#հոգևոր

Գիտական կյանքում էլ է այդպես։ Գիտական առաջադիմություններն ապահովվում են միայն այն ժամանակ, երբ մարդու միտքը տենչում, ձգտում է դեպի «անծանոթը» նրա մեջ թափանցելու և այն խորաչափելու համար։

Իսկապես, բոլորս էլ կարիք ունենք լսելու Տիրոջ այս խոսքը․ «Ներեցե՛ք, և ներում պիտի գտնեք»։ Բոլորս էլ կարիք ունենք Աստծու ներման, ինչպես նաև՝ ներելու միմյանց։

Աղոթում եմ, որ արդարության արևի ներքո փարատվեն ազգի բոլոր նախապաշարումները, միմյանց հանդեպ ունեցած չարակամությունը, բոլոր ցավալի անհասկացողությունները, ողջ ատելությունը, և թող ամենքի սրտում տեղ գտնի հայրենիքի պատվի ու բարոյական մեծության փափագը և ցանկությունը:

Եթե առաքյալի այս խոսքերը կյանքի վերջնական հունձքի կամ վերջին դատաստանի ակնարկ համարենք, սխալ մեկնած չենք լինի, քանի որ խիղճն ու բանականությունը ևս ձայնակցում են առաքյալի խոսքին և հիշեցնում, որ մեր ցանած սերմերի հաշվետվության օրն ուշ թե շուտ գալու է: Արդյո՞ք խորհում եք այս հունձքի, հաշվետվության մասին: Ինչքա՜ն տարբեր կլիներ մեր կյանքը, եթե աչքի առջև շարունակ ունենայինք առաքյալի այս պատգամը:

Երկինքն ու երկիրը բավական չեն այդ Աստծուն պարունակելու համար, սակայն Նա զբաղվում ու հետաքրքրվում է Իր արարածներով, քայլ առ քայլ հետևում է մեզնից յուրաքանչյուրի շարժումներին, խորհուրդներին և ծրագրերին, այնպես որ ամեն ոք կարող էր նաև հետևյալն ասել, թե՝ «Ո՜հ, Աստված հատկապես ու միայն ինձնո՛վ է զբաղվում և Իր ուշադրությունը միմիայն ինձ վրա է սևեռել»:

Առանց չափազանցելու կարող եմ ասել, որ մենք մեր կյանքն անցկացնում ենք մեր նմաններին դատելով։ Մենք առավոտից մինչ երեկո նստում ենք դատավորի աթոռին ու մեր առջևով հերթով անցկացնում ենք բոլոր ամբաստանյալներին՝ ամենամտերիմ անձանցից սկսած մինչև այնպիսի անձինք, որոնք ղեկավարում են ազգի ճակատագիրը:

«Մեկն է իմ Աղավնին, իմ կատարյալը, իր մոր միակն է նա, իր ծնողի ընտրյալը. նրան դուստրերը տեսան և երանի տվեցին» (Երգ Երգոց Զ 8):

«Փա՜ռք Աստծուն՝ բարձունքներում, և երկրի վրա՝ խաղաղությո՜ւն, և հաճությո՜ւն՝ մարդկանց մեջ» (Ղուկ. Բ 14)։

Այսօրվա քարոզովս կուզեի խոսել աստվածասերների վայելած բարիքի մասին։ Առաքյալն ասում է, որ Աստված գործակից պիտի լինի բոլոր նրանց, այսինքն՝ նրանց հետ պիտի լինի, ովքեր սիրում են Աստծուն։ Այս բնաբանը և բացատրությունը լսողներից ոմանք, թերևս, ճշմարիտ համարեն ասածս, ուրիշները գուցե ծիծաղեն ու ծաղրեն, ոմանք նույնիսկ ասածներս կարող են կարծել իբրև միամիտներին ուղղված մի խոսք միայն՝ զուրկ հիմնավոր և ստույգ ճշմարտություն լինելուց։

Երբեք մի՛ նախանձեք այլոց երջանկությանը, քանի որ այդ երջանկությանն անպայմանորեն մի փորձություն է կցորդված: Մի՛ նայեք այլոց արտաքին երջանկությանը, մի՛ դատեք արտաքինից: Տեսե՛ք, թե որքա՜ն եք սխալվում, երբ տարվում եք՝ ձեր վիճակը միշտ ուրիշների վիճակի հետ համեմատելով: Ջանացեք սիրե՛լ այն համեստ կյանքը, որը դուք ձեր ձեռքով եք կառուցել: Մի՛ փափագեք ուրիշի վիճակը, քանի որ բոլոր վիճակներին էլ մի խաչ է կապված, և նախընտրելին, անշուշտ, պիտի լինի ձե՛ր խաչը:

Այս աշխարհում մի սիրուն բան անընդհատ պակասում է, միգուցե ամեն օր` անկարևոր թվացող մի խոսակցության ընթացքում։ Մի ժպիտ, մի գեղեցիկ ու խենթ գաղափար, մի երազանք, մի ստեղծագործություն ամեն օր կորչում է, անհետանում: Ու պատճառը մարդիկ են՝ մեզ սիրող կամ չսիրող ծանոթ, անծանոթները: Պատճառը նրանց խոսքերն են, նրանց չմտածված, նախապես չկազմված, չստուգված նախադասությունները: Պատճառը նրանց դիտողություններն […]

Իրենց վսեմությամբ առանձնահատուկ կերպով աչքի ընկնող սուրբգրային մեծասքանչ խոսքեր կան, որոնց մոտենալ կարելի է միայն խորունկ երկյուղածությամբ և զգուշությամբ՝ այն քարոզչական լեզվով մեկնաբանել փորձելու նպատակով։ Քարոզչի այս երկյուղի անհրաժեշտությունը մանավանդ Պողոս առաքյալի ներշնչյալ խոսքերի հանդեպ կրկնակի է շեշտվում, քանի որ մեծ առաքյալը հաճախ իր հոգու ողջ թափով և ուժգնությամբ երկրից՝ երկինք վերանալով, իր հայացքի պարզությամբ և կրոնական հանճարի վեհությամբ խորասուզվում է աստվածային սիրո խորքերը և սքանչելիորեն սուրբ խորհուրդները զննելով՝ վար է իջնում այդ բարձրություններից ու կամենում է իր հայտնություններին հաղորդակից դարձնել նաև իր եղբայրներին։

Ոմանք էլ ասում են, թե իբր Հիսուսի քարոզած բորոյականությունը կատարյալ, գաղափարական մի բարոյականություն է՝ անմատչելի մի գաղափարի վսեմ արտահայտությունը: Նրանք ասում են, թե Հիսուսի խոսած Լեռան քարոզը տառացիորեն գործադրելը հնարավոր չէ, քանի որ եթե փորձ էլ արվեր գործադրելու այն, այդ պիտի խարխլեր մերօրյա պետութենական հիմքերը, կարգերն ու կանոնները:

Աստծո նկատմամբ հավատքը հնարավոր չէ ձեռք բերել այնպես, ինչպես ապացույցների շարքի միջոցով ձեռք է բերվում որևէ գիտական ճշմարտություն: Մաքուր, բարի ու վերերկրային հոգիների առանձնաշնորհումն է հավատքը, որին ամեն մարդ՝ տգետ թե գիտուն, աղքատ թե հարուստ, տառապյալ թե երջանիկ ամեն մարդ կարող է արժանանալ. բավական է միայն մաքուր հոգի ունենալը: «Կիմանաս, եթե կամենաս Աստծո կամքը կատարել», սակայն քա՜վ լիցի, թե պիտի ամեն բան իմանանք, այլ այնքանը գեթ, որքանը որ բավական է մեզ ծնկի գալու և արցունքախառն ասելու համար. «Ների՛ր ինձ, Աստվա՜ծ իմ, ների՛ր Քո դեմ մեղանչելուս ու Քո նկատմամբ կասկած ունենալուս համար»: Ամեն:     

Որքան հնարավոր է այս գաղափարի համեմատ վարվեք ձեր բոլոր հարաբերությունների մեջ: Դուք քրիստոնյաներ եք, երբ մեկին սիրում եք՝ սիրեք առավելապես հոգին, ձեզ վարժեցրեք ամեն մարդու մեջ տեսնել այն, ինչը Տերն էր տեսնում, այն ժամանակ ձեր մեջ բույն չի դնի ո՛չ ստորաքարշ մարդահաճությունը նրանց նկատմամբ, որոնք ձեզնից ավելի բարձր են, և ո՛չ զզվելի արհամարհանքը նրանց հանդեպ, որոնք ձեզանից ստորադաս են: Այն ժամանակ դուք հարգած կլինեք ամենքին, քանի որ ամենքի մեջ կտեսնեք հոգի, այսինքն կենդանի Աստծո սրբությունը, կանգուն կամ ավերված սրբությունը, սակայն վերջապես մի սրբարան, որին քրիստոնյայի համար անհնար է մոտենալ առանց հարգանքի:

Շատ անգամներ է խոսվում աչքի զորության ու նշանակության մասին՝ իբրև հոգու պատուհան, որի միջով հնարավոր է տեսնել հոգու խորքում եղած-անցածն ու սրտի ամենածածուկ խորհուրդները։

Երբեք չձանձրանանք խաչից: Նա, ով սիրով է կրում խաչը, թեև վիշտ է կրում, սակայն նեղության մեջ չի ընկնում, թեև կարոտյալ է լինում, սակայն երբեք չի հուսահատվում, թեև հալածվում է, բայց միայնակ չի մնում, թեև ընկնում է, սակայն չի կորչում. «Ամեն ժամ Հիսուսի մահը իր մարմնի մեջ է կրում, որպեսզի Հիսուսի կյանքն էլ իր մարմնի մեջ հայտնվի»: Խաչի տակ կարող ենք հոգնել, սակայն խաչից երբեք չենք հոգնի:

«Ահա եկեսցէ ժամ, եւ եկեալ իսկ է, զի ցրվեսջիք յուրաքանչյուր տեղիս եւ Զիս միայն թողուցուք, եւ չեմ միայն, զի Հայր ընդ Իս է» (Հովհ. 16:32):

Հիսուսը զգալով, որ մոտեցել է Իր մահվան վայրկյանը, աշակերտներից երկուսին՝ Պետրոսին և Հովհաննեսին, հանձնարարեց, որպեսզի Երուսաղեմ գնան՝ զատկական ընթրիքը պատրաստելու և նրանց ասաց. «Գնացեք քաղաք և սափորն ուսին մի մարդու պիտի հանդիպեք, նրան ասացեք. «Վարդապետն ասում է ժամանակս մոտեցել է, քո տանը պիտի անեմ Զատիկը»»: Ինչ, որ Հիսուսը պատվիրեց՝ աշակերտները սիրով կատարեցին:

Ո՜վ հավատացյալներ, իմանանք սթափվել և զերծ մնալ այն բարկությունից, որ մեզ վրա է գալիս. մեր գործերի և խորհուրդների մեջ ուղղություն, ճշմարտություն դնենք: Նրա նման հեզ և խոնարհ լինենք, մեզ վրա կրենք Իր դրած լուծը, որպեսզի փրկվենք և հավիտենական կյանքի արժանանանք՝ օրհնելու և գովելու երեքսրբյան Տերությունը՝ Հորը, Որդուն և Սուրբ Հոգուն հավիտյանս հավիտենից. Ամեն:

Նա բժիշկ էր, որը ոչ միայն բժշկում էր մարդկանց մարմինները, այլև հետագայում բժշկություն բերեց մարդկանց հոգիներին։ Ո՞վ էր Ղուկաս ավետարանիչը:

Ինչպես շատերին է հայտնի, քրիստոնյա գիտնական Իսահակ Նյուտոնն էր, որ եղավ ձգողական ուժի գոյության հայտնագործողը, նա էր, որ պարզեց և ճշտեց անհամար մեծ և փոքր լուսատուների միմյանց հանդեպ ձգողականությամբ ունեցած կապը, նա էր, որ հայտնագործեց, որ ամենաչնչին հյուլեներն իսկ ձգողական ուժով միմյանց հետ կապակցված են:

Հիսուսը այնպիսի խորիմաստ պատասխաններ էր տալիս, որ հպարտ սադուկեցիներն իսկ հիանում էին, ժողովուրդը՝ ուրախանում, մինչև իսկ, երբ դպիրներից մի քանիսը տեղեկացան, թե իրենց հակառակորդ սադուկեցիները Հիսուսի պատասխաններին չեն կարողացել որևէ կերպ առարկել և պարտվել են, եկան Հիսուսին շնորհակալություն հայտնելու՝ «Վարդապետ լավ ասացիր»:

Ստույգ իրողություն է, որ աղոթելու փափագն ու ձգտումը առավել կամ նվազ չափով ի հայտ է գալիս ամեն մի անհատի մոտ: Սա երևում է, թե՛ հազիվ մարդկային կանոնավոր լեզու ունեցող վայրենիների մոտ, որոնք վշտի կամ տագնապի ժամանակ իրենց պաշտած զորություններին են ապավինում, և թե՛ քաղաքակիրթ և լուսավորյալ ազգերի և նույնիսկ սկեպտիկների մոտ:

Ընդհանրապես կարծիք կա, որ քրիստոնեական կրոնը իր սահմաններից վտարել է հարստությունը, թե քրիստոնեությունը՝ աշխարհուրացություն ասելով [քարոզելով]՝ միայն ճգնավորություն և աղքատություն է հանձնարարում: Եվ իրոք, եթե Ավետարանին մակերևութային մի հայացք նետենք, առանց մանրամասն ուսումնասիրելու, պիտի համարենք, թե այս ասվածը [խոսքը] ստույգ է:

Որքա՜ն դառն են հնչում այս բառերը մի աշխարհում, որտեղ ոչ ոք չի ցանկանում ծառա լինել, այլ՝ տեր և իշխան, որտեղ անձնվիրությունից ավելի՝ եսապաշտությունն է տիրում, որտեղ ոչ ոք չի ընդունում պարտականությունների կատարումը, այլ իրավունքի է ձգտում՝ չհասկանալով, որ առանց պարտականությունների կատարման՝ իրավունք չկա:

Այս տարի Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցին մեր Տիրոջ՝ Հիսուս Քրիստոսի համբարձման տոնը նշեց մայիսի 14-ին: Տոնական օրը համընկել էր Զորավոր Ս. Աստվածածին եկեղեցու ուխտի օրերից մեկի՝ սբ. Մովսես Գ Տաթևացի հայրապետի (1629-1632թթ.) մահվան հիշատակության օրվա հետ, ինչի առթիվ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանից Զորավոր Ս. Աստվածածին եկեղեցի  բերվեց «Զորավոր» Ավետարանը:

Լինել ճշմարտասեր, հարգել ճշմարտությունը, ատել ամեն մի կեղծիք և սուտ, սա ազնիվ և վեհանձն բնավորության հատկանիշ է, որով մարդն իրավամբ հասարակության մեջ վստահության և համակրանքի է արժանանում: Մարդու արժանիքը ոչ միայն ճշմարտությունը սեփականացնելու մեջ է կայանում, այլ նաև այն անկեղծ զգացմունքի մեջ, որով նա ջանում է ճշմարտությամբ և ճշմարտության համար հաղթանակել կեղծիքի և խաբեության դեմ:

Հիսուսը ոչ ոքի երբեք չի արգելում ուրախության միջոցառումը կամ խնջույքը, ոչ էլ կտրում է ազգակցական կամ բարեկամական սերտ կապերը, ո՛չ, մեր բնաբանի իմաստն այլ է, մեր բնաբանի ոճը հատուկ ձև ունի, որի իմաստը հասկանալու համար, հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել. շատերն են իրենց գլուխներն օրորել Ավետարանական այս հատվածի ընթերցման ժամանակ և ուրիշներն էլ ասել են. «Հիվանդանոց պիտի բացե՞նք մեր տան մեջ»:

Ոչինչ, որ շուրջբոլորը թվացյալ խավար է, այն ժամանակավոր է: Հույսը քրիստոնյային տալիս է այն վստահությունը, որ խավարը ժամանակավոր է: Երբ չկա հույս, ժամանակավորն անգամ կարող է հավիտենականություն թվալ: