#Իրան

Գործող գնով ռուսական գազի ներմուծման պայմանագրի ժամկետն ավարտվում է հաջորդ տարվա ապրիլին։ Դրանից հետո նույն գնով գազ ստանալու հեռանկարներ այսօր չեն երևում։ Ամենայն հավանականությամբ՝ հաջորդ տարվա սկզբից ներմուծվող ռուսական գազը կթանկանա։

Իրան-ԱՄՆ հուշագրի ստորագրումից ու Շվեյցարիայում ԱՄՆ-Իրան բանակցություններից օրեր անց  Իրանի խորհրդարանի նախագահ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆը մեկնել է Ադրբեջան։

Կատարը և Պակիստանը, որոնք միջնորդում են ԱՄՆ-Իրան տեխնիկական բանակցությունները,  արձանագրում են՝ Միացյալ Նահանգներն ու Իրանը համաձայնության են եկել «60 օրվա ընթացքում վերջնական համաձայնագրի հասնելու ճանապարհային քարտեզի» շուրջ՝ Շվեյցարիայում կայացած բարձր մակարդակի բանակցությունների առաջին օրվա ընթացքում արձանագրված առաջընթացից հետո։

ԱՄՆ նախագահի հատուկ բանագնաց Սթիվեն Ուիթքոֆը մեկնել է Շվեյցարիա՝ Իրանի պատվիրակության հետ միջուկային գործարքի շուրջ բանակցությունների առաջին փուլին մասնակցելու համար։ Այս մասին հայտնել է ամերիկյան Axios լրատվական պորտալը՝ հղում անելով ԱՄՆ-ում իր աղբյուրին։ Նրա խոսքով՝ Սպիտակ տան ևս մեկ ներկայացուցիչ՝ երկրի նախագահ Դոնալդ Թրամփի փեսա Ջարեդ Քուշները, արդեն գտնվում է Շվեյցարիայում։

Թուրքիայում ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովից առաջ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանն այցելեց Ռուսաստան և բարձր մակարդակով հանդիպումներ ունեցավ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի, Արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովի և ԱԽ քարտուղար Սերգեյ Շոյգուի հետ:

Մինչ Հայաստանի Հանրապետությունում ներքաղաքական կյանքը հունիսյոթյան ընտրություններից հետո «եռում է», Հայաստանի անմիջական հարևանությամբ աննախադեպ աշխարհաքաղաքական համաձայնություն գրանցվեց։ Թեև այն, ըստ վերլուծաբանների, դեռ փխրուն է, խոցելի, այնուամենայնիվ ԱՄՆ-Իրան շրջանակային համաձայնագրի ստորագրման փաստը վերջին տասնամյակների աշխարհաքաղաքական առանցքային իրադարձություններից մեկն է հավակնում դառնալ։

Նիկոլ Փաշինյանն ապրիլի 17-ին ընդունել է ԱՄՆ-ից ժամանած ՏՏ գործարարների պատվիրակությանը՝ NVIDIA ընկերության փոխնախագահ Ռև Լեբարեդյանին, Integra Technologies ընկերության տնօրենների խորհրդի նախագահ Զավեն Ակիանին և Service Titan ընկերության նախագահ Վահե Կուզոյանին: Զրուցակիցները քննարկել են նշված ընկերությունների՝ Հայաստանում իրականացվող և նախատեսվող ընթացիկ ծրագրերը։

Հունիսի 14-ին ԱՄՆ-ի, Իրանի և որպես միջնորդ հանդես եկող Պակիստանի պաշտոնատար անձինք հաստատել էին Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև համաձայնության ձեռքբերումը։ Այն նախատեսվում է ստորագրել Ժնևում հունիսի 19-ին։ Ինչպես նշել են Թեհրանում, հուշագրի ստորագրումից հետո 60-օրյա ժամանակահատվածում կողմերը քննարկելու են, ի թիվս այլ հարցերի, Թեհրանի միջուկային ծրագիրը, իսկ հունիսի 15-ից հայտարարվում է ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի ծովային շրջափակման ավարտը, ինչպես նաև ռազմական գործողությունների անհապաղ և մշտական դադարեցումը բոլոր ճակատներում, ներառյալ՝ Լիբանանը։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Վաշինգտոնն ու Թեհրանը շրջանակային համաձայնագիր են ձեռք բերել, որը կդադարեցնի Մերձավոր Արևելքում ռազմական գործողությունները, կվերաբացի Հորմուզի նեղուցը և կվերացնի իրանական նավահանգիստների ամերիկյան շրջափակումը։

Թուրքիայի Ազգային հետախուզական կազմակերպության ակադեմիայի վերջին զեկույցում նշվում է, որ Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի 40-օրյա պատերազմը լրջորեն փոխել է տարածաշրջանային անվտանգության մասին պատկերացումները, գրում է Nordic Monitor-ը: Չնայած աճող ռազմավարական մրցակցությանը՝ կոչեր են հնչում Թուրքիայի պաշտպանական քաղաքականության կտրուկ վերանայման և արևմտյան Երուսաղեմի հետ կապի ուղիների պահպանման վերաբերյալ:

Հունիսի 7-ին Հայաստանում ԱԺ ընտրություններից հետո իշխող ուժին հաղթանակի կապակցությամբ օպերատիվ շնորհավորող երկրների ցանկում է նաև Իսրայելը:

Փետրվարի 28-ին՝ Թեհրանին ԱՄՆ-ի և Իսրայելի առաջին հարվածներից 100 օր անց, խաղաղության համաձայնագիր այդպես էլ ի հայտ չեկավ: Ապրիլի 8-ին Պակիստանի միջնորդությամբ կնքվել է հրադադարի ժամանակավոր համաձայնագիր: Ռազմական բախումները գրեթե դադարել են: Սակայն Իսլամաբադում ուղիղ բանակցությունները ձախողվեցին ապրիլի 12-ին, և այդ ժամանակից ի վեր կողմերը խաղաղ երկխոսություն են վարում Պակիստանի միջոցով: Այնուամենայնիվ, լարվածության մի քանի բռնկումներ մեծացրել են մտավախությունները, որ մարտական գործողությունները կարող են վերսկսվել ամբողջ մասշտաբով:

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը Ֆրանսիայի Paris-Panthéon-Assas համալսարանի միջազգային իրավունքի դոկտոր, փաստաբան, Մարդու իրավունքների միջազգային ֆեդերացիայի նախկին գլխավոր քարտուղար, ֆրանսահայ Րաֆֆի-Ֆիլիպ Կալֆայանն է։

Վերջին տասնօրյակը Մերձավոր Արևելքում նշանավորվեց ապրիլյան փխրուն հրադադարի դեգրադացիայով և ռազմական էսկալացիայի նոր, առավել վտանգավոր փուլով։

Ընդամենը մեկ օր է մնում Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին՝ լռության օրվան, որի ժամանակ կուսակցություններին և դաշինքներին արգելվում է քարոզչություն իրականացնել: Արգելքն ուժի մեջ կմտնի հունիսի 6-ին, այդ օրը ղեկավարներին ու ներկայացուցիչներին ընտրական սուբյեկտների չի կարելի անցկացնել հանդիպումներ համակիրների հետ, հրապարակել քարոզչական նյութեր լրատվամիջոցների և սոցիալական ցանցերում, ինչպես նաև հանդես գալ հեռուստատեսությամբ և ռադիոյով: Ընդ որում, պաստառները, որոնք արդեն տեղակայված են քաղաքների փողոցներում, կարող են մնալ, դրանց պարտադիր ապամոնտաժումն օրենքով նախատեսված չէ։

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը ՀՀ նախկին վարչապետ, «Ազատություն» կուսակցության նախագահ Հրանտ Բագրատյանն է։

168 TV-ի «Զառան հարց ունի» հաղորդաշարի հյուրը գյուղատնտեսության նախկին փոխնախարար Աշոտ Հարությունյանն է։

Մինչ Հայաստանում նախընտրական քարոզարշավի վերջին շաբաթն ընթանում է ներքաղաքական ծայրահեղ շիկացած մթնոլորտում՝ զուգահեռվելով Ռուսաստանի կողմից տնտեսական պատժամիջոցների ու Մոսկվայի կոշտ հռետորաբանության հետ, Հայաստանի անմիջական հարևանությամբ ծավալվում են առանցքային աշխարհաքաղաքական գործընթացներ։

168TV-ի՝ «Զառան հարց ունի» հաղորդաշարի հյուրը ռազմական փորձագետ Դավիթ Ջամալյանն է։ Զրույցի ընթացքում Դավիթ Ջամալյանի հնչեցրած մի քանի թեզերը՝ ստորև․

«Դասեր» հաղորդաշարի հյուրը՝ թյուրքագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Վարուժան Գեղամյանը, խոսեց Տիգրանաշենի ռազմավարական կարևորության մասին, որը, Նիկոլ Փաշինյանը չի հերքել, որ հանձնելու է Ադրբեջանին:

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «Հայ ազգային կոնգրես» (ՀԱԿ) կուսակցության վարչապետի թեկնածու Լևոն Զուրաբյանն է։

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը քաղաքագետ, «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Ստեփան Դանիելյանն է։

Դիվանագետի խոսքով՝ Թրամփի հայտարարությունը հերթական վկայությունն է այն բանի, որ «Փաշինյանի գործերը լավ չեն այս ընտրություններում», և փորձում են նմանատիպ հայտարարություններով պահպանել նրա իշխանությունը Հայաստանում՝ ելնելով իրենց աշխարհաքաղաքական շահերից։

168TV-ի «Թրիգեր» հաղորդաշարի հյուրը «APRI-Հայաստան» գիտահետազոտական կենտրոնի փորձագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, միջազգայնագետ, իսրայելագետ Սերգեյ Մելքոնյանն է:

«Սա զորահանդեսի տնազ էր․ ես ցավով եմ ասում, որովհետև, ամեն պարագայում, բանակի առաջընթացը, բանակի հաջողությունը ցանկացած հայ մարդ կընկալի իբրև մեծ ձեռքբերում` անկախ ամեն ինչից, բայց էստեղ մենք տեսնում ենք էժան փիառ»:

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «Ջենեսիս Արմենիա» ուղեղային կենտրոն-հիմնադրամի տնօրեն, քաղաքական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Աբրահամ Գասպարյանն է։

168TV-ի «Զառան հարց ունի» հաղորդաշարի հյուրը  ՀՀ նախկին վարչապետ, «Ազատություն» կուսակցության նախագահ Հրանտ Բագրատյանն է։ 

Հորմուզի նեղուցի հնարավոր ապաշրջափակման և ավելի վաղ հայտարարված 60-օրյա հրադադարի երկարաձգման շուրջ ընթացող բանակցությունների խորապատկերին Սպիտակ տան ղեկավարը շարունակում է «իրանական հարցի» վերաբերյալ հանդես գալ հակասական հայտարարություններով:

«Դասեր» հաղորդաշարի հյուրը թյուրքագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Վարուժան Գեղամյանն է։

ԱՄՆ-ի՝ Իրանի հարցերով հատուկ բանագնացի նախկին տեղակալը և Պետքարտուղարության պատժամիջոցային քաղաքականության նախկին համակարգող Ռիչարդ Նեֆյուն հայտարարել է, որ Վաշինգտոնը գործնականում սպառել է Իրանի վրա պատժամիջոցային ճնշում գործադրելու հնարավորությունները։