Կառավարությունը մեծ վարկեր է վերցնում՝ տուրիզմը Հայաստանում զարգացնելու համար։ Միայն վերջերս 100 մլն դոլարի վարկային համաձայնագիր վավերացրեցին։ Վարկեր են վերցնում տուրիզմը զարգացնելու անվան տակ, բայց տուրիզմը Հայաստանում չի զարգանում։
Հայաստանը Հարավային Կովկասի երկրներում վատագույնն է պարտքի բեռով։ Համախառն ներքին արդյունքի նկատմամբ ունի պարտքի ամենաբարձր մակարդակը։
Պետական պաշտոնյաներին տարեվերջին միլիոնների պարգևավճարներ բաժանելը ցնցում առաջացրեց հասարակության շրջանում։ Մարդիկ, որոնք մի կերպ «յոլա» են գնում իրենց խղճուկ աշխատավարձերով ու թոշակներով, հանկարծ իմանում են, որ պետական բարձրաստիճան պաշտոնյաներն ընդհուպ 7-8 մլն դրամի պարգևավճար են ստացել՝ չհաշված իրենց ամենամսյա ոչ պակաս բարձր աշխատավարձերը։
Վարչապետի պաշտոնում հայտնվելուց հետո Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, թե Հայաստանում այլևս մենաշնորհներ չկան։ Հետագայում էլ բազմիցս կրկնեց, որ մենաշնորհները վերացել են, արդար մրցակցություն է։
Երբ պետական կառավարման արդյունավետությունը չափվում է ոչ թե իրականացված ծրագրերով, այլ պաշտոնյաների ինքնագովազդով, պետությունն անխուսափելիորեն կանգնելու է կառավարման ճգնաժամի առաջ։ Տնտեսական քաղաքականությունը չի կարող հենվել գեղեցիկ հայտարարությունների ու թվային մանիպուլյացիաների վրա, երբ փաստացի արդյունքները խոսում են ծրագրերի տապալման մասին։ Զբոսաշրջության ոլորտում, ի թիվս շատ ու շատ այլերի, ունենք հենց այդ պատկերը՝ ձախողված կատարողական, «աննախադեպ» հաջողությունների մասին հրապարակային հայտարարություններ և, ամենաուշագրավը, դրա համար ստացված մեծ պարգևավճարներ։
Քաղաքացիների վճարած հարկերի հաշվին տարեմուտին պետական պաշտոնյաներին ճոխ պարգևավճարներ բաժանող իշխանությունները 10 կամ 20 հազար դրամով թոշակները բարձրացնելը շռայլություն են համարում թոշակառուների համար։ Իրենց կարելի է միլիոններ ստանալ, իսկ 10 կամ 20 հազար դրամն ավելորդ են համարում թոշակառուի համար։
Հայաստանի տնտեսությունը 2026թ. է մտել ծանր խնդիրներով, որոնք նախորդ տարիներին այդպես էլ չհաջողվեց քիչ թե շատ հաղթահարել։ Չնայած արձանագրվող աճերին՝ տնտեսության կառուցվածքը շարունակում է նույնքան խոցելի լինել, ինչքան նախկինում։ Որպես այդպիսին՝ իրական զարգացումներ, առաջընթաց չկա, արտադրական հզորությունները չեն ավելանում, տնտեսությունն ու տնտեսական աճերը որակ չունեն։
Գրեթե 2 ամիս առաջ, քաղաքական իշխանության կամակատար Հանրային ծառայությունները կարգավորող անկախ կոչվող հանձնաժողովը, հանձնաժողովի նախագահ Մեսրոպ Մեսրոպյանի գործուն միջամտությամբ, քաղաքական շարժառիթներով ու վրեժխնդրությունից դրդված՝ ՀԷՑ-ի սեփականատեր Սամվել Կարպետյանին պատկանող «Տաշիր կապիտալ» ընկերությանը զրկեց լիցենզիայից։ Դա նշանակում է, որ չնայած այն հանգամանքին, որ ՀԷՑ-ը՝ իր ամբողջ գույքով և ակտիվներով հանդերձ, շարունակում է մնալ գործարար ու բարերար Սամվել Կարապետյանի սեփականությունը, այնուհանդերձ այն այլևս իրավունք չունի զբաղվել էլեկտրաէներգիայի բաշխմամբ։
Բանկերի շահերից է բխում նաև այն, որ անկանխիկ առևտրից եկամուտներ են ստանում՝ միջնորդավճարների, այն էլ՝ բարձր միջնորդավճարների միջոցով։ Ու որքան անկանխիկ առևտուրն ավելի շատ լինի, այնքան բանկերի եկամուտներն ու շահույթներն ավելի շատ կլինեն։
Այս տարվա հունվարի 1-ից Հայաստանում գործնականում պիտի գործի առողջության պարտադիր ապահովագրությունը։ Թվում է, թե հունվարի 1-ից քաղաքացին ազատ կարող է օգտվել այդ համակարգից, դիմել բժշկի ու ապահովագրության շրջանակներում ստանալ իրեն հասանելի անվճար բժշկական ծառայությունները։ Բայց այդպես չէ, որովհետև ապահովագրություն ասվածն ավելի շատ թղթի վրա է, քան իրականության մեջ։
Տարեվերջին, աշխատանքային օրը հրավիրած նիստում Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը որոշեց, որ էլեկտրաէներգիայի սակագինը 2026թ. բոլոր սպառողների, այդ թվում՝ բնակչության համար կմնա անփոփոխ։
Չնայած առաջիկա ընտրություններին դեռ բավական ժամանակ կա, իշխանությունները սկսել են ակտիվորեն նախապատրաստվել դրան։ Պետության ու պետական բյուջեի հաշվին համատարած կաշառում են ընտրողներին։
ՔՊ-ականների իշխանությունը հերթական հակառեկորդն է գրանցել. Հրապարակված վերջին տվյալներով, կառավարության բաժին պարտքի միայն տոկոսները փակելու համար, անցած տարվա 10 ամսում, տարադրամով արտահայտած, ավելի քան 856 մլն դոլար են վճարել։ Այդքան գումար քաղաքացիների բերանից կտրել են, որպեսզի փակեն պարտքերի այն հսկայական տոկոսները, որոնք ձևավորվել են հատկապես վերջին տարիներին՝ պարտքերն ագահորեն ավելացնելու հետևանքով։
Այս տարի էլ, նախորդների նման, հասարակ քաղաքացին իր սոցիալական վիճակը բարելավելու առիթ չի ունենա։ Նրան կրկին հիասթափություն է սպասվում։
Ավարտվեց հերթական տնտեսական տարին։ Չնայած արտաքուստ թվացող բարձր աճերին, այն դարձյալ ոչինչ չտվեց երբեմնի «հպարտ» քաղաքացուն՝ ո՛չ աշխատավարձի, ո՛չ թոշակի, ու ո՛չ էլ նպաստի բարձրացում։
Նույն Սամվել Կարապետյանի օրինակը բոլորի աչքի առաջ է։ Հրահանգով «ձև գտան» ու գործ սարքեցին մարդու վրա, այն էլ՝ միլիարդատիրոջ, խոշոր գործարարի ու բարերարի վրա։ Պատկերացրեք, թե ինչ կարող են անել մյուսների դեպքում։ Մի խանութն ի՞նչ է, որ «ձև չգտնեն» ու չփակեն։ Ո՞նց կարող են չկատարել կառավարության ղեկավարի հրահանգը։
Վերջին տարիներին միջին տարեկան պետական պարտքը 1 մլրդ դոլարով աճում է, ու մինչ դրա տնտեսական արդյունքը չի երևում, ֆինանսական հետևանքը պարտքի սպասարկման վրա ակնհայտ է։ Այնտեղ են հասցրել, որ տնտեսությունից հավաքվող հարկերի 13-14 տոկոսը վճարում ենք՝ պարտքի միայն տոկոսները փակելու համար։
Տնտեսական ակտիվության աճի բարձր տեմպը վերջին ամիսներին պահպանվում է։ Ընթացիկ տարվա նոյեմբերին ՏԱՑ-ը կազմել է 10.4%, իսկ հունվար-նոյեմբեր ամիսների կուտակային ցուցանիշը կազմել է 8.3%՝ նախորդ ամսվա համապատասխան ցուցանիշի համեմատ արագանալով 0.2 տոկոսային կետով:
Երկնքից չեն ընկել այս գումարները, սրանք հարկատուների ու քաղաքացիների վճարած փողերն են, որոնց հաշվին փոխել են իրենց կյանքն ու կենցաղը, վերևից են սկսել նայել ժողովրդին, բոլորը համատարած բնակարանների ու թանկարժեք մեքենաների տեր են դարձել։ Մինչդեռ՝ հարյուր-հազարավոր երբեմնի «հպարտ» քաղաքացիներ ոչ միայն չեն կարողանում հաղթահարել աղքատությունը, այլև տարեցտարի ավելի են աղքատանում, որովհետև իշխանությունները մտածում են ոչ թե այս մարդկանց, այլ իրենց կյանքը բարելավելու մասին։
Ցուցանիշները, որոնք իշխանությունները շատ հաճախ մատուցում են աշխատավարձերի ու հատկապես աշխատավարձերի աճերի տեսքով, իրականում քիչ կապ ունեն այն գումարների հետ, որոնք քաղաքացիներն առձեռն ստանում են։ Փաստացի քաղաքացիները շատ ավելի քիչ են ստանում, քան պաշտոնապես ներկայացվում է՝ որպես միջին աշխատավարձ։
Մինչև Արցախի բռնի հայաթափումը, միջպետական վարկի տեսքով՝ Հայաստանը ֆինանսական օժանդակություն էր տրամադրում Լեռնային Ղարաբաղին. Տարեկան ընդհուպ 130-140 մլրդ դրամի չափով։ Արցախի բռնի հայաթափումից ու արցախցիների բռնագաղթումից հետո այդ գումարը մնում է Հայաստանի բյուջեում։
Վառելիք ներմուծող «ՄեգաԹրեյդ» ընկերությունն ադրբեջանական բենզին է ներկրել Հայաստան ու պատրաստվում է սպառողներին վաճառել իրեն պատկանող «Ran Oil» ցանցի բենզալցակայաններում։ «ՄեգաԹրեյդը» ՔՊ-ական պատգամավոր, իշխանությանը սերտաճած օլիգարխ-գործարար Խաչատուր Սուքիասյանին փոխկապակցված ընկերություն է։ Հենց նա է ադրբեջանական բենզինը ներմուծել Հայաստան։
«ԼՈՒՅՍ» հիմնադրամը ներկայացնում է Երևան քաղաքի 2026թ. բյուջեի վերլուծությունը, որի արդյունքում առանձնացվել են հետևյալ առանցքային դրույթները։
Որքան էլ «մահվան նախարար» մականունը ստացած Արսեն Թորոսյանը փորձի հերքել այդ լուրերը, ինչո՞ւ պետք է քաղաքացիները հավատան նրան կամ իշխանությունների ասածներին։
Օրերս «Մեր ձևով» շարժումը մի տեսանյութ էր հրապարակել այն մասին, թե ՔՊ-ականների իշխանությունն ինչքան պարտք է թողել Հայաստանի յուրաքանչյուր քաղաքացու ուսերին։
Այսօր ոչ մի ընդդիմադիր «շան լափ չի լցնում» Նիկոլ Փաշինյանի գլխին, որ թույլ է տալիս բանկերին թալանել քաղաքացիներին։ Նիկոլ Փաշինյանն ինքն էլ «շան լափ չի լցնում» իր գլխին, որ բանկերին մտցրել է քաղաքացիների գրպանն ու թալանում է նրանց։ Նրան այլևս նման բաները քիչ են մտահոգում։
«ԼՈՒՅՍ» հիմնադրամն անդրադառնում է ՀՀ տնտեսության սոցիալ-տնտեսական զարգացումներին 2025թ. հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին։
«ԼՈՒՅՍ» հիմնադրամն անդրադառնում է ՀՀ տնտեսության սոցիալ-տնտեսական զարգացումներին 2025թ. հունվար-օգոստոս ամիսներին։
Հայաստանի իշխանավորները ոչինչ չասող թվերով ու բարձրագոչ հայտարարություններով պատրանք են ստեղծում, թե մեր տնտեսությունն անընդհատ զարգացման նոր հորիզոններ է նվաճում, բարձր աճեր է արձանագրում։ Բայց խուսափում են խոսել այն մասին, թե իրականում ինչ է թաքնված այդ աճերի հետևում։
Մինչ Թուրքիայի հետ սահմանը բացելու ու առևտուր անելու թուրքասեր իշխանության ջանքերն առայժմ արդյունք չեն տալիս, շուտով, ամենայն հավանականությամբ, ադրբեջանական նավթն ու նավթամթերքները կհոսեն Հայաստան։ Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանն այդ առնչությամբ արդեն բանակցում է իր ադրբեջանցի գործընկերոջ հետ։
