոցով։
Կեչառիս վանական համալիրում բարեկարգման աշխատանքների և դրանց շրջանակում իրականացվող պեղումների ընթացքում վաղ միջնադարյան եկեղեցի է հայտնաբերվել։ Մանրամասների մասին զրուցել ենք հնագետ Տիգրան Ալեքսանյանի հետ։
Գլաուկոման աչքի հիվանդությունների խումբ է, վնասում է տեսողական նյարդը և հաճախ կապված է աչքի ներսում առկա ճնշման բարձրացման հետ, որը կոչվում է ներակնային ճնշում: Հնարավոր այլ պատճառների, բուժման մասին զրուցել ենք ակնաբույժ Ալինա Ներսեսյանի հետ։
Հայկական տարազը մեր դարավոր պատմության ու մշակույթի լուռ վկան է։ Ինչպիսի՞ն է եղել, ի՞նչ փոփոխությունների է ենթարկվել. այս մասին զրուցել ենք ազգագրագետ, դիզայներ Վահե Քոթանյանի հետ։
Հեմոֆիլիան համարվում է արյան մակարդելիության հիվանդություններից մեկը։ Ինչո՞ւ են հիմնականում տղամարդիկ ժառանգում այս հիվանդությունը, ինչի՞ն պետք է ուշադրություն դարձնել։ Այս մասին զրուցել ենք Յոլյան արյունաբանության և ուռուցքաբանության կենտրոնի Հեմոֆիլիայի և թրոմբոզի կենտրոնի արյունաբան Լիաննա Համբարձումյանի հետ։
Երբվանի՞ց են հայ կանայք զբաղվել ասեղնագործությամբ, ի՞նչ նշանակություն է այն ունեցել, ինչպե՞ս են ասեղնագործության շնորհիվ փրկվել կյանքեր։ Այս մասին զրուցել ենք ազգագրագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Կարինե Բազեյանի հետ։
Մեծահասակներին բնորոշ է Պարկինսոնի հիվանդությունը։ Ո՞ր դեպքում է առաջանում, արդյո՞ք հնարավոր է կանխել, այս մասին զրուցել ենք «Միքայելյան» համալսարանական հիվանդանոցի նյարդաբան Սոֆիյա Խաչատուրյանի հետ։
Ծիսական աղբյուրից՝ քաղաքային թաղամաս։ Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի տարածքում գտնվող Ծարավ աղբյուրի պատմական, մշակութային և սոցիալ-տնտեսական նշանակության, արված բացահայտումների մասին զրուցել ենք բանասիրական գիտությունների թեկնածու (բ.գ.թ.) ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Բանահյուսության տեքստաբանության բաժնի և ՀՀ ԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի գիտաշխատող Հասմիկ Գալստյանի հետ։
Տարբեր տարիքի անձինք կարող են ունենալ այս հիվանդությունը, բայց ռիսկի խմբում 65 տարեկանից բարձր մեծահասակներն են։ Փոքր երեխաները ևս ռիսկի խմբում են, քանի որ ունեն թույլ իմուն համակարգի պատասխան։ Հատկապես դեմքի քամին կարող է ունենալ նաև երիտասարդ, առողջ մարդը, ընդ որում, դրան երբեմն կարող է նախորդել ֆարինգիտը, բկանցքում որևէ խնդիր, որտեղ ևս ստրեպտոկոկերը լինում են և հեշտությամբ կարող են թափանցել դեմքի մաշկ ու առաջացնել կարմիր քամի։
«Հնագույն ժողովուրդների էպոսները հոգևոր են: Դրանք առ Աստված աղոթական խոկումների, տիեզերաճանաչողության և մարդու աստվածային կոչման մասին մեկնություններ են»,- կարծում է հայագետ, մշակութաբան, «Մհերի դռան առեղծվածը» ֆիլմի հեղինակ Արթուր Արմինը, ում հետ զրուցել ենք «Սասնա Ծռեր» էպոսի, Մհերի դռան արձանագրության, արված բացահայտումների մասին։
Ինչպե՞ս հասկանալ, որ ունեք քթային դժվարաշնչություն, որքանո՞վ են վտանգավոր ադենոիդները, պոլիպները, քթի միջինապատի դեֆորմացիաները։ Այս մասին զրուցել ենք «Աստղիկ» ԲԿ քիթ-կոկորդ-ականջաբան, վիրաբույժ Համլետ Վալոյանի հետ։
Գարնանը սրվում են մի շարք հիվանդություններ, որոնցից են ալերգիկ ռինիտը և ատոպիկ դերմատիտը։ Հիվանդությունների մասին զրուցել ենք ալերգոլոգ Աստղիկ Բաղդասարյանի հետ։
«Մասնագետն առաջին հերթին պետք է նյութ հավաքող լինի»,- վստահ է բանագետ, գրականագետ, Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիայի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի բանահյուսության բաժնի ավագ գիտաշխատող, բանասիրական գիտությունների դոկտոր Արմեն Սարգսյանը։
