Քաղաքականություն

«Հայ-թուրքական հարաբերություններում Ռուսաստանի միջնորդությունը հույս չի ներշնչում»,- 168.am-ի հետ զրույցում ասաց թուրք քաղաքական վերլուծաբան, թուրքական «Թարաֆ» օրաթերթի սյունակագիր ՉենգիզԱքթարը:

Հիշատակի երթը մեկնարկել է երկրի խորհրդարանի մոտից և ավարտվել Կանադայում Թուրքիայի դեսպանատան մոտ։ Մասնակիցների թիվը գերազանցել է 10 հազարը։

Գալիպոլիում Միացյալ Նահանգները ներկայացված է Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպանի մակարդակով: Այսինքն՝ԱՄՆ-ից որևէ պատվիրակություն Թուրքիա չի ժամանել։ Նաև ուզում եմ ընդգծել, որ երեկ Ստամբուլում Ցեղասպանություն 100-րդ տարելիցին նվիրված համերգին ներկա է եղել Միացյալ Նահանգների դեսպանը: Հայաստան ԱՄՆ-ից եկել է պատվիրակություն`ԱՄՆ ֆինանսների փոխնախարարի գլխավորությամբ: Սա արդեն էական տարբերություն է, որ Վաշինգտոնը դրել է այս երկու միջոցառումների միջև:

BBC-ն, The Guardian-ը և արտասահմանյան մի շարք այլ հեղինակավոր լրատվամիջոցներ վերջին մի քանի օրերին, մասնավորապես` այսօր, մի քանի հրապարակումներով անդրադարձել են Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին:

«Սեփական շահերն ու աշխարհաքաղաքական շահերը շատ որոշիչ են, և պատահական չէ, որ Հայաստան եկել էին այն երկրների նախագահները, որոնք խնդիրներ ունեն Թուրքիայի հետ: Բոլորիս հասկանալի է` Սերբիայի և Կիպրոսի խնդիրը, Պուտինն էլ ունի իր աշխարհաքաղաքական խնդիրները, որոնք պետք է նրբորեն վերլուծել, քանի որ նախապատվություն է տվել Հայաստանին, ոչ թե Թուրքիային»,- 168.am-ի հետ զրույցում այս մասին ասաց քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը:

Մոսկվայաբնակ գրող ադրբեջանցի Էդուարդ Բագիրովը 2013 թվականին, իր ձևակերպմամբ, «Մոսկվայի ադեկվատ ադրբեջանցիների անունից» ցավակցել էր հայ ժողովրդին Հայոց ցեղասպանության կապակցությամբ, ինչն Ադրբեջանում բացասական բուռն արձագանքների առիթ էր դարձել: Այս տարի ևս Բագիրովն արտահայտել է իր վերաբերմունքը՝ Facebook-յան էջում ցավակցական ուղերձ հրապարակելով:

«Թուրքիայի նկատմամբ ԵՄ ազդեցության լծակները նվազել են»,- այս մասին 168.am-ի հետ զրույցում ասաց Եվրոպական խորհրդարանի փոխնախագահ Ռիչարդ Չառնեցկին` անդրադառնալով հայ-թուրքական հարաբերություններին և դրանց կարգավորման հարցում ԵՄ-ի դերակատարությանը: Նա նշեց, որ վերջին 9-10 տարիների ընթացքում նվազել է Թուրքիայի ցանկությունը՝ միանալ Եվրոպական միությանը, ինչն իր հերթին՝ նվազեցնում է հայ-թուրքական հարաբերություններին միջամտելու՝ ԵՄ-ի ազդեցությունը:

Փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը իր ֆեյսբուքյան էջում գրում է. «Ադրբեջանական և թուրքական հաքերները ավարտել են ‪#‎opGenocide‬ օպերացիան։

2012-ի սկզբին էր, երբ 38 մարդկանց կմախքներ են հայտնաբերվել Դիարբեքիրի շրջանի Իչքալե կոչվող տեղամասում վերականգնողական աշխատանքների ժամանակ: Այն տարածքը, որտեղ հայտնաբերվել էին մնացորդները, Ւչքալեում Սարայքափի բանտի բակն էր, որը կառուցվել էր 1880-ականներին Սուլթան Աբդուլհամիթ 2-րդ-ի օրոք: Բանտը հայտնի է նրանով, որ 1915-ի գարնանն այնտեղ են աքսորել, ապա սպանել Դիարբեքրիրի հայ համայնքի ներկայացուցիչներին:

