Երբ Արցախը հայաթափվում էր, ԱՄՆ վարչակազմը բավարարվեց մի թվիթերյան գրառմամբ՝ ցավում ենք: Նույնը լինելու է այստեղ: Նույն դատապարտելի մոտեցումը որդեգրել է նաև Ռուսաստանը:
Ռուս արևելագետ Վիկտոր Նադեին-Ռաևսկին գտնում է, որ այս այցն Իրան, այնուամենայնիվ, չի կարող դիտարկվել միայն երկկողմ ռազմական համագործակցության պրիզմայով, քանի որ այն տեղի է ունենում երկու երկրների համար աշխարհաքաղաքական առանցքային զարգացումների ու փոփոխությունների փուլում, երբ Հարավային Կովկասում, հատկապես այս փուլում, կա ուժային կենտրոնների մրցակցության, տրանսպորտային միջանցքների շուրջ պայքար և աշխարհաքաղաքական նոր ճարտարապետություն ձևավորելու փորձեր։
Բաքուն կառուցում է կառավարման ու ռեսուրսային այն հիմքը, որի վրա կարող է լուծել առաջիկա տարիներին իրեն սպասվելիք քաղաքական, տրանսպորտային կամ անվտանգային զարգացման սցենարները։ Այսինքն՝ այս ամենը զուտ ներքին տնտեսական հարց չէ, այլ կենտրոնացման և ռազմավարական նախապատրաստման գործընթացի մաս է։
Իրանի շուրջ սեղմվող օղակի ֆոնին մեր երկրի վարչապետը թմբուկ է զարկում: Սա կոնտրաստ է ու ցույց է տալիս, որ նա զրո դերակատարություն ունի: Սա ցույց է տալիս պետական մտածողության դեգրադացիան:
Ռուս վերլուծաբան Ալեքսանդր Խրամչիխինը 168.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ բանակցային ընթացքն ու ամերիկյան ճնշումների քաղաքականության դիտարկումը ցույց է տալիս, որ ԱՄՆ-ը չի ցանկանում լայնածավալ ռազմական գործընթացի մեջ մտնել, թեև ճնշման քաղաքականությունը շարունակում է:
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը պատմական գիտությունների թեկնածու, թյուրքագետ Վարուժան Գեղամյանն է։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «Հայկական քվե» կուսակցության վարչության անդամ, 2018-2020թթ․ Ռազմարդյունաբերական կոմիտեի նախագահ Ավետիք Քերոբյանն է:
Ժնևում կայացած ԱՄՆ-Իրան վերջին բանակցությունները հերթական փորձն էին վերակենդանացնել դիվանագիտական գործընթացը, որը տարիներ շարունակ տատանվում է լարվածության և բանակցային փորձերի միջև։ Այս փուլը, թեև պաշտոնապես բնութագրվեց «կառուցողական» և «առաջընթացային», իրականում առավելապես փորձարկում էր կողմերի ռազմավարական համբերությունն ու փոխզիջման պատրաստակամությունը, քան վերջնական համաձայնության հասնելու հնարավորությունը։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, էներգետիկ անվտանգության փորձագետ Վահե Դավթյան է։
Անցնող շաբաթ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսն այցելեց Հայաստան և Ադրբեջան՝ Հարավային Կովկասում ուժերի ձևավորվող հավասարակշռության վրա ազդելու նպատակով։ Դրոնների վաճառքից մինչև ԱԷԿ-ի կառուցում, Բաքվի հետ ռազմավարական խարտիայից մինչև «Թրամփի ճանապարհ», Վաշինգտոնը փորձում է Բաքվին և Երևանին համոզել Ռուսաստանի հետ համագործակցությանն այլընտրանք ունենալու մեջ։
Ռուս թուրքագետ Վիկտոր Նադեին-Ռաևսկին 168.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ որքան էլ տարբեր, սակայն այս երկու բանակցային գործընթացները բազմաթիվ նմանություններ ունեն և պայմանավորված են աշխարհաքաղաքական ներկայիս զարգացումների փուլին բնորոշ միտումներով։
ԱՄՆ փոխնախագահ Վենսի այցը Հարավային Կովկաս անհրաժեշտ է դիտարկել ոչ թե որպես սովորական դիվանագիտական իրադարձություն, այլ որպես ավելի խորը աշխարհաքաղաքական վերաձևավորման արտահայտություն մի տարածաշրջանում, որը տասնամյակներ շարունակ գտնվում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության ազգային անվտանգության դոկտրինալ մտածողության առանցքում։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը քաղաքագետ, սահմանադրագետ Վարդան Պողոսյանն է։
Վրացի վերլուծաբան Կախա Գոգոլաշվիլին գտնում է, որ քաղաքագիտական տեսանկյունից ներկայիս գործընթացը կարելի է բնութագրել որպես ուժի ցուցադրության և բանակցության զուգահեռ ռազմավարություն», որտեղ Թրամփ վարչակազմը փորձում է պահել ռազմական էսկալացիայի ռիսկը՝ որպես ճնշման միջոց Իրանի հետ դիվանագիտական լուծման հնարավորության համար։
Այսօր Գերմանիայի երրորդ քաղաքում՝ Մյունխենում, մեկնարկում է Անվտանգության միջազգային 62-րդ համաժողովը Ռուսաստանի ու Արևմուտքի, Իրանի ու ԱՄՆ-ի միջև առճակատման, ինչպես նաև Եվրոպայի և Միացյալ Նահանգների միջև տարաձայնությունների ֆոնին։ Մյունխենի անվտանգության համաժողովը միջազգային անվտանգության քաղաքականության հարցերի շուրջ քննարկումների ամենամեծ ֆորումն է աշխարհում, որն անցկացվում է 1963 թվականից։ Մյունխենի 62-րդ անվտանգության համաժողովը տեղի կունենա փետրվարի 13-15-ը, որին կմասնակցեն 50 պետությունների և կառավարությունների ղեկավարներ, մոտավորապես 100 նախարարներ։
168.am-ը գրել էր, որ Ադրբեջանը Սլովակիայի հետ 210 միլիոնի գործարք կնքեց, որով SAM-120 ավտոմատ ականանետեր են մատակարարվելու։ Նույն ժամանակ տեղեկություն տարածվեց, որ Բաքուն ցանկանում է գնել շվեդական JAS 39 Gripen E/F բազմաֆունկցիոնալ կործանիչներ: Գործարքը գնահատվել է մոտ 6,5 միլիարդ դոլար։ Իհարկե, դեռ պարզ չէ՝ ադրբեջանական մտադրության մասին տարածված տեղեկությունը կդառնա՞ ինչ-որ պահի շոշափելի պայմանագիր, թե՞ ոչ: Վերջին դեպքում մի նրբություն կա, ինչին անդրադարձել ենք մեկ այլ վերլուծությունում:
ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի այցը Երևան և Բաքու մեծ ուշադրության է արժանացել հատկապես Մոսկվայում և Թեհրանում։ Հարավային Կովկասում ավանդաբար ազդեցություն ունեցող ռեգիոնալ տերությունները կարծես Հարավային Կովկասում ուժային վերաձևավորման ԱՄՆ ազդանշանը նոր են նկատում, մինչդեռ աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների ներկայիս արագ ու ակտիվ փուլում Արևմուտքն արդեն բավականին երկար ժամանակ ինտենսիվ աշխատում է Հարավային Կովկասում, որի տրամաբանական շարունակությունը նաև Թրամփի վարչակազմի ակտիվությունն ու նպատակներն են Հարավային Կովկասում։
Փետրվարի 9-ին ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսն աշխատանքային այցով ժամանել էր Երևան, որից հետո՝ մեկնել Բաքու: Սպիտակ տան հաղորդագրությունների համաձայն՝ ուղևորությունը կնպաստի Թրամփի նախաձեռնություններին և TRIPP (Trump Initiative for Peace and Prosperity) միջազգային նախագծի առաջխաղացմանը, որի շուրջ նախնական պայմանավորվածությունները ձեռք են բերվել անցյալ տարի:
Կովկասագետ Կարեն Իգիթյանն այն կարծիքին է, որ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի այցը տարածաշրջան պետք է դիտարկել տարածաշրջանի վերահսկման համատեքստում։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «Հայ ազգային կոնգրես» (ՀԱԿ) կուսակցության փոխնախագահ Լևոն Զուրաբյանն է։
Իրանի շուրջ ծավալվող իրադարձությունների, ռեգիոնալ զարգացումների ու հայ-իրանական հարաբերությունների մասին 168.am-ը հարցեր է ուղղել իրանցի միջազգայնագետ Էհսան Մոհավեդիանին:
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ, քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցն է։
«Առիթ ունեցա ասելու նաև իմ բացման խոսքում, որ շատ կարևոր է արձանագրել՝ այն խաղաղությունը, որը 2025 թվականին հայտարարվեց, հռչակվեց, արդեն գետնի վրա իրականության մեջ արտահայտվում է։
Միացյալ Նահանգները փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի այցի ընթացքում վստահեցնելու է Բաքվին, որ Ադրբեջանի կողմից է, ապահովելու է, որ ԹՐԻՓՓ-ի ծրագիրն առաջ գնա, և ամերիկացիներն օգնելու են Ադրբեջանին Իրանում վարչակարգի փոփոխության դեպքում։ Այս մասին ամերիկացի լրագրող Ջոան Լիսոսկիին տված հարցազրույցում՝ հրապարակված ադրբեջանցի լրագրող Սևինջ Օսմանքըզըի OSMANQIZI TV յութուբյան ալիքում, ասել է ամերիկացի վերլուծաբան, հայտնի «Գոբլի պլանի» հեղինակ Փոլ Գոբլը՝ խոսելով ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի սպասվող տարածաշրջանային այցի մասին։
Կրոնագետ, փիլիսոփա Վարդան Խաչատրյանը 168TV-ի «Զենիթ/Zenith» հաղորդաշարում ներկայացնում է ամերկա-իսրայելական և իրանական հակամարտության շահերը և աշխարհաքաղաքական հեռահար գլխավոր նպատակները:
Փոլ Գոբլի խոսքով՝ երկրորդ հերթին նախագահ Թրամփն ուզում է համոզված լինել, որ իր «միջանցքի ծրագիրը»՝ TRIPP (ԹՐԻՓՓ) նախագիծը Ադրբեջանից Հայաստանի տարածքով դեպի Նախիջևան և Թուրքիա, առաջ է գնում։
Ռազմավարական հետազոտությունների և նախաձեռնությունների վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հայկ Խալաթյանն այն կարծիքին է, որ Ալեն Սիմոնյանի այցը Մոսկվա պատահական կամ հերթական այց չէր, այլ փորձ էր Հայաստանի իշխանությունների կողմից՝ մի փոքր հանգստացնել Մոսկվային։
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը ՀՀ Ազգային ժողովի (ԱԺ) «Պատիվ ունեմ» խմբակցության ղեկավար, Հայաստանի հանրապետական կուսակցության (ՀՀԿ) Գործադիր մարմնի (ԳՄ) անդամ Հայկ Մամիջանյանն է։
Տարածքով, բնակչությամբ փոքր երկիր ենք, իսկ ամենավատը, որ տնտեսական ցոււցանիշներով շատ թույլ ենք, բայց պարզվում է՝ գիտությունը կապ չունի չափերի հետ, և շատ դեպքերում Հայաստանը կարևոր տեղ է զբաղեցնում։ Այս մասին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Բյուրականի աստղադիտարանի տնօրեն Արեգ Միքայելյանը՝ ընդգծելով, որ աշխարհում 200 պետությունից ընդամենը 73 երկիր ունի աստղադիտարան, և այստեղ արդեն ինչ-որ առավելություն ենք ստանում։
Միացյալ Նահանգներն ավարտում է Մերձավոր Արևելքում խմբավորման տեղակայումը, որը կարող է օգտագործվել Իրանին կրկին հարվածելու համար: Արդյո՞ք ԻԻՀ-ն ունի հարձակումը հետ մղելու որևէ շանս, և ի՞նչ է անհրաժեշտ դրա համար: 2025 թվականի ամռան իրադարձությունները, Իրանի և նրա վրա հարձակված իսրայելա-ամերիկյան դաշինքի միջև տեղի ունեցած «12-օրյա պատերազմը» հստակ ցույց տվեցին Իրանի Իսլամական Հանրապետության (ԻԻՀ) բոլոր ուժեղ և թույլ կողմերը:
