#հոգևոր

Քրիստոսի յուրօրինակ, առաջին և միայն Իր Աստվածությանը բնորոշ Ծնունդը պատվե՛նք մեր լռությամբ և, մանավանդ, մեր մտքի խորհուրդներով չփորձե՛նք քննել այն բազմախույզ ջանքերով։ Չէ՞ որ Նրա Ծննդյան պահին ո՛չ ժամանակը, ո՛չ էլ հավիտենությունը «չխոսեցին», և ո՛չ էլ Բանի Ծննդյան կերպը իմացվեց։ Որևէ մեկը ո՛չ ականատես եղավ, և ո՛չ էլ այնժամ կար մեկը, որ հետո պատմեր մեզ այդ մասին, ուստի այժմ միտքն ինչպե՞ս կարող է դա երևակայել, կամ լեզուն ինչպե՞ս կարող է սպասավորել մտքի խորհուրդներին։

Ավետարանիչներից յուրաքանչյուրի ձայնն առավել հնչեղ է Հոգու այլ վարդապետություններից, քանի որ Տերը այդ վարդապետությունները մեզ հաղորդեց մարգարեների միջոցով, իսկ ահա Ավետարաններում Ի՛նքը՝ Տերն անձամբ խոսեց մեզ հետ։ Իսկ ավետարանական քարոզության մեջ էլ ամենից հնչեղը, որ բարբառում է որևէ լսելիքի համար դժվարըմբռնելի ու ամեն մտքից էլ ավելի վեր խոսքեր, Հովհաննեսն է՝ Որոտման որդին, որի ավետարանական գրվածքի նախաբանը քիչ առաջ ընթերցեցինք. «Ի սկզբանե էր Բանը, և Բանն Աստծո մոտ էր, և Աստված էր Բանը» (Հովհ. Ա 1)։

Սբ. Պատարագի չորրորդ մասը՝ Օրհնությունն ու արձակումը, գոհաբանական և վերջին օրհնությունից հետո ժողովրդի արձակումն է:

Հովհաննես Մկրտիչը հանդես է եկել Գալիլեայի կառավարիչ Հերովդես Ագրիպիասի անբարո վարքի քննադատությամբ: Վերջինս, ոտնահարելով հրեական օրենքն ու սովորությունները, իր եղբորից՝ Փիլիպպոսից, բռնությամբ խլել էր նրա կնոջը՝ Հերովդիային, և ամուսնացել նրա հետ: Հերովդեսը Հովհաննես Մկրտչին բանտ է նետել, սակայն, վախենալով նրա վայելած մեծ ժողովրդականությունից, չի համարձակվել մահապատժի ենթարկել:

Սակայն եթե պիտի արհամարհես այս խոսքերը, ուրեմն իմացի՛ր, որ այս գրվածքը քեզ ուղղված սպառնալիք է, որով ես քեզ աղաչում եմ փախչել փորձությունից՝ դեպի բարին փոփոխելով քո բարքերը, որպեսզի հարստությունդ զուգակցվի քո փրկությամբ և դու ժամանես երկնային բարիքներով լեցուն օթևանը Նրա՛ շնորհով, Ով ամենքին է կանչում դեպի Իր արքայությունը և Ում վայել է փա՜ռք ու զորություն հավիտյանս։ Ամեն։

Մեր Արարիչ Աստված տվել է մեզ խոսելու շնորհը, որպեսզի մեր սրտի խորհուրդները հայտնենք մեկմեկու: Ուստի և, շնորհիվ այն բանի, որ ամենքս էլ միևնույն բնությունն ունենք, ամեն մեկս մեր մերձավորին փոխանցենք մեր սրտի շտեմարաններից բխող ծածուկ խորհուրդները:

Սկզբում, երբ մարդը նոր էր արարվել, նա, լինելով Աստծու պատկերը, անխոհեմ ոչինչ թույլ չէր տալիս ո՛չ իր մտքում, ո՛չ կյանքում։ Նրա մտքերն ու գործողությունները ճիշտ էին, քանի որ նա լուսավորված էր Աստվածային շնորհով։

Յուրաքանչյուր անձ իր բնավորության լավ և վատ կողմերը ձեռք է բերում աստիճանաբար և որ ուղղությունն ընտրում է, այդ ուղղությամբ էլ առաջադիմում է: Ինչպես որ մարդն աստիճանաբար է որևէ արհեստի կամ մասնագիտության տիրապետում, այնպես էլ աստիճանաբար է ձևավորվում նրա բնավորությունը: Եթե երկրաչափության, մաթեմատիկայի և այլ առարկաների ուսուցման մեջ պահանջվում է գիտելիքը գործնականորեն արտահայտել, նույնն է և […]