Ցեղասպանության հուշահամալիր այցելած նախագահներն ու պատվիրակությունները մեծ հարգանք են առաջացնում այդ երկրների հանդեպ: 168.am-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետ Երվանդ Բոզոյանը՝ ավելացնելով, թե ճիշտ չէ գնահատականներ տալ նախագահների ելույթներին, չնայած ամենամարդկայինն ու հուզականը Ֆրանսիայի նախագահի ելույթն էր:

Հայ Ազգային Կոնգրեսի ներկայացուցիչներն այսօր ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի գլխավորությամբ այցելել են Ծիծեռնակաբերդ:

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի ոգեկոչման օրը Լիբանանի հայ համայնքի տասնյակ հազարավոր ներկայացուցիչներ դուրս են եկել երթի Բեյրութի հյուսիսային հատվածում: Ակցիայի մասնակիցները կրել են հայկական դրոշներ և անմոռուկի պատկերով սպիտակ պաստառներ:

Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր հանդիպում է ունեցել Ֆրանսիայի Հանրապետության Նախագահ Ֆրանսուա Օլանդի հետ, ով Հայաստան է ժամանել Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի հիշատակի արարողությանը մասնակցելու նպատակով:

Պատվիրակության կազմում են նաև Լիբանանի բնական պաշարների և ջրային ռեսուրսների նախարար Արթուր Նազարյանը, Լիբանանի կրթության և գիտության նախարար Էլիաս Աբուսաաբը։

Հիմնադիր խորհրդարանի անդամ Գագիկ Սարուխանյանը քիչ առաջ տեղեկացրեց, որ իրենք շուրջօրյա հարահավաքներ չեն անելու՝ մի քանի պատճառներով:

«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության նախկին առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանն այցելել է Ծիծեռնակաբերդ` հարգանքի տուրք մատուցելու:

Թուրքիայի վարչապետ Ահմեդ Դավութօղլուն, հետևելով իր ղեկավար Էրդողանին, գրեթե մեկամյա դադարից հետո Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օրվան ընդառաջ բավական կանխատեսելի հայտարարություն արեց եւ ապրիլի 20-ին ցավակցություն հայտնեց 1915թ. Հայոց ցեղասպանության բոլոր սարսափները վերապրած օսմանահպատակ հայերի ժառանգներին:

Քիչ առաջ Հիմնադիր խորհրդարանի հանրահավաքի ժամանակ Ժիրայր Սէֆիլյանի եղբայրը հայտարարեց, որ գտել է հայ ժողովրդի արժանավոր զավակ Եղիշե Չարենցի հեռախոսահամարը, զանգահարել է նրան և նա պատասխանել է իրեն: Թ. Սէֆիլյանն ասաց, որ Եղիշե Չարենցի հեռախոսահամարն ինքը վերցրել է հարևանուհուց: Ինչևէ: Հարևանն ասել է, որ նա բջջային հեռախոս չունի, բայց այլ հեռախոսահամար է տվել՝ ասելով. «Եթե այս համարներին զանգես, կպատասխանի»:

«Այն ժամանակ, որ թուրքը ցեղասպանություն է ընդունել, մերոնք տեր չկանգնեցին: Նրանք պետք է մաքրեին, որ այսօր այս փաստերի դեմ չկանգնեին: Հիմա խելացի ձևով, եթե ճանապարհը բացեն, շարժ լինի, ամեն ինչ կլավանա ու նրանք իրենցից անկախ կթողնեն ու կգնան, մեր երկիրը կթողնեն մեզ»,- այսօր Ծիծեռնակաբերդում Հայոց ցեղապանության զոհերի հիշատակին հարգանքի տուրք մատուցելուց հետո 168.am-ին ասաց ազատամարտիկ, հրամանատար Աբոն՝ պատասխանելով հարցին՝ եթե Թուրքիան այդքան համարձակություն չունի Ցեղասպանությունը ճանաչելու, ինչպե՞ս կարող է Հայաստանը օգնել, որ ընդունի:

եռևս հայտնի չէ՝ հանրահավաքից հետո շուրջօրյա հանրահավաքներ կամ նստացույց կլինի՞. թե՞ ոչ՞, ինչպես հայտարարել էին նախապես: Մեզ հետ զրույցում ՀԽ անդամ Գագիկ Սարուխանյանը ոչ հերքեց, ոչ էլ հաստատեց, որ այսօրվանից սկսում են շուրջօրյա հանրահավաքները:

Մեր մոտեցումը հետևյալն է. երբ առևտրային-տնտեսական հարաբերություններն անցում են կատարում բարձր մակարդակի, մենք որոշում ենք կայացնում դեսպանատուն բացելու մասին:

«Հիշողության պարտականությունը խիստ անհրաժեշտ է՝ ապագան կառուցել շարունակելու համար և հատկապես, քանի որ ներկայիս սերունդն այսօր այս վերքերով է ապրում», – ընդգծել է գլխավոր քարտուղարը:

Հայն առաջինն էր, որ զոհվեց Արժանապատվության հեղափոխության ժամանակ:

Գերմանիայի արտգործնախարը համապատասխան փաստաթուղթն ուղարկել է Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ժան Կլոդ Յունկերին:

Հանրապետության Նախագահը շնորհակալություն է հայտնել Նախագահ Պուտինին՝ հայ ժողովրդի համար կարևոր նշանակություն ունեցող այս օրը Երևանում՝ մեր ժողովրդի կողքին լինելու համար: Սերժ Սարգսյանը ՌԴ Նախագահին նաև առանձնահատուկ շնորհակալություն է հայտնել երկու օր առաջ իր ուղերձում, իսկ այսօր՝ Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում ունեցած ելույթում այնպիսի խոսքեր հնչեցնելու համար, որոնք հուզեցին յուրաքանչյուր հայի հոգին:

Նույն նպատակով Ստամբուլում է գտնվում նաև Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը:

Նա տեղեկացրեց, որ ընկերակցության 100 հոգանոց պատվիրակությունը Լիբանանից` «Ոչ, պետք է չմոռանանք երբեք» խորագրով ուխտագնացությունով եկել է Հայաստան, եղել են Արևմտյան Հայաստանում, շրջել կոտորածների վայրերում, անմոռուկներ փակցրել Անիի ավերակներում, Մշո Առաքելոց վանքում, որ այսօր մզիկիթի է վերածվել, Արաքսի ափին շատ մեծ խնկարկություն են արել: Ախթամարի վանքում մասնակցել պատարագի, օդապարիկներ բաց թողել անմոռուկներով:

Այս մասին ռազմական գերատեսչության կոլեգիայի նիստում այսօր հայտարարել է Ռուսաստանի պաշտպանության նախարար, բանակի գեներալ Սերգեյ Շոյգուն:

Այս ժամին մենք ոգեկոչում ենք հայ ժողովրդի հարյուրհազարավոր այն զավակներին, ովքեր մեկ դար առաջ ծրագրված եւ կանոնավոր սպանությունների զոհ դարձան:
Կին թե տղամարդ, երեխա թե ծեր՝ անխտիր տեղահանվեցին, բռնեցին աքսորի ճամփան, առանց որեւէ պաշտպանության ու առանց սննդի քշվեցին տափաստաններ ու անապատներ, ողջ-ողջ այրվեցին, տանջամահ եղան, դաժանաբար ծեծվեցին ու սպանվեցին:Այս ծրագրված եւ հաշվարկված հանցագործությունը հայերին պատուհասեց մեն միակ պատճառով՝ նրանք հայ էին: Նմանապես այն պատուհասեց իրենց բախտակիցներին՝ Պոնտոսի հույներին, ասորիներին կամ արամեացիներին:

Հանդիպման ժամանակ Օլանդը Պուտինին առաջարկել է քննարկել Ուկրաինայի, Իրանի, Լիբիայի ու Սիրիայի հարցերը: