Տարածաշրջան

Մայիսի 12-ից ի վեր Ադրբեջանի Զինված ուժերի ներկայացուցիչները ներխուժել  են Հայաստանի Հանրապետության տարածք. ըստ Նիկոլ Փաշինյանի՝ ՀՀ-ում գտնվող ադրբեջանցի զինծառայողների թիվը 500-600 է, ըստ ՀՀ նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանի՝  3000։

Վրաստանում գործազրկության մակարդակը 2021 թվականի առաջին եռամսյակում 3,7 տոկոսային կետով բարձրացել է անցյալ տարվա համապատասխան ժամանակաշրջանի համեմատությամբ:

«Anadolu» թուրքական պետական լրատվական գործակալությունը հայտարարել է իր լրագրողին աշխատանքից հեռացնելու մասին այն բանից հետո, երբ նա մամուլի ասուլիսի ժամանակ հարց է ուղղել Թուրքիայի ներքին գործերի նախարար Սուլեյման Սոյլուի՝ կազմակերպված հանցավորության հետ հավանական կապի մասին:

Հայ-ամերիկյան քաղաքագիտական առաջին ֆորումի ընթացքում միջազգայնագետ Սուրեն Սարգսյանը, անդրադառնալով Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում ԱՄՆ քաղաքականությանը, նշեց, թե Միացյալ Նահանգները երբեք մեր տարածաշրջանի վերաբերյալ ռազմավարություն, առանձին մշակված քաղաքականություն չի ունեցել: Ինչ վերաբերում է հայ-ամերիկյան հարաբերություններին, ապա միջազգայնագետի գնահատմամբ՝ դրանք  զրոյական մակարդակի վրա են:

Իրանցի վերլուծաբան Կայհան Բարզեգարը 168․am-ի հետ զրույցում ասաց, որ Միջուկային համաձայնագիրը վերականգնվում է, դա կասկածից վեր է։

Ուզում եմ հստակեցնել, որ սա ՌԴ-ի խնդիրը չէ, սա ՀՀ-ի խնդիրն է, ՌԴ-ն ՀՀ դաշնակիցն է, բայց ՀՀ անվտանգությունն առաջին հերթին պետք է ապահովի ՀՀ ԶՈՒ-ն՝ ՌԴ-ի աջակցությամբ: Եթե դա լիներ ռուսական սահման, ապա պատասխանատուն կլիներ Ռուսաստանը: Այս տեսանկյունից հիմնական պատասխանատվությունը ՀՀ ղեկավարության վրա է, որը 6 ամիս չկարողացավ այդ տարածքը կահավորել՝ չապահովելով ոչ միայն սահմանապահներով, այլև ԶՈՒ-ի միջոցով չփակելով սահմանը: Ինչո՞ւ դա չի արվել, ինձ համար հասկանալի չէ: Այնտեղ պետք է լիներ զորք, սահմանապահներ, հրետանային ստորաբաժանումներ, ինչո՞ւ այդ ամենը չի արվել ժամանակին:

Թուրքիայի և Ադրբեջանի զինծառայողները համատեղ զորավարժություններ են անցկացրել։

«Կոմունիկացիաների բացումը, բոլոր ինտեգրացիոն գործընթացները, որոնք հնարավոր են տարածաշրջանում պատերազմից հետո, բնականաբար, հօգուտ Փոքր Եվրասիայի կամ Մեծ Եվրասիայի նախագծերի են՝ ռուս -չինական կամ ռուս-չին-թուրքական նախագծի, ինչը չի բխում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների շահերից»,- Հայ-ամերիկյան քաղաքագիտական առաջին ֆորումում  նշեց տարածաշրջանային և անվտանգային հարցերով փորձագետ Էդուարդ Աբրահամյանը:

«Պատիվ ունեմ» դաշինքի նախաձեռնած «ՀՀ և Արցախի անվտանգային միջավայրը հետպատերազմյան ժամանակահատվածում» թեմայով քննարկումից հետո լրագրողների հետ զրույցում «Հայրենիք» կուսակցության անդամ, իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը նշեց, որ այս «վարչախումբը» չի կարող հետ պտտել պատմության անիվը, իսկ եթե  անիվը պտտվի, ապա՝ ի վնաս իրենց:

«Բանակցությունները գաղտնի են պահվում ոչ միայն Հայաստանի հանրությունից, այլ նաև այլ գործընկերներից». Սուրեն Սարգսյան:

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն իր թվիթերյան պաշտոնական միկրոբլոգում մեկնաբանել է Հայաստանի հետ խաղաղության պայմանագրի հնարավոր ստորագրումը: Նա հայտարարել է, որ պատրաստ է աշխատել երկկողմ նոր համաձայնագրի վրա:

Իրանի իշխանությունները կշարունակեն ակտիվորեն աջակցել Գազայի հատվածը վերահսկող ՀԱՄԱՍ շարժմանը։

«ՀՀ ղեկավարությունը քաղաքական վճռականություն չունի սեփական տարածքը պաշտպանելու: Այն, որ Ռուսաստանն ամեն անկյունում չի խոսում Ադրբեջանի ագրեսիայի մասին, ոչինչ չի նշանակում: ՌԴ-ն իրավիճակը հանգուցալուծելու իրական ուղիներ է նշում, բայց դրանք պետք է ուղեկցվեն ուժով Հայաստանի իշխանությունների կողմից, այլապես այդ բոլոր պայմանավորվածությունները չեն գործելու»,- «168 Ժամ»-ի հետ զրույցում ասել է ռազմական վերլուծաբան Վլադիմիր Եվսեևը՝ անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական սահմանին շարունակվող իրավիճակին:

«Զարմանալի է, չէ՞, երբ ադրբեջանական զորքերն իր իսկ ասելով (նկատի ունի Նիկոլ Փաշինյանին.- Ռ.Մ.)՝ 500-600 հոգով արդեն հանգիստ ճեմելով զբոսնում են ՀՀ տարածքում, ինչո՞ւ են մարդիկ դրանից աղմուկ բարձրացնում: Կարծես թե դա արդեն դարձել է նորմալ, մեզ փորձում են համոզել, որ դա նորմալ է, ոչ մի արտասովոր բան չկա, որ մեր զինվորներին ծեծում են, իրենց ձեռքից զենք են խլում, և բացարձակ անօրինական ինչ-որ պրոցեսներ են տեղի ունենում, մեր տարածքային ամբողջականության հանդեպ ոտնձգություններ, որոնք մնում են անարձագանք, իշխանությունները դրան մնում են անհաղորդ և տպավորություն են փորձում ստեղծել, որ այդպես էլ պետք է լինի»:

Դեպքի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ, կատարվում է քննություն։

Արցախի Շուշի քաղաքում, որը հայտնվել է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ, կստեղծվի «Շուշիի պետական արգելոց», հաղորդում են ադրբեջանական ԶԼՄ-ները՝ վկայակոչելով «Ադրբեջանի մշակութային մայրաքաղաքի՝ «Շուշա քաղաքի» (չակերտները՝ խմբ.) մասին օրենքի նախագիծը»։

Ինչպես հաղորդվում է, «պետական արգելոցը կառավարելու է գործադիր իշխանության համապատասխան մարմնի կողմից նշանակված մարմինը»։

«Այդ մարմինը կսահմանի քաղաքի վարչական սահմաններին հարող և դրա հետ սոցիալական, պատմական, մշակութային կամ տնտեսական կապ ունեցող կամ քաղաքի պետական արգելոցի պահպանության կամ զարգացման համար նշանակություն ունեցող տարածքներում պահպանության գոտու սահմանները»,- գրում են ադրբեջանական ԶԼՄ-ները։

«Այդ փաստաթղթին ծանոթ չեմ, սակայն կրկնում եմ՝ որևէ մեկը, ՀՀ որևէ ղեկավար չի կարող Արցախը ճանաչել Ադրբեջանի մաս։ Ես չեմ պատկերացնում և չեմ էլ ուզում պատկերացնել, որ նման բան կարող է լինել»։

Ռուսական կողմը հայտարարել էր, որ համաճարակային իրավիճակի անորոշությամբ պայմանավորված չեղարկվում են դեպի Թուրքիա թռիչքները։ Այնուհետև ռուսաական «S7» և «Aeroflot» ավիաընկերությունները ամբողջությամբ չեղարկեցին ամառային սեզոնի բոլոր թռիչքները և դադարեցրեցին տոմսերի վաճառքը։ Այս մասին տեղեկացնում է ermenihaber.am-ը։

Բաքուն պատրաստ է առևտրային հարաբերություններ հաստատել Երևանի հետ, բայց դրա համար Ադրբեջանն ու Հայաստանը պետք է ճանաչեն միմյանց սահմանները: Այս մասին հայտարարել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, գրում է minval.az կայքը:

«Տեղի է ունենում Հայաստանի սողացող բռնազավթում, երբ ադրբեջանցի բաշիբոզուկները անարգել հայտնվում են մեր ինքնիշխան տարածքում, ընդ որում, այնպիսի վայրերում, որոնք մեզ համար ունեն շատ դեպքերում կենսական նշանակություն»,- 168TV-ի «Ռեվյու» հաղորդման ընթացքում ասաց «Հայրենիք» կուսակցության անդամ, իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը:

