#հոգևոր

Երբեք մի՛ նախանձեք այլոց երջանկությանը, քանի որ այդ երջանկությանն անպայմանորեն մի փորձություն է կցորդված: Մի՛ նայեք այլոց արտաքին երջանկությանը, մի՛ դատեք արտաքինից: Տեսե՛ք, թե որքա՜ն եք սխալվում, երբ տարվում եք՝ ձեր վիճակը միշտ ուրիշների վիճակի հետ համեմատելով: Ջանացեք սիրե՛լ այն համեստ կյանքը, որը դուք ձեր ձեռքով եք կառուցել: Մի՛ փափագեք ուրիշի վիճակը, քանի որ բոլոր վիճակներին էլ մի խաչ է կապված, և նախընտրելին, անշուշտ, պիտի լինի ձե՛ր խաչը:

Այս աշխարհում մի սիրուն բան անընդհատ պակասում է, միգուցե ամեն օր` անկարևոր թվացող մի խոսակցության ընթացքում։ Մի ժպիտ, մի գեղեցիկ ու խենթ գաղափար, մի երազանք, մի ստեղծագործություն ամեն օր կորչում է, անհետանում: Ու պատճառը մարդիկ են՝ մեզ սիրող կամ չսիրող ծանոթ, անծանոթները: Պատճառը նրանց խոսքերն են, նրանց չմտածված, նախապես չկազմված, չստուգված նախադասությունները: Պատճառը նրանց դիտողություններն […]

Իրենց վսեմությամբ առանձնահատուկ կերպով աչքի ընկնող սուրբգրային մեծասքանչ խոսքեր կան, որոնց մոտենալ կարելի է միայն խորունկ երկյուղածությամբ և զգուշությամբ՝ այն քարոզչական լեզվով մեկնաբանել փորձելու նպատակով։ Քարոզչի այս երկյուղի անհրաժեշտությունը մանավանդ Պողոս առաքյալի ներշնչյալ խոսքերի հանդեպ կրկնակի է շեշտվում, քանի որ մեծ առաքյալը հաճախ իր հոգու ողջ թափով և ուժգնությամբ երկրից՝ երկինք վերանալով, իր հայացքի պարզությամբ և կրոնական հանճարի վեհությամբ խորասուզվում է աստվածային սիրո խորքերը և սքանչելիորեն սուրբ խորհուրդները զննելով՝ վար է իջնում այդ բարձրություններից ու կամենում է իր հայտնություններին հաղորդակից դարձնել նաև իր եղբայրներին։

Ոմանք էլ ասում են, թե իբր Հիսուսի քարոզած բորոյականությունը կատարյալ, գաղափարական մի բարոյականություն է՝ անմատչելի մի գաղափարի վսեմ արտահայտությունը: Նրանք ասում են, թե Հիսուսի խոսած Լեռան քարոզը տառացիորեն գործադրելը հնարավոր չէ, քանի որ եթե փորձ էլ արվեր գործադրելու այն, այդ պիտի խարխլեր մերօրյա պետութենական հիմքերը, կարգերն ու կանոնները:

Աստծո նկատմամբ հավատքը հնարավոր չէ ձեռք բերել այնպես, ինչպես ապացույցների շարքի միջոցով ձեռք է բերվում որևէ գիտական ճշմարտություն: Մաքուր, բարի ու վերերկրային հոգիների առանձնաշնորհումն է հավատքը, որին ամեն մարդ՝ տգետ թե գիտուն, աղքատ թե հարուստ, տառապյալ թե երջանիկ ամեն մարդ կարող է արժանանալ. բավական է միայն մաքուր հոգի ունենալը: «Կիմանաս, եթե կամենաս Աստծո կամքը կատարել», սակայն քա՜վ լիցի, թե պիտի ամեն բան իմանանք, այլ այնքանը գեթ, որքանը որ բավական է մեզ ծնկի գալու և արցունքախառն ասելու համար. «Ների՛ր ինձ, Աստվա՜ծ իմ, ների՛ր Քո դեմ մեղանչելուս ու Քո նկատմամբ կասկած ունենալուս համար»: Ամեն:     

Որքան հնարավոր է այս գաղափարի համեմատ վարվեք ձեր բոլոր հարաբերությունների մեջ: Դուք քրիստոնյաներ եք, երբ մեկին սիրում եք՝ սիրեք առավելապես հոգին, ձեզ վարժեցրեք ամեն մարդու մեջ տեսնել այն, ինչը Տերն էր տեսնում, այն ժամանակ ձեր մեջ բույն չի դնի ո՛չ ստորաքարշ մարդահաճությունը նրանց նկատմամբ, որոնք ձեզնից ավելի բարձր են, և ո՛չ զզվելի արհամարհանքը նրանց հանդեպ, որոնք ձեզանից ստորադաս են: Այն ժամանակ դուք հարգած կլինեք ամենքին, քանի որ ամենքի մեջ կտեսնեք հոգի, այսինքն կենդանի Աստծո սրբությունը, կանգուն կամ ավերված սրբությունը, սակայն վերջապես մի սրբարան, որին քրիստոնյայի համար անհնար է մոտենալ առանց հարգանքի:

Շատ անգամներ է խոսվում աչքի զորության ու նշանակության մասին՝ իբրև հոգու պատուհան, որի միջով հնարավոր է տեսնել հոգու խորքում եղած-անցածն ու սրտի ամենածածուկ խորհուրդները։

Երբեք չձանձրանանք խաչից: Նա, ով սիրով է կրում խաչը, թեև վիշտ է կրում, սակայն նեղության մեջ չի ընկնում, թեև կարոտյալ է լինում, սակայն երբեք չի հուսահատվում, թեև հալածվում է, բայց միայնակ չի մնում, թեև ընկնում է, սակայն չի կորչում. «Ամեն ժամ Հիսուսի մահը իր մարմնի մեջ է կրում, որպեսզի Հիսուսի կյանքն էլ իր մարմնի մեջ հայտնվի»: Խաչի տակ կարող ենք հոգնել, սակայն խաչից երբեք չենք հոգնի:

«Ահա եկեսցէ ժամ, եւ եկեալ իսկ է, զի ցրվեսջիք յուրաքանչյուր տեղիս եւ Զիս միայն թողուցուք, եւ չեմ միայն, զի Հայր ընդ Իս է» (Հովհ. 16:32):

Հիսուսը զգալով, որ մոտեցել է Իր մահվան վայրկյանը, աշակերտներից երկուսին՝ Պետրոսին և Հովհաննեսին, հանձնարարեց, որպեսզի Երուսաղեմ գնան՝ զատկական ընթրիքը պատրաստելու և նրանց ասաց. «Գնացեք քաղաք և սափորն ուսին մի մարդու պիտի հանդիպեք, նրան ասացեք. «Վարդապետն ասում է ժամանակս մոտեցել է, քո տանը պիտի անեմ Զատիկը»»: Ինչ, որ Հիսուսը պատվիրեց՝ աշակերտները սիրով կատարեցին:

Ո՜վ հավատացյալներ, իմանանք սթափվել և զերծ մնալ այն բարկությունից, որ մեզ վրա է գալիս. մեր գործերի և խորհուրդների մեջ ուղղություն, ճշմարտություն դնենք: Նրա նման հեզ և խոնարհ լինենք, մեզ վրա կրենք Իր դրած լուծը, որպեսզի փրկվենք և հավիտենական կյանքի արժանանանք՝ օրհնելու և գովելու երեքսրբյան Տերությունը՝ Հորը, Որդուն և Սուրբ Հոգուն հավիտյանս հավիտենից. Ամեն:

Նա բժիշկ էր, որը ոչ միայն բժշկում էր մարդկանց մարմինները, այլև հետագայում բժշկություն բերեց մարդկանց հոգիներին։ Ո՞վ էր Ղուկաս ավետարանիչը:

Ինչպես շատերին է հայտնի, քրիստոնյա գիտնական Իսահակ Նյուտոնն էր, որ եղավ ձգողական ուժի գոյության հայտնագործողը, նա էր, որ պարզեց և ճշտեց անհամար մեծ և փոքր լուսատուների միմյանց հանդեպ ձգողականությամբ ունեցած կապը, նա էր, որ հայտնագործեց, որ ամենաչնչին հյուլեներն իսկ ձգողական ուժով միմյանց հետ կապակցված են:

Հիսուսը այնպիսի խորիմաստ պատասխաններ էր տալիս, որ հպարտ սադուկեցիներն իսկ հիանում էին, ժողովուրդը՝ ուրախանում, մինչև իսկ, երբ դպիրներից մի քանիսը տեղեկացան, թե իրենց հակառակորդ սադուկեցիները Հիսուսի պատասխաններին չեն կարողացել որևէ կերպ առարկել և պարտվել են, եկան Հիսուսին շնորհակալություն հայտնելու՝ «Վարդապետ լավ ասացիր»:

Ստույգ իրողություն է, որ աղոթելու փափագն ու ձգտումը առավել կամ նվազ չափով ի հայտ է գալիս ամեն մի անհատի մոտ: Սա երևում է, թե՛ հազիվ մարդկային կանոնավոր լեզու ունեցող վայրենիների մոտ, որոնք վշտի կամ տագնապի ժամանակ իրենց պաշտած զորություններին են ապավինում, և թե՛ քաղաքակիրթ և լուսավորյալ ազգերի և նույնիսկ սկեպտիկների մոտ:

Ընդհանրապես կարծիք կա, որ քրիստոնեական կրոնը իր սահմաններից վտարել է հարստությունը, թե քրիստոնեությունը՝ աշխարհուրացություն ասելով [քարոզելով]՝ միայն ճգնավորություն և աղքատություն է հանձնարարում: Եվ իրոք, եթե Ավետարանին մակերևութային մի հայացք նետենք, առանց մանրամասն ուսումնասիրելու, պիտի համարենք, թե այս ասվածը [խոսքը] ստույգ է:

Որքա՜ն դառն են հնչում այս բառերը մի աշխարհում, որտեղ ոչ ոք չի ցանկանում ծառա լինել, այլ՝ տեր և իշխան, որտեղ անձնվիրությունից ավելի՝ եսապաշտությունն է տիրում, որտեղ ոչ ոք չի ընդունում պարտականությունների կատարումը, այլ իրավունքի է ձգտում՝ չհասկանալով, որ առանց պարտականությունների կատարման՝ իրավունք չկա:

Այս տարի Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցին մեր Տիրոջ՝ Հիսուս Քրիստոսի համբարձման տոնը նշեց մայիսի 14-ին: Տոնական օրը համընկել էր Զորավոր Ս. Աստվածածին եկեղեցու ուխտի օրերից մեկի՝ սբ. Մովսես Գ Տաթևացի հայրապետի (1629-1632թթ.) մահվան հիշատակության օրվա հետ, ինչի առթիվ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանից Զորավոր Ս. Աստվածածին եկեղեցի  բերվեց «Զորավոր» Ավետարանը:

Լինել ճշմարտասեր, հարգել ճշմարտությունը, ատել ամեն մի կեղծիք և սուտ, սա ազնիվ և վեհանձն բնավորության հատկանիշ է, որով մարդն իրավամբ հասարակության մեջ վստահության և համակրանքի է արժանանում: Մարդու արժանիքը ոչ միայն ճշմարտությունը սեփականացնելու մեջ է կայանում, այլ նաև այն անկեղծ զգացմունքի մեջ, որով նա ջանում է ճշմարտությամբ և ճշմարտության համար հաղթանակել կեղծիքի և խաբեության դեմ:

Հիսուսը ոչ ոքի երբեք չի արգելում ուրախության միջոցառումը կամ խնջույքը, ոչ էլ կտրում է ազգակցական կամ բարեկամական սերտ կապերը, ո՛չ, մեր բնաբանի իմաստն այլ է, մեր բնաբանի ոճը հատուկ ձև ունի, որի իմաստը հասկանալու համար, հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել. շատերն են իրենց գլուխներն օրորել Ավետարանական այս հատվածի ընթերցման ժամանակ և ուրիշներն էլ ասել են. «Հիվանդանոց պիտի բացե՞նք մեր տան մեջ»:

Ոչինչ, որ շուրջբոլորը թվացյալ խավար է, այն ժամանակավոր է: Հույսը քրիստոնյային տալիս է այն վստահությունը, որ խավարը ժամանակավոր է: Երբ չկա հույս, ժամանակավորն անգամ կարող է հավիտենականություն թվալ:

Ավետարանի ճշմարիտ Հովիվը՝ Հիսուս Քրիստոս, Իր աշակերտներին սովորեցրեց բարիք գործել նույնիսկ իրենց ատողների և չարչարողների հանդեպ, և հայտարարեց, որ դրանով նրանք պիտի ճանաչվեն որպես այն Երկնավոր Հոր որդիներ, Որն Իր արևն է ծագեցնում թե՛ չարերի և թե՛ բարիների վրա, և անձրև է տեղում թե՛ արդարների և թե՛ մեղավորների վրա (Մատթ. 5:44-45):

