Երբ ժողովուրդը մանդատը տա Սամվել Կարապետյանին, կես տարի հետո զգալու է տարբերությունը. Նարեկ Սպարտակյան
168TV-ի «Զառան հարց ունի» հաղորդաշարի հյուրն այս անգամ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության անդամ, Եկատերինբուրգում Հայաստանի նախկին պատվո հյուպատոս Նարեկ Սպարտակյանն է։
Նրա հետ զրույցը ծավալվել է հատկապես Հայաստան-Սփյուռք փոխհարաբերությունների համատեքստում, քանի որ նա նորաստեղծ կուսակցության՝ Սփյուռքի հետ աշխատանքների համակարգման հանձնառուն է։
– Պարո՛ն Սպարտակյան, ստացվում է, որ Ձեր կողմից քաղաքական պրոցեսներում ներգրավվեցիք Մայր Աթոռի դեմ իշխանությունների գործողություններից ու Սամվել Կարապետյանի կալանավորման դրվագից հետո։ Կատարվողին Ձեր հստակ արձագանքից հետո Դուք, փաստացի, հետ կանչվեցիք Եկատերինբուրգի պատվո հյուպատոսի պաշտոնից։ Նախ՝ Մայր Աթոռի և Սամվել Կարապետյանի շուրջ տեղի ունեցողին, նաև Ձեր պաշտոնից հետկանչին ինչպե՞ս էին արձագանքում հայ համայնքում։
– Արդեն կարծեք մոռացված թեմա է, բայց դարձյալ անդրադառնանք և սկսենք նրանից, թե ի՞նչ է պատվո հյուպատոսը։ Պատվով հյուպատոսը հասարակական գործունեություն է․ դու չես ստանում Հայաստանի Հանրապետությունից ո՛չ աշխատավարձ, ո՛չ անգամ՝ դրոշ ու զինանշան, ինքդ ստեղծում ես գրասենյակ, բարձրացնում ես Հայաստանի դրոշը, զինանշանը։ ԱԳՆ-ի հետ ունես պայմանագիր, որ տոների, հիշատակի օրերին (Անկախության տոն, Հայոց բանակի տոն, այն ժամանակ դեռ կարևոր էր՝ Ցեղասպանության օրը, չգիտենք, հիմա դա կարծեք օրակարգից դուրս է եկել վերջին տարիներին) միջոցառումներ ես անում, ներկայացնում ես Հայաստանը։
Ու շատ կարևոր է էկոնոմիկան, այսինքն՝ կապերը․ ես էկոնոմիկայի 3 նախարարների հետ աշխատել եմ, իրենց այցերի ժամանակ աշխատանքը բարձր էին գնահատում, որովհետև թվերն աճում էին, Հայաստանի հետ առևտրաշրջանառությունն աճում էր։ Բայց այդպես որոշեց մեր այսօրվա «ժողովրդավարական» իշխանությունը, որ եթե մարդը համաձայն չէ այս ամեն ինչին, ուրեմն պետք է 100.000 հայերի զրկեն այն վայրից, որտեղ գալիս էին իրենց հարցերով, ստանում հարցերի պատասխանները։
Ես որևէ բանի համար չեմ զղջում՝ բացառությամբ նրա, որ Եկատերինբուրգում, որը ՌԴ 3-րդ քաղաքն է ու որտեղ ներկայացված են ԱՊՀ գրեթե բոլոր երկրների հյուպատոսությունները, Հայաստանը ներկայացված չէ։ Բայց դե, երևի Հայաստանին դա պետք էլ չէ։
– Այդ օրերին, հիշում եք, կարծեք, էքշն ֆիլմի նման իրավապահ համակարգի տարբեր ներկայացուցիչներ մտան Կարապետյանների տուն․ Սփյուռքում, Ձեր շրջապատում Կարապետյանին ճանաչողները, անձնապես չճանաչողները ինչպե՞ս էին արձագանքում այդ իրողություններին։
– Խայտառակություն։ Գիտե՞ք՝ անգամ մեր հայրենակիցները խուսափում էին ռուսների հետ կոնտակտից, որովհետև բոլորին այդ հարցը հետաքրքիր էր․ Ռուսաստանի Դաշնությունում, աշխարհով մեկ մարդիկ գիտեն Սամվել Կարապետյան ֆենոմենը, էդ մարդուն և իրեն միշտ կապել են մեր ազգի լավագույնի հետ։ Ամեն տեղ տարածվում էին տեսանյութերը, որ մտել են, խուզարկել են․ դա խայտառակություն էր ու յուրաքանչյուր հայի համար և ոչ միայն Սփյուռքում ապրող։