«Հնազանդութիւնը զոհէն ու խօսք մտիկ ընելը խոյերուն ճարպէն աղէկ է» (Ա.Թգ 15.22)։ Աստուած Սամուէլին ըսաւ որ երթայ եւ Սաւուղին պատուիրէ, որ յարձակի Ամաղեկացիներուն վրայ եւ «այր մարդէն մինչեւ կին մարդը եւ տղայէն մինչեւ կաթնկերը, արջառէն մինչեւ ոչխարը եւ ուղտէն մինչեւ էշը» բնաջնջէ (Ա.Թգ 15.3)։

Քրիստոնեական սերն առանձնահատուկ, զոհաբերվող սեր է, այն ընդարձակում է մարդկային անհատականության սահմանները, կյանքը դարձնում է ավելի խորը և հագեցած: Քրիստոնյայի սերն անշահախնդիր է, ինչպես արևի լույսը, այն փոխարենը ոչինչ չի պահաջում և ոչինչ իրենը չի համարում: Այն չի դառնում ուրիշների ստրուկը և իր համար ստրուկներ չի որոնում, այն սիրում է Աստծուն և մարդուն՝ որպես Աստծո պատկեր: Քրիստոնեական սերը մշտապես պայքարում է եսասիրության դեմ, այսինքն՝ պայքարում է մոլությունների դեմ, ինչպես կպայքարեր գիշատիչ գազանների դեմ:

Եթէ ոսկիին վստահիս՝ յիշէ որ անիկա կրնայ գողցուիլ։ Եթէ դրամին վստահիս՝ յիշէ որ անիկա կրնայ սպառիլ։ Եթէ մարդու վստահիս՝ յիշէ որ անիկա կրնայ դաւաճանել։ Եթէ լեռներու վստահիս՝ յիշէ որ անոնք կրնան սասանիլ։ Եթէ երկրաւոր թիկնապահներու ապաւինիս՝ յիշէ որ անոնք կրնան քեզմէ առաջ մեռցուիլ։ Եթէ գահերու կառչիս՝ յիշէ որ անոնք կրնան տապալեցուիլ։ Իսկ եթէ Աստուծոյ վստահիս եւ ապաւինիս՝ ան քեզ յուսախաբ պիտի չընէ, պիտի չլքէ, պիտի չմոռնայ, ընդհակառակը՝ պիտի պաշտպանէ ու պահպանէ, պիտի օրհնէ ու օծէ։

Աստվածային գերկատարելությանը հայտնի է ամեն ինչ նախքան կատարվելը և մինչև ավարտվելը։ Իսկ մեզ այդ ամենը թվում է անհայտ, փոփոխական ու անհասանելի՝ մեղսագործության հետևանքով առաջացած բազմաթիվ փոփոխությունների և մեր անզգույշ ու հանցավոր վարքի պատճառով։

Եթէ երբեք առաքեալը Քրիստոսի խաչափայտին մէջ պարզ փայտի մը կտորէն անդին ուրիշ բան չտեսնէր, պիտի չպարծենար անով եւ ո՛չ ալ զանիկա Աստուծոյ զօրութեան նշանը պիտի նկատէր (Ա.Կր 1.18)։ Ան սակայն, պարծեցա՛ւ խաչով եւ զանիկա Աստուծոյ զօրութեան նշանը նկատեց, որովհետեւ անոր մէջ տեսա՛ւ երկնքին եւ երկնայինին յաղթանակը երկրին եւ երկրայինին դէմ։ Տեսա՛ւ Չարին կապուիլն ու չարագործներուս արձակուիլը։ Տեսա՛ւ մարդկութեան նորոգութիւնը։

Աստվածային բարձրագույն ու անհամեմատելի հատկություններից, զորություններից կամ էներգիաներից մեկը ճշմարտությունն է (արդարադատությունը), որն Աստված ցուցաբերում է Իր արարածների հանդեպ՝ նրանց կանոնավոր, իրենց կարիքների համապատասխան գոյության համար։

1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունից հետո Արևմտյան Հայաստանից փրկված և թուրքական ոճրագործությունից մազապուրծ եղած հայերի մի մասը երկարատև գաղթից, տառապանքից հետո կարողանում է հասնել Արևելյան Հայաստան:

Պահքի օրերը նախատեսված են, որպեսզի քրիստոնյան բեռնաթափվի տարվա ընթացքում իր վրա հոգևոր ծուլության պատճառով սերտաճած մեղքի ծանրությունից, վերականգնի աղոթական վիճակը, հոգևոր գրքերի ընթերցանությունը, այսինքն թոթափի իրենից մարմանվորը և աշխարհականը, և վերահաստատվի հոգևորի մեջ, իսկ այդ իրականացնելու համար ամենանպաստավորը Մեծ պահքի շրջանն է: Կան մարդիկ, ովքեր իրենց առողջությունը բարվոք պահելու համար բեռնաթափման օրեր են սահմանում և այդ ընթացքում ջանում են շատ թեթև սնվել, օգտակար հեղուկներ և ուտեստներ օգտագործել, այդպես և Մեծ պահքի շրջանը բեռնաթափման օրեր են հավատավոր քրիստոնյաների համար, արդեն հոգևորի՝ հոգու առողջության առումով:

Սուրբ Գրքից իմանում ենք, որ սատանան անկյալ Արուսյակն է։ Նրա մասին Տերն այսպես է ասում․ «Տեսնում էի սատանային երկնքից ընկնելիս, ինչպես փայլակը» (Ղուկ․ 10։18)։

Մինչև մտածելը, թե ինչպես սովորենք սիրել, պետք է իմանանք, որ սերը զոհաբերություն է, իսկ զոհաբերությունը մասնակի չի լինում: Սովորել սիրել իհարկե մեր Տիրոջից՝ Հիսուս Քրիստոսից:

Ուրախանում եմ և ցնծում, որ այժմ Աստծո եկեղեցին գեղեցկանում է իր բազմաթիվ զավակներով, և որ դուք բոլորդ այստեղ եք գալիս մեծ ուրախությամբ: Երբ նայում եմ ձեր լուսավոր հայացքներին, տեսնում եմ ձեր հոգևոր ուրախության անհերքելի ապացույցը, ինչպես իմաստունն է ասում. «Սրտի բերկրանքից ծաղկում է դեմքը» (Առակ. 15:13):

Երբ Եսաւ դաշտէն կու գար, տեսաւ իր եղբայրը՝ Յակոբը, որ ապուր կ՚եփէր։ Անօթեցած ըլլալով՝ խնդրեց իր եղբայրէն որ ապուր տայ իրեն որպէսզի ուտէ։ Յակոբ համաձայն գտնուեցաւ տալու, պայմանաւ որ Եսաւ իր անդրանկութեան իրաւունքը ծախէր իրեն։ Եսաւ ծախեց իր անդրանկութեան իրաւունքը եւ անոր փոխարէն առաւ պնակ մը ապուր (Ծն 25.29-34)։

Պատերազմից օրեր անց, երբ ոմանք եկան՝ զոհվածների մարմինները հողին հանձնելու, տեսան, որ երբ մոտենում էին՝ վերցնելու ու հողին հանձնելու հայ քաջերի մարմինները, նրանց վրա լույս էր ծագում ու երևում էր նաև, որ քրիստոնյաների մարմինները, ի տարբերություն պարսից զոհերի սևացած, գորշահոտ ու այտուցված մարմինների, անապականությամբ ու լույսով էին զարդարված և անուշահոտություն էին բուրում ի փառս մեր Աստծո՝ Քրիստոսի: Ուստի և, Քրիստո՛ս Աստված, նահատակված Քո սուրբերի աղոթքներով ողորմի՛ր բոլոր Քեզ հավատացողներին և նաև մեզ՝ այս գիրը կարդացողներիս: Ամեն:

Յուրաքանչյուր ոք մտածում է գեղեցիկ և երանելի կյանքի մասին: Երբ մարդը երանության մեջ է, նա այլևս ոչ մի բանի կարիք չունի: Այլ է երջանկությունը, այլ՝ երանությունը: Ի տարբերություն երանության՝ երջանկությունը կախում ունի կյանքի արտաքին պայմաններից ու պարագաներից: Իսկ երանությունը ներքին ուրախության աղբյուր է, որի վճիտ ու մշտաբուխ ակունքը Աստված է:

Ըստ Սուրբ Գրքի՝ հոգու ամենակարևոր հատկանիշը մարդու նմանությունն է Աստծու Էությանը։ Պատկերով և նմանությամբ ստեղծված մարդկային բնությունը վերին աստիճանի գերազանցում է մյուս բոլոր էակների բնությանը, որոնց ստեղծել է Աստված։

