Աշխարհաքաղաքական ո՞ր կենտրոնը կկանխի հնարավոր օպերացիան Արցախում

Մինչ Ադրբեջանը սրում է իրավիճակը տարածաշրջանում, ադրբեջանական մամուլն ու փորձագիտական հանրությունը զուգահեռ «աշխատանք» են իրականացնում՝ սպառնալով արցախահայությանը հակաահաբեկչական օպերացիայով։ Թերևս պատահական չէր, որ օրերս ռուսական «Риа Новости» լրատվական ծառայության տելեգրամյան ալիքըհետևյալ տեղեկատվությունը տարածեց․ «ԱՄՆ-ը ստիպում է Լեռնային Ղարաբաղին՝ հանդիպել Ադրբեջանի հետ, մերժման դեպքում սպառնում են հակաահաբեկչական գործողությամբ»: Նաև ասվում էր.
«Վաշինգտոնը վերջնագրի տեսքով ստիպում է Լեռնային Ղարաբաղի ներկայացուցիչներին՝ մոտ ապագայում համաձայնել երրորդ երկրում ադրբեջանական կողմի հետ հանդիպմանը՝ ամերիկացի համակարգողի մասնակցությամբ։ Նպատակն ԱՄՆ-ի ներթափանցումն է տարածաշրջան։ Ավելին, եթե Ղարաբաղի ղեկավարությունը հրաժարվի նման շփումից, դրան կհետևի ադրբեջանական հակաահաբեկչական գործողությունը տարածաշրջանում»։

Ըստ «Риа Новостии»-ի զրուցակցի՝ «ամերիկյան «խաղաղապահ նախաձեռնությունը» լոբբինգ է անում Լեռնային Ղարաբաղի «արտգործնախարար» Սերգեյ Ղազարյանի կողմից, ում շահերը լիովին համընկնում են Ադրբեջանի շահերի հետ»։

ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատունը մեկնաբանել էր ռուսական լրատվամիջոցների այս տեղեկությունները՝ նշելով․
«Մենք հետևողականորեն պնդում ենք, որ տարածաշրջանում խաղաղությունը ներառում է Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի իրավունքների և անվտանգության պաշտպանությունը։ Մենք ողջունում ենք ցանկացած երկխոսություն, որը նպաստում է դրան»:

Արցախի ԱԳՆ-ի օրերս տարածած հաղորդագրությունից պարզ դարձավ, որ վերոնշյալ ձևաչափով Արցախը չի բանակցելու Ադրբեջանի հետ, ավելին, Ստեփանակերտը պահանջում է վերականգնել ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը։ Սրան ի պատասխան՝ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն կարճ հաղորդագրություն էր տարածել՝ շարունակելով պնդել, որ կանեն ամեն ինչ ԼՂ հայությանն ինտեգրելու նպատակով։

168․am-ի հետ զրույցում, կանխատեսելով ապագա հնարավոր զարգացումները Արցախյան հակամարտության գոտում, եվրոպացի կոնֆլիկտաբան Նեյլ Մաքֆարլեյնընշեց, որ Երևան-Բաքու բանակցությունները հասել են մի կետի, երբ Բաքուն և Երևանից, և ԼՂ-ից ցանկանում է վստահեցումներ ստանալ, որ ինտեգրացիան է ամրագրվելու՝ որպես այս գործընթացի վերջնական լուծում։ Ըստ նրա, Երևանը ճանաչեց Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը, այս մասով հարցը փակվեց, թեև Ադրբեջանը դա կցանկանա նաև գրավոր ամրագրել։

«Հիմա հասունացել է պահը, որ այս իրողությունն ընդունեն նաև ԼՂ-ում բնակվող մարդիկ, քանի որ կարծես միջնորդների համար, բացի Ռուսաստանի Դաշնությունից, այս հարցն այնքան կարևոր չէ։ Առանցքայինը նրանց համար այն է, որպեսզի կողմերը շուտ հասնեն փոխհամաձայնության։ Ակնհայտ է, որ ԼՂ-ում կա դիմադրություն Ադրբեջանի նկատմամբ, սա նյարդայնացնում է Ադրբեջանին, կա ռուսական ներկայություն, որը փոքր-ինչ զսպում է, կա շահագրգիռ Արևմուտք, որ հարցը լուծվի, և, փաստորեն, Ադրբեջանը փորձում է ճնշումներով արագացնել համաձայնությունների կայացումը»,-նման կարծիք հայտնեց վերլուծաբանը։ Ըստ նրա, ռեգիոնում ռուս խաղաղապահների ներկայության պայմաններում լայնածավալ օպերացիա պատկերացնելը շատ բարդ է, քանի որ, չնայած այս ընթացքում ԼՂ-ի ուղղությամբ ռազմական սադրանքներ եղել են, դրանք լայնածավալ ու մասշտաբային բնույթ չեն կրել։

«Դժվար է պատկերացնել, որ խաղաղապահների գործունեության գոտումնման բան կարող է տեղի ունենալ։ Հենց այդ պատճառով Արևմուտքը պնդում է, որ բանակցություններ լինեն։ Մյուս կողմից՝ հասկանալի է, որ վերջնագրերի բառապաշարը թույլ չի տալիս համապատասխան մթնոլորտ ստեղծել և քննարկել կարգավորման բոլոր հնարավորությունները։ Ուստի համադրելով բոլոր միտումները՝ ճնշումներն ամեն հնարավոր եղանակով, կարծում եմ, կշարունակվեն, սակայն լայնածավալ օպերացիան շատ բարդ իրագործելի է, թեև այդ մասին բացեիբաց խոսվում է, և դա պետք է արժանանա բոլոր միջնորդների արձագանքին»,-ասաց փորձագետը։ Նրա խոսքով, եթե լինեն լայնածավալ գործողություններ ԼՂ-ում, ապա դա կարող է կանխել՝ ինչպես Ռուսաստանը, այնպես էլ՝ Միացյալ Նահանգները։

«Ներկայումս Ռուսաստանի հնարավորությունները և ցանկությունը կտրուկ քայլերի ավելի սահմանափակ է, իսկ ԱՄՆ-ի դեպքում այդպես չէ, քանի որ Արևմուտքն իրացնում է Հարավային Կովկասում իր նոր դերակատարությունը։ Բայց միևնույն ժամանակ, պետք է հասկանալ, որ կտրուկ միջամտությունների համար հարկավոր են մեկ կողմի դեմ հստակ հայտարարություններ ու գործողություններ, որից ԱՄՆ-ը ևս խուսափում է։ Սակայն դա ազդեցիկ կարող էր լինել ծայրահեղ իրավիճակում»,-ասաց նա։

Հիշեցնենք, որ մայիսի 28-ին Լաչինում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ելույթից հետո, որում նա սպառնացել էր արցախահայությանն ու Արցախի իշխանություններին, նշելով, թե ինչ պետք է անեն նրանք Ադրբեջանի համաներմանն արժանանալու համար, ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը ոչ թե քննադատել էր այս վերջնագիրը, այլ ողջունել Ալիևի հայտարարությունը։