Թե՛ այդ էքշնը, թե՛ Էջմիածնի էքշնը, երբ գնացել էին Մայր Աթոռ՝ Միքայել սրբազանի հետևից՝ այդ ամենը մի ֆորմատի մեջ խայտառակություն էր, ու մարդիկ դա զգում էին այնպես, ասես՝ մտել են իրենց տուն ու իրենց ծնողին են տանում, եղբորն են տանում։
Խայտառակություն, ուրիշ բառ չեմ կարող ասել։
– Վերադառնալով քաղաքական օրակարգերին՝ ինչպե՞ս միացաք կուսակցությանը, քաղաքականություն մտնելը ձեզ համար անհրաժեշտությո՞ւն էր, թե՞ ինչ-որ որոշում, որը պետք է այդ պահին կայացնեիք։
– Երբևիցե չեմ եղել որևէ կուսակցության անդամ՝ ո՛չ Ռուսաստանում, ո՛չ Հայաստանում․ ես կրիտիկայի չեմ ենթարկել երբևիցե իշխանությանը (չեմ սիրում քննադատել, սիրում եմ աշխատել) և որևէ քաղաքական ուժի միանալու ցանկություն չի եղել, բայց այս դեպքերից հետո, երբ Սամվել Կարապետյանին կալանավորեցին «Մեր ձևով» բառակապակցության համար, ու շարժումը պետք է սկսվեր, ես կամավոր եկել եմ, ասել եմ՝ ժողովո՛ւրդ ջան, իմ փորձն ուզում եմ ներդնել այս շարժման մեջ, կամավոր։
Քանի որ հանրային տարբեր հատվածներ մեր շարժման շատ մարդկանց ասում են, թե՝ իրար հետ բիզնես են անում, գործ են անում, ուզում եմ շեշտել՝ ես ո՛չ «Տաշիր» ընկերությունում եմ աշխատում, ո՛չ «Տաշիր» ընկերության հետ գործ եմ անում։
Ես ուղղակի եմ ասում՝ Սամվել Կարապետյանը հայ ազգի պարծանքն է՝ իր արած գործով, իր կյանքի հաջողություններով, իր կյանքի ներդրումներով, իր կառուցողականությամբ, և ուրախ եմ, որ շարժումը գրանցվեց արդեն։
Ես սիրում եմ վազքով զբաղվել, մարաթոններ և այլն, երբևիցե չի եղել, որ մի մարաթոնի գրանցվեմ և մինչև 42 կմ ֆինիշի չհասնեմ․ վստահ եմ՝ մենք մեր քաղաքական ուժով մինչև ֆինիշի հասնելու ենք։ Մենք այդպես ենք տրամադրված։
– Ամեն դեպքում, պարոն Սպարտակյան, Սամվել Կարապետյանի առաջնորդությունը հաշվի առնելով՝ հանրային, քաղաքական շատ շրջանակներ ձեր քաղաքական ուժի հետևում տեսնում կամ փնտրում են Ռուսաստանի «ականջները»։ Նման մեկնաբանություններին ինչպե՞ս եք վերաբերվում, ու քանի որ Դուք էլ եք Ռուսաստանի Դաշնությունից, փաստացի, խնդրեմ անդրադառնաք այդ ռուսաֆոբիային, որ կա տարբեր շրջանակներում։
– Այստեղ հիմա ռուսաֆոբիա է, վաղը կարող է լինի իրանաֆոբիա, ամերիկաֆոբիա․․․ ինչո՞ւ են էդ ամեն ինչը փնտրում․ իմ կարծիքով՝ դրանք մարդիկ են, ովքեր բան չեն արել։ Սամվել Կարապետյանն ուղղակի հաջողությունների հասած, մի քանի անշարժ գույքի տեր չէ․ նա լուրջ հոլդինգներ է ստեղծել և երբևիցե Հայաստանից չի կտրվել․․․։
Ասում եմ՝ այստեղ հարցը Ռուսաստանը չէ․ այսօր Ռուսաստանն է, բայց ես վստահ եմ, որ եթե Սամվել Կարապետյանը չլիներ, այլ, օրինակ, լիներ Քըրքորյանը կամ մեկ այլ նշանավոր հայ, ուրիշ բան կփնտրեին, մի հատ ինտերնետով կնայեին՝ կգտնեին, թե այնտեղ ազգային անվտանգության անունն ի՞նչ է, կբերեին, կկապեին։
– Հիմա Ձեզ, Ձեր ուժին, արդեն վարչապետի թեկնածու Սամվել Կարապետյանին մեղադրում են Սահմանադրությունը տրորելու, շրջանցելու մեջ․ ասում են՝ այդ իրավական նյուանսը որ կա, որի մասին խոսեցին նաև սահմանադրագետները, փաստորեն պիտի հարմարեցվի Կարապետյանին, այդ տեսակետներին ինչպե՞ս եք արձագանքում։
– Ճիշտ եք ասում, ու հետաքրքիր բան է՝ նոր ճանապարհին, որ գալիս էի, ռադիոյով էլ լսեցի, կարծեք ՆԳ նախարարն էր, ասում է՝ դե, երկքաղաքացին, կամ մի քանի քաղաքացիություն ունեցող անձը վտանգավոր է։ Ես իրավաբան չեմ, ես փորձեմ մեր հասարակ լեզվով բացատրել։ Նարեկ Կարապետյանն ասաց, որ, սիրելի՛ հայրենակիցներ, այն պահին, երբ Սամվել Կարապետյանը կառաջադրվի և կընտրվի ու ընտրվելու է Հայաստանի վարչապետ, լինելու է միայն Հայաստանի քաղաքացի։
Քաղաքացիությունից դուրս գալու պրոցեսը որևէ երկրում խնդիր չէ։ Ինչ վերաբերում է Սահմանադրությունը տապալելուն՝ Սամվել Կարապետյանը չի առաջարկում փոխել Սահմանադրությունը։ Տասնյակ տարիներով, որ ամեն քարոզարշավի խոսք էին տալիս, որ մենք պետք է ներգրավենք մեր սփյուռքի ուժը, մեր սփյուռքի կադրերին բերենք, ներդրումներ բերենք, սփյուռքը գա, մասնակցի, սփյուռքից մեզ կադրեր են պետք, որ գան՝ մեր երկիրը ծաղկեցնեն, հիմա Սամվել Կարապետյանն է այդ լավագույն կադրը։ Նա Հայաստանը ծաղկեցնող վարչապետ կարող է լինել։
Կան դրույթներ, որոնք պետք է հանրաքվեով փոխվեն, և կան այնպիսիք, որոնք Ազգային ժողովի միջոցով են փոխվում։
Գիտե՞ք, մարդը կարող է 5, 10, 15 տարի ապրի Հայաստանում ու լինի շատ վատը, դավաճան։ Խոսում են այն մարդիկ, ովքեր փորձում են ամեն օր Սահմանադրությունը փոխել։
Այդ փոքր, փոքրիկ խմբակը, այդ մարդիկ պատրաստ չեն արդար դաշտում Սամվել Կարապետյանի հետ մրցակցել, ուզում են բաներ հորինել։
– Դուք նշեցիք, որ, այո՛, մարդիկ հնարավոր է՝ ապրեն հայրենիքում և չլինեն այնքան հայրենասեր, ինչպես Սամվել Կարապետյանը, բայց շատ հաճախ սփյուռքին մեղադրում են հեռվից հայրենասիրություն ունենալու մեջ, հեռվից պայքարելու մեջ։ Նաև նշեցիք սփյուռքը ներգրավելու մասին․ ինչպե՞ս եք պատկերացնում սփյուռքի քաղաքական ազդեցությունը Հայաստանում, ի՞նչ ինստիտուցիոնալ կառույցների տեսքով, ինչպիսի՞ ներգրավում, ի՞նչ անել, որ, օրինակ, այո՛, այդ խոստացված ներդրումները, որոնց մասին 8 տարի խոսում են և այդպես էլ ակնառու չեն լինում, ի վերջո, գան Հայաստան նաև սփյուռքից։
– Սփյուռքը գալիս էր Հայաստան, չէ՞, մեր հայրենակիցները Սփյուռքից գալիս էին, Արարատի ֆոնին էին նկարվում, ռեստորաններ էին գնում, նրանց մեղադրում էին, թե՝ մտահոգված չեք երկրի խնդիրներով, միայն գալիս եք ռեստորան։ Այսօր Սփյուռքն ասում է՝ գանք-մասնակցենք։
Քովիդի ու պատերազմի օրերին ես տեսել եմ Սփյուռքի պատրաստակամությունը, ու այսօր էլ Սփյուռքն ուզում է մասնակցել, բայց հիմա էլ թեզը փոխել են․ ասում են՝ դուք միայն ռեստորան եկեք, տուն առեք, գնացեք, նկարվեք, գործ չունեք։
Սփյուռքն ուզում է Հայաստանում ներդրում ունենալ թե՛ նյութապես, թե՛ գիտելիքներով, գա, ծաղկեցնի, ապրի։
Մի քիչ կուզեմ անդրադառնանք մեր կուսակցության էկոնոմիկային վերաբերող ծրագրերին․ նաև սփյուռքում է շատ մեծ արձագանք ստացել փոքր բիզնեսին 0 % հարկելու առաջարկը․ մեծաթիվ մեր հայրենակիցներ, որոնք Ռուսաստանի Դաշնությունում զբաղվում են մանրածախ առևտրով, նրանք հիմնականում վերջին 10-15 տարին ՀՀ-ից արտագաղթածներն են, ասում են՝ լավ ծրագրեր են, ու կվերադառնանք մեր երկրում գործելու։
Եթե սփյուռքին չվերաբերվեն հենց օտարի նման, չհեռացնեն․․․ Ի դեպ, այնտեղ շատ մեծ տարածում էր ստացել բարձրաստիճան պաշտոնյայի՝ «օտարերկրացի» արտահայտությունը, որով փորձել էր վիրավորել Սամվել Կարապետյանին։
Նա դա Սամվել Կարապետյանին չասաց, այլ միլիոնավոր սփյուռքահայերի․ երբևէ որևէ մեկը Սփյուռքում ապրող հային օտարերկրացի չէր ասել․․․
– Պարո՛ն Սպարտակյան, Ձեր քաղաքական ուժի խորհրդանիշ զարդի վրա Մասիսն է, Արարատ լեռը, որի դեմ ինչ-որ անհասկանալի պայքար են մղում իշխանությունները, ասում են՝ «իրական Հայաստանում» չի տեղավորվում Արարատ լեռը։ Դուք հատուկ եք շեշտել Մասիսի նշանակությունը։
– Ես չէի ասի՝ հատուկ է դրվել։ Ինձ շատ է դուր գալիս, ես Արարատ լեռը շատ եմ սիրում, Արագած լեռն էլ եմ շատ սիրում, բայց Արարատ լեռն աշխարհով մեկ ճանաչված է, այսինքն՝ Արարատն ու հայը միասին են։ Եթե այսօր ֆրանսիական «Պեռնո Ռիկար»-ն է իր արտադրանքի վրա պահպանում Արարատ լեռը, մենք Արարատ լեռից այսօր ուզում ենք խուսափե՞լ։
Մեծ սիրով եմ կրում։ Արարատ լեռը յուրաքանչյուր հայի համար կարոտ է, ձգտում է, ու, այո՛, յուրաքանչյուր հայ երազում է։ Երբ որ այսօր մարդիկ որոշում են կայացնում, թե Արարատ լեռը հանենք մեր կյանքից, Հայաստանում 3 միլիոն մարդ է ապրում, 3 միլիոն մարդն էլ Արարատ լեռը համարում է հայկական, 3 միլիոն մարդն էլ Արարատ լեռը սիրում է, բայց մեկն ասում է՝ չէ՛, Արարատ լեռը մերը չի։
Այդ լեռը շատ մեծ խորհրդանիշ է մեր կյանքում, ու մեզ համար Արարատի գագաթը ձգտում է միշտ դեպի բարձր, դեպի վերև և դեպի ուժեղ Հայաստան։
– Այդ ուժեղ Հայաստանի տեսլականի մասին խոսենք․ իշխանությունները խոսում են «իրական Հայաստան»-ի մասին, դուք՝ «Ուժեղ Հայաստան»-ի մասին, ինչպե՞ս եք պատկերացնում Հայաստանի Հանրապետությունը 10 տարի անց։
– 10 տարի անց․․․ ուժեղացած «մեր ձևով», արժանապատիվ, բայց 10 տարի շատ ասացիք․ մենք, մեր քաղաքական ուժը, մեր առաջնորդը՝ Սամվել Կարապետյանը, հունիսին, երբ որ մեր ժողովուրդը կտա աշխատելու մանդատը (չասենք պոպուլիստական «ծառայել» բառը, տեսել ենք՝ ծառայողները գալիս են ու ոնց որ չեն ծառայում, էլի մարդկանց ուզում են ծառայեցնել), արդեն մի տարի հետո, կամ անգամ կես տարի հետո Հայաստանի քաղաքացին զգալու է տարբերությունը, նաև աշխարհում գտնվող յուրաքանչյուր հայ է զգալու իր մեջքին ուժեղ պետություն։
Այդպիսի Հայաստան ենք ունենալու, ու այդ Հայաստանը մենք կերտելու ենք։ Մենք անգամ չենք էլ սպասում հունիսից սկսենք, մենք արդեն աշխատում ենք այդ ուղղությամբ։
Մանրամասները՝ տեսանյութում