Ձերբազատելու համար նման մտային կուրութենէ եւ հոգեկան անդամալուծութենէ, պէտք է մեր հոգերը նետենք Աստուծոյ վրայ, նետենք յոյսով ու վստահութեամբ, նետենք հաւատքով եւ դրական ակնկալութեամբ։ Նետենք ա՛յն ակնկալութեամբ, որ անոնք մեզի պիտի վերադարձուին իբրեւ օրհնութիւն ու փառք, իբրեւ պարգեւ ու շնորհք։ Առաքեալը կ՚ըսէ. «Աստուծոյ հզօր ձեռքին տակ խոնարհեցէք, որպէսզի երբ յարմար ժամանակը գայ՝ ձեզ բարձրացնէ։ Ձեր հոգերը Աստուծոյ ձգեցէք, որովհետեւ ինքը կը հոգայ ձեր մասին» (Ա.Պտ 5.6-7)։

Թույլ չտանք պիղծ դևերին՝ ծաղրելու մեզ, քանի որ Աստված ունենք, որը մեր Փրկիչն է, իսկ դևը՝ կորուսիչը: Եթե մենք մեր սրտերի մեջ ունենանք Աստծո երկյուղը և հոգում կրենք մահվան հիշողությունը, այնժամ մեզ վրա թող սպառազինված ելնեն բոլոր դևերը, որովհետև նրանք էլ չեն կարող մեզ հասցնել և ոչ մի վնաս, այլ՝ կնմանվեն խոյերի, որոնք առանց որևէ հաջողության խոյահարում են պարիսպը: Մեր պարիսպն անխորտակելի է, քանի որ մեզ հետ է մեր Տեր Աստվածը»:

Խոնարհ անձնավորությունը հիշաչար չէ: Նա որևէ մեկին չարություն չի ցանկանում, նույնիսկ նրանց, ովքեր իրեն վատություն, չարություն են պատճառել: Խոնարհ մարդը բարեհամբույր է, խելամիտ ու հեռատես բոլոր քայլերում: Եթե մարդն իսկապես խոնարհ է, նա ձգտում է փոխվել և ավելի մոտենալ Աստծուն: Խոնարհը գոհ է ամեն ինչում, և երջանիկ է այն ամենով, ինչ Աստված իրեն ուղարկում է: Նա ցավում է բոլոր նրանց համար, ովքեր չեն տեսնում իրենց իրական մեղավոր հոգեվիճակը և չեն ձգտում փոխվել: Եվ Տիրոջ խաղաղությունն ու ներդաշնակությունն է տիրում այնտեղ, որտեղ անկեղծ հավատքն ու վստահությունն է առ Աստված:  

Յիսուս ըսել կ՚ուզէ, թէ ով որ մարդոց կողմէ փառք ստանալու համար է որ ողորմութիւն կ՚ընէ, եւ ընելէ ետք՝ կը ստանայ փառք ու պատիւ, ալ իրեն տրուելիք ուրիշ վարձատրութիւն չի մնար։ Աստուած չի փառաւորեր մէկը որ մարդոց կողմէ տրուած փառքը աւելի՛ կը նախընտրէ, քան՝ Աստուծմէ տրուած փառքը (Յհ 12.43)։

Ներել չեն սովորում, ներել ցանկանում են, այսինքն` ներելու համար նախ և առաջ պետք է կամենալ ներել: Ներելու համար արգելք է հանդիսանում մարդու զայրույթը, բարկությունը:

«Բարեկա՛մ, ասոր համա՞ր եկար» (Մտ 26.50)։ Այս խօսքը Յիսուս ըսաւ Յուդա Իսկարիոտացիին, որ եկած էր համբոյրով մը զինք մատնելու իր թշնամիներուն ձեռքը։ Յուդային ուղղուած այս խօսքը՝ ուղղուած է նաեւ պատմութեան եւ այսօրուան բոլոր Յուդաներուն։ Այսօր, մեր կեանքին մէջ կան Յուդաներ որոնք կամովին կամ ուրիշին կողմէ ղրկուելով՝ կ՚երթան այսինչ կամ այնինչ հոգեւոր եղբօր կամ քրոջ մօտ իբրեւ լրտես, տեսնելու ու գիտնալու համար թէ ի՛նչ կը խօսուի եւ ի՛նչ կ՚ըսուի Աստուծոյ խօսքին քարոզութեան եւ պաշտամունքի ընթացքին։ Ես չէ հարկաւ որ այդպիսիները լրտես կը կոչեմ, այլ Աստուածաշունչը։

Մի հնձվոր ցորենը դաշտում հնձելիս արագ հոգնում է և փնթփնթալով, սառնորակ ու զուլալ ջուր է փնտրում խմելու համար: Մյուս հնձվորը հարցնում է.