Հոգևոր կյանքը ոչ միայն հոգևորականի, եկեղեցի այցելող մարդու նաև մյուսների համար է: Չհավատալը մեզ չի ազատում պատասխանատվությունից: Հոգևորականը մարդ է՝ մարմնից, հոգուց, մսից ու ոսկորներից կազմված:

Սողոմոն Իմաստունը ժամանակը բաժանում էր կենցաղային գործերի կատարման համար, և այդ գործերից յուրաքանչյուրի համար պատշաճ ժամանակ էր սահմանում՝ ասելով. «Ամեն բանի ժամանակը կա և ամեն գործ ունի իր ժամանակը՝ ծնվելու ժամանակը և մեռնելու ժամանակը» (հմմտ. Ժող. Գ 1): Ես էլ, փոքր-ինչ փոփոխության ենթարկելով Իմաստունի խոսքն ու ձեզ փրկաբեր ավետիսը քարոզելով՝ ա՛յն կասեմ, որ կա ժամանակ՝ մեռնելու և ժամանակ՝ ծնվելու:

Այնժամ Աստված բոցեղեն սուր կարգեց՝ հսկելու դեպի կենաց ծառը տանող ճանապարհները (հմմտ. Ծննդ. Գ 24), սակայն այժմ մենք կարող ենք անարգել անցնել ու ներս մտնել՝ վայելելու մեզ ընձեռնված բարիքները մեր Տեր Քրիստոս Հիսուսի շնորհներով, որին փա՜ռք և զորությո՜ւն հավիտյանս հավիտենից: Ամեն:

Վատ երազը ջրին պատմելու սովորույթը սնոտիապաշտություն է։ Ընդունելի չէ նաև երազահանների միջոցով գուշակություններ անելը:

Միտքը հանդարտության մեջ է պետք պահել, քանի որ ինչպես աչքը, եթե այս ու այն կողմ շրջենք կամ վեր ի վայր տանենք-բերենք, այն չի կարողանա տեսնել դիմացը՝ ուղիղ չնայելու պատճառով, այլ միայն հաստատուն կերպով առաջ նայելով՝ կկարողանա իր առջև եղող պատկերը տեսնել, այդպես էլ և մարդու միտքը, աշխարհային բազում հոգսերով ծանրաբեռնված լինելու դեպքում, անկարող է հայտնապես տեսնել ճշմարտությունը:

Ահա ա՛յդ է սուրը: Նաև՝ «որպեսզի բազում սրտերի խորհուրդնե՛ր հայտնի դառնան» (Ղուկ. Բ 35), և Հիսուսի աշակերտներն ու հենց իսկ Մարիամը գիտենան, որ գայթակղություններից, Քրիստոսի խաչվելուց հետո իսկույն ևեթ Տիրոջ բժշկությունը պիտի իրենց սրտին հանդիպի՝ հաստատելով նրանց նախկին հավատի մեջ: Քանի որ, ինչպես տեսնում էլ ենք, այդպես պատահեց նաև Պետրոսի դեպքում, որը գայթակղվելուց հետո դարձյալ հաստատունությունն ընդունեց՝ Քրիստոսի հավատին վերադառնալով, մերժեց մարդկային տկարությունը, որպեսզի տեսանելի դարձնի Տիրոջ զորությունը:  

Ես ունա՞կ եմ արդյոք պատմելու Որդու՝ նախքան աշխարհի լինելը ունեցած գոյության մասին»:

Նա Ինքը, որ բովանդակ Աստված ու Տերն է, բովանդակ մարդ դարձավ: Քրիստոս Ինքն էլ Իր մասին ասում է՝ ինչո՞ւ եք ուզում «սպանել մի Մարդու՝ Ինձ, որ ձեզ ասացի ճշմարտությունը» (Հովհ. Ը 40): Նաև Պողոսն է ասում, որ Մարդը՝ «Հիսուս Քրիստոս, նույնն է երեկ, այսօր և հավիտյան» (Եբր. ԺԳ 8): Եվ հենց այս Մարդուն շոշափելով էր, որ Թովմասն ասաց. «Տեր իմ և Աստված իմ» (Հովհ. Ի 28): Նմանաբար Պողոսն ասում է նաև. «Նրանցն են նահապետները, նրանցից է նաև Քրիստոս՝ ըստ մարմնի, և Նա՛ է բոլորի վրա հավիտյանս օրհնյալ Աստված: Ամեն» (Հռոմ. Թ 5):