Իսլամաբադում օրերս տեղի ունեցած Իրան-ԱՄՆ անուղղակի բանակցությունները միջազգային հանրության ուշադրության կենտրոնում էին՝ որպես հնարավոր դեէսկալացիայի նախերգանք, սակայն հանդիպումից հետո ստեղծված իրավիճակը փաստում է խորը դիվանագիտական լճացման մասին։ Չնայած Պակիստանի միջնորդական ջանքերին՝ կողմերին չհաջողվեց դուրս գալ փոխադարձ անվստահության շրջանակից։
«Դասեր» հաղորդաշարում տնտեսագետ, պետական կառավարման մասնագետ Հովհաննես Ավետիսյանը խոսեց նաև սեփական պետության շահի գիտակցումն ունեցող պետությունների ղեկավարների պահվածքի մասին պատերազմների ժամանակ, երբ, օրինակ, հերոսության անգամ եզակի դեպքերը տիրաժավորվում ու հանրային տրամադրություններ էին ստեղծում:
Միջազգային հանրությունը սպասում է այսօր Պակիստանում սպասվող Իրան-ԱՄՆ բանակցությունների արդյունքներին։ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսն արդեն Պակիստանի մայրաքաղաք Իսլամաբադում է, ավելի վաղ Պակիստանի մայրաքաղաքում վայրէջք էր կատարել Թրամփի հատուկ բանագնացներ Սթիվ Ուիթքոֆի և Ջարեդ Քուշների ինքնաթիռը: Ի դեպ, ըստ մի շարք հրապարակումների, Պակիստանը խնդրել է Վաշինգտոնին Իրանի հետ բանակցություններում ներգրավել ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսին, քանի որ հակամարտության նկատմամբ նրա նախկին առարկությունները նրան ավելի ընդունելի են դարձրել Իսլամաբադի համար։
ԱՄՆ-Իսրայել-Իրան երկշաբաթյա հրադադարից հետո Իսրայելի ռազմաօդային ուժերն ակտիվորեն սկսեցին հարվածել Լիբանանին, որի հետևանքով արդեն կան բազմաթիվ զոհեր։ Չնայած իսրայելական կողմը նշում է, որ իր թիրախում «Հեզբոլլահ»-ն է, սակայն հարվածների հետևանքով զոհվում են հարյուրավոր խաղաղ բնակիչներ։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրն ԱՄՆ Լիհայի համալսարանի պրոֆեսոր, քաղաքագետ Արման Գրիգորյանն է։
«Մենք՝ որպես պետություն, պետք է շահագրգիռ լինենք, որ Իրանում պատերազմն արագ կերպով ավարտվի։ Ցավոք, դիվանագիտությունը և ռազմական փաստացի գործողությունները միշտ չէ, որ համընկնում են, թեպետ հայտարարվել էր հրադադար, բայց Լիբանանի հետ կապված հրետակոծությունները խնդիրը հարցականի տակ են դնում»,- այս մասին դատարանի բակում լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը՝ խոսելով Իրանում և տարածաշրջանում տեղի ունեցող գործընթացների ու դրանով պայմանավորված՝ Հայաստանի մասին։
Առանց որևէ կասկածի, հենց Միացյալ Նահանգներն են վախենում Իրանից։ Թրամփն ընդունել է Իրանի՝ որպես աշխարհի չորրորդ գերտերություն ի հայտ գալու փաստը: Թրամփն Իրանին առաջարկեց 15 կետից բաղկացած ծրագիր. Իրանը մերժեց այն և փոխարենը՝ ներկայացրեց իր սեփական 10 կետանոց ծրագիրը, և նա ընդունեց դա։ Քանի որ նա վախենում էր Ամերիկայում պատերազմի հասցրած վնասներից, բենզինի գների բարձրացումից, հարյուրավոր ամերիկյան զոհերից, Իրանի դեմ ցամաքային ներխուժման դավադրության ձախողումից և Հորմուզի նեղուցը վերաբացելու անկարողությունից։
168TV-ի՝ «Զառան հարց ունի» հաղորդաշարի հյուրը ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության քարտուղար, ՀՀԿ ԳՄ անդամ Տիգրան Աբրահամյանն է։
Իրանի Իսլամական Հանրապետության (ԻԻՀ) դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պատերազմը շարունակվում է ավելի քան մեկ ամիս: Այս ոչ լեգիտիմ ռազմական գործողությունը ևս մեկ անգամ ցույց տվեց, որ վերջին տարիներին աշխարհում արտաքին քաղաքականության փիլիսոփայությունը չափազանց փոխվել է: Եթե համեմատաբար վերջերս աշխարհը, այնուամենայնիվ, հենվում էր միջազգային պայմանագրերի և միջազգային կանոնների վրա, ապա վերջին տարիներին ամեն ինչ շրջվել է։ Ուժը դարձավ օրենք։
168TV-ի «Դիպլոմատ» հաղորդաշարի զրուցակիցը աշխարհահռչակ տնտեսագետ, կայուն զարգացման ոլորտի համաշխարհային առաջնորդ և Կոլումբիայի համալսարանի «Երկրի ինստիտուտի» (Earth Institute) տնօրեն, պրոֆեսոր ՋԵՖՐԻ ՍԱՔՍՆ է:
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը կրոնագետ, սոցիոլոգ և փիլիսոփա Վարդան Խաչատրյանն է:
Իրանի դեմ ԱՄՆ-Իսրայել պատերազմի և Հարավային Կովկասի վրա դրա ազդեցության շուրջ քննարկմանն «Ապրի Արմենիա» (APRI Armenia) վերլուծական կենտրոնի ավագ գիտաշխատող, պատմական գիտությունների թեկնածու Բենիամին Պողոսյանը նշեց, որ Թուրքիան ամեն ինչ ուզում է անել, որ չներգրավվի այս պատերազմում, չնայած Իրանի կողմից իր օդային տարածքի ուղղությամբ հրթիռների արձակման դեպքերին, որոնք, իհարկե, դեռ պետք է քննվեն:
168TV-ի՝ «Զառան հարց ունի» հաղորդաշարի հյուրը «Միասնության թևեր» քաղաքական նախաձեռնության հիմնադիր անդամ, ՀՀ Պետական եկամուտների կոմիտեի (ՊԵԿ) նախկին ղեկավար, տնտեսագետ Դավիթ Անանյանն է։
168.am-ի հետ զրույցում ռուս վերլուծաբան Ալեքսանդր Խրամչիխինն ասաց, որ վերջին շրջանում ԱՄՆ արտաքին քաղաքական հռետորաբանությունը՝ սպառնալիքն ու բանակցությունների կոչը, ոչ թե լրացնում, այլ հակասում են միմյանց։ Նրա խոսքով, հայտարարությունները, ըստ որոնց՝ Վաշինգտոնը պատրաստ է հարվածներ հասցնել Իրանին, եթե վերջինս չապահովի Հորմուզի նեղուցի բացումը, միաժամանակ ուղեկցվում են բանակցելու պատրաստակամության ազդակներով, սակայն այս «երկակի ուղերձը» ստեղծում է ռազմավարական փակուղի, քան ճնշման արդյունավետ մեխանիզմ։
Մարտի 18-ին Իրաքի իշխանությունները հայտարարել են Քիրքուքի հանքավայրերից օրական 250 հազար բարել հում նավթի արտահանման վերսկսման մասին՝ երկրի քրդական հյուսիսով անցնող խողովակաշարով դեպի Միջերկրական ծովի հարավային ափի բեռնման տերմինալներ:
«Սա սեփական ժողովրդի նկատմամբ ամենանվաստացուցիչ վերաբերմունքն է, որ կարելի է պատկերացնել: Սա մարդկանց էշի տեղ դնել է»:
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «Հայացք» վերլուծական կենտրոնի խորհրդի նախագահ, քաղաքագետ Կարեն Բեքարյանն է։
Ալիևն իսկական «գանգստեր» է, իսկ Էրդողանը բոլոր ուղղություններով խաղացող» դերակատար։ Ադրբեջանի և Թուրքիայի դաշինքը շատ բարդ միություն է։
168TV-ի «Թրիգեր» հաղորդաշարի հյուրը ՀՀ նախկին վարչապետ (1992-93թթ.), ՀՀ Ազգային ժողովի (ԱԺ) նախկին նախագահ Խոսրով Հարությունյանն է:
Խրամչիխինը գտնում է, որ Իրանի և Արևմուտքի միջև լարվածության աճն ուղղակիորեն պրոյեկտվում է Հարավային Կովկասի վրա։
Բրիտանացի փորձագետը նշել է, որ Իրանն ի պատասխան՝ հարվածներ է հասցրել Ծոցի երկրների էներգետիկ ենթակառուցվածքներին՝ լուրջ վնասներ հասցնելով Քաթարի գազի հեղուկացման ենթակառուցվածքին։
Մի քանի օր է՝ միջազգային հանրությունը փորձում է հասկանալ, թե ի՞նչ բանակցություններ են տեղի ունենում ԱՄՆ-ի ու Իրանի միջև, ի՞նչ ձևաչափով, կամ ընդհանրապես բանակցություններ տեղի ունենո՞ւմ են, թե՞ ոչ:
Քաղաքագետ Վազգեն Հովհաննիսյանի կարծիքով՝ սթափ մարդու մոտ չի կարող այնպիսի գաղափար առաջանալ, թե՝ Արցախի ժողովուրդը փախել է։
Այսօր ԱԺ-ում լրագրողներն ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանից հետաքրքրվել են, թե ի՞նչ է սպասվում այն արցախցիներին, որոնք երեկ գնացել են Կոռնիձոր, լուսանկարվել Արցախի ֆոնին, իսկ վերադարձի ճանապարհին ԱԱԾ-ն նրանց հեռախոսներն առգրավել է: Ի պատասխան՝ նա նախ հարկ է համարել հարցադրում-«դիտողություն» անել՝ նշելով.
«Իշխանության կանխատեսելի վարքագիծը ընտրական գործընթացներում նոր թափ է հավաքում, որի առանցքում «պատերազմ և խաղաղություն» հավերժական դիսկուրսն է»,-այսօր Ազգային ժողովում (ԱԺ) հայտարարությունների ժամիան ասաց ԱԺ «Պատիվ ունեմ» ընդդիմադիր խմբակցության քարտուղար Տիգրան Աբրահամյանը:
Մարտի 21-ին 168.am-ը՝ «Սեպտեմբերյան պատերազմներից առաջ և հետո. Ի՞նչ է այսօր փոխվել, և ի՞նչ չի փոխվել, իրավաբանորեն ինչպե՞ս է կոչվում հանրության հիշողության վրա «խաղալը»» վերտառությամբ հոդված է հրապարակել՝ որպես արձագանք սեպտեմբերյան նոր աղետաբեր պատերազմի մասին փաշինյանական զգուշացման կամ սպառնալիքի, ինչը շարունակվում է:
Ընդդիմությունն իշխանության գալուց հետո նախ և առաջ պետք է դադարեցնի պատերազմը և միայն դրանից հետո փորձի հասնել արժանապատիվ խաղաղության, քանի որ Ադրբեջանը շարունակում է հիբրիդային և այլ միջոցներով, ըստ էության, պատերազմ վարել Հայաստանի դեմ։ Այսպիսի կարծիք հայտնեց 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդաշարի եթերում քաղտեխնոլոգ Վիգեն Հակոբյանը՝ խոսելով հունիսի 7-ին Հայաստանում կայանալիք խորհրդարանական ընտրությունների մասին։
Մարտի 19-ին կառավարության նիստից հետո Նիկոլ Փաշինյանը լրագրողների հետ ճեպազրույցում ընդդիմադիր ուժերին դարձյալ մեղադրել է պատերազմ հրահրելու մեջ և անգամ հստակ ժամկետ է նշել. «Այդ բոլոր ուժերը հանդես են գալիս խաղաղության ռևիզիայի դիրքերից, ինչն այդ փաստի բերումով նշանակում է անխուսափելի պատերազմ, ընդ որում, ընտրություններից շատ չանցած, մաքսիմալ՝ աշնանը: Ես վերլուծում եմ, չէ՞, տեքստերը: Իրենք պատրաստում են պատերազմ՝ ծանր հետևանքներով»:
Տևական ժամանակ է՝ ԱՄՆ-ը և Իսրայելը հայտարարում են, թե ոչնչացրել են Իրանի հակաօդային պաշտպանությունը, ռազմաօդային ուժերը, նավատորմը և ղեկավարությանը, սակայն միջազգային մամուլը քննարկում է Իրանի վերջին հարվածները շուրջ 4000 կմ հեռավորության վրա գտնվող Դիեգո Գարսիա կղզու ամերիկա-բրիտանական ռազմակայանին։
Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պատերազմի սկիզբը լուրջ աշխարհաքաղաքական փորձություն էր Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության (ՉԺՀ) համար, գրում է Նյու Յորքի Soufan Center-ը, որը մասնագիտանում է Ազգային անվտանգության արդիական հարցերում (հասկանալի է՝ ում):