Մայիսի 19-ին Եվրախորհրդարանի կողմից հաստատված Թուրքիայի վերաբերյալ բանաձև-զեկույցում անդրադարձ է կատարվել թուրքական ծայրահեղական «Գորշ գայլեր» ահաբեկչական խմբավորման գործունեությանը:

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «Ղարաբաղյան պատերազմի վետերանների միություն» կազմակերպության նախագահ,  պահեստազորի գնդապետ, ազատամարտիկ Գրիգոր Գրիգորյանն է:

«Հայ ժողովուրդն իր պատմության ամբողջ ընթացքում անընդհատ նույն սխալները կրկնում է: Մենք հայտնվել ենք նույն 1920 թվականի իրավիճակում, երբ մի կողմից՝ կար ռուսական գործոնը, մյուս կողմից՝ Արևմուտքի խոստումները, ինչպես նաև կա թուրքական կողմի ներխուժումն Անդրկովկաս: Եվ հիմա մեզանից միայն խելամիտ քայլեր են պահանջվում, հակառակ դեպքում կկորցնենք տարածքներ Հայաստանի Հանրապետությունից»,- մեզ հետ զրույցում ասաց պատմաբան Գևորգ Մելքոնյանը:

«Տարածաշրջանում խաղաղություն հնարավոր է, եթե հայկական գործոնը հաղթանակ տանի իր թշնամիների նկատմամբ». Տարոն Սիմոնյան

Ազգայնական ուղղվածություն ունեցող, ընդդիմադիր «Լավ» կուսակցության (İYİ Parti) ղեկավար Մերալ Աքշեների և Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի միջև հեռակա բանավեճը շարունակվում է: Քաղաքական գործիչները շատ կոշտ հռետորաբանություն են որդեգրել՝ փոխադարձ մեղադրանքներ և միմյանց հասցեին վիրավորական խոսքեր հնչեցնելով։ Այս մասին տեղեկացնում է ermenihaber.am-ը։ 

«Այդ սահմանազատման գործընթացը լեգիտիմացնելու է այն բոլոր պատերազմական հանցագործությունները, որոնք Ադրբեջանը կատարել է Հայաստանի, Արցախի նկատմամբ, արդարացվելու է Գուրգեն Մարգարյանի սպանությունը, արդարացվելու է հայ գերիների՝ Ադրբեջանում գտնվելը, և ստացվում է, որ արդարացնում է Ադրբեջանին ու հիմք ստեղծում հաջորդիվ նմանատիպ գործողությունները կրկնելու համար։ Փաշինյանի ստորագրությամբ Ստեփանակերտը կդառնա Ադրբեջանի տարածք, և մենք վերջնականապես կկորցնենք Արցախը, և Արցախում ապրողները կլքեն իրենց պատմական հայրենիքի այդ մասը, որովհետև Ադրբեջանի կազմում ապրել չի լինելու»։

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, ելույթ ունենալով «Հարավային Կովկաս. տարածաշրջանային զարգացման և համագործակցության հեռանկարներ» թեմայով խորհրդաժողովում, հայտարարել է, որ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը կարգավորվել է:

Սյունիքի և Գեղարքունիքի մարզեր ադրբեջանական ներխուժումը Հայաստանի շուրջ աշխարհաքաղաքական նոր դասավորություն է բացահայտում:

Վիեննայի բանակցություններում Արեւմուտքի ներկայացուցիչները համաձայնվել են չեղյալ հայտարարելու Իրանի դեմ հիմնական պատժամիջոցները: Մայիսի 20-ին այդ մասին հայտարարել է Իրանի նախագահ Հասան Ռոուհանին։ Նա մեկնաբանել է Վիեննայում իրանական միջուկային ծրագրի շուրջը բանակցությունների ընթացքը:

Ի պատասխան 168.am-ի  հարցերին՝  կա՞ արդյոք 2-րդ փաստաթուղթ, թե՞ Սուրբ Աթոռում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանի ներկայացրած փաստաթուղթը միակն է, որի գոյությունն այսօր կառավարության նիստում հաստատեց նաև Նիկոլ Փաշինյանը, և արդյոք ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարը տեղյակ եղե՞լ է դրա մասին, մասնակցե՞լ է այդ փաստաթղթի  բանակցմանն ու կազմմանը,  ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Աննա Նաղդալյանը երկու հարցերին ի պատասխան՝ արձագանքել է՝ նշելով.