Բիզնես խլելը Հայաստանում օրինաչափ է դառնում
Քաղաքական հակառակորդներին ունեզրկելու օպերացիան Հայաստանում նոր թափ է հավաքում։ Վաղուց արդեն ոչ մեկի համար նորություն չէ, որ անկախ իրավական գնահատականներից, գործ ունենք իշխանության կողմից տարվող քաղաքական հաշվեհարդարի հետ, որն իրականացվում է մարդկանց սեփականությունն ու բիզնեսը խլելու, ունեցվածքը վերաբաշխելու միջոցով։
Սեփականության իրավունքը, որն ամբողջ աշխարհում պաշտպանված իրավունք է, Հայաստանում լրջորեն վտանգված է։ Բիզնեսը, անգամ խոշոր բիզնեսը պաշտպանված չէ իշխանությունների կամայականություններից։ Կառավարության ղեկավարը, առանց դատ ու դատաստանի, կարող է հրապարակավ հայտարարել մարդկանց ունեցվածքը բռնագրավելու, սեփականությունը խլելու մասին, ու հաջորդ իսկ պահին պետական ամբողջ համակարգն անցնում է գործի՝ այդ հրահանգներն ի կատարելու ածելու համար։ Թքած ունեն օրենքի ու իրավունքի վրա։
Սա բացահայտ տեռոր է բիզնեսի նկատմամբ։ Բիզնեսին ճնշելը, մարդկանց ունեցվածքը խլելը թանկ է նստելու պետության ու տնտեսության վրա, ինչպես էլ այն մեկնաբանվի ու ներկայացվի։ Գալու է դրա համար պատասխան տալու և «պարտքերը» վերադարձնելու ժամանակը։
Տնտեսական միջավայրն ու ներդրումները վտանգելու մասին նույնիսկ ավելորդ է խոսելը։
Տեսնում ենք, թե ընտրություններից հետո ինչպես է կառավարությունը շտապում ավարտին հասցնել Սամվել Կարապետյանին պատկանող ՀԷՑ-ը բռնագրավելու գործընթացը։ Որոշման նախագիծ են ներկայացրել՝ ընկերության 100 տոկոս բաժնետոմսերի նկատմամբ հանրային գերակա շահ ճանաչելու վերաբերյալ։
Այն բանից հետո, երբ նախատեսված բանակցությունները եռամսյա ժամկետում չիրականացան, այլևս պարզ էր, որ կառավարությունը գնալու է գերակա շահ ճանաչելու միջոցով սեփականատիրոջ ունեցվածը խլելու ճանապարհով։ Անկախ նրանից, թե ինչ հիմնավորումներ կդրվեն սրա տակ, պարզ է, որ այն ամբողջությամբ քաղաքական է։ Քաղաքական հաշվեհարդարի ճանապարհին անհիմն պատճառաբանություններով նախ վերցրեցին ընկերության կառավարումը, հետո զրկեցին լիցենզիայից, միտումնավոր տապալեցին նախատեսված բանակցությունները, հիմա էլ գերակա շահ ճանաչելու միջոցով՝ պատրաստվում են ավարտին հասցնել սեփականատիրոջ գույքը խլելու օպերացիան։
ՀԷՑ-ը գերակա շահ ճանաչելու որոշումը կառավարությունը հիմնավորել է նրանով, որ ստեղծված իրավիճակում անհրաժեշտ է անհապաղ ապահովել բնակչության անխափան էլեկտրամատակարարումը, ինչպես նաև սոցիալական ու ռազմավարական օբյեկտների բնականոն գործունեությունն ու էներգետիկ համակարգի կայունությունը։
«Էլեկտրաէներգիայի բաշխիչ ցանցերը, իրենց բնույթով, հանդիսանում են ռազմավարական ենթակառուցվածք, որի գործունեության խափանումը կարող է առաջացնել լայնածավալ սոցիալական, տնտեսական և անվտանգային հետևանքներ»,- գրել են որոշման նախագծում։
Տասը տարուց ավելի է, ինչ ՀԷՑ-ը մասնավոր է, նոր հիշել են, որ այն բացառիկ նշանակություն ունի ու պետք է գերակա շահ ճանաչել, որպեսզի ապահովեն սպառողների անխափան էլեկտրամատակարարումն ու էներգետիկ համակարգի կայունությունը։ Կարծես մինչև հիմա սպառողները զրկված էին էլեկտրաէներգիայի անխափան մատակարարումից, էներգետիկ համակարգն անկայուն էր, ու միայն կառավարության կառավարչի գալուց հետո վերականգնվեց սպառողների անխափան էներգամատակարարումը, վերացան համակարգի կայունությանը սպառնացող վտանգները։ Պաշտոնական տվյալներն են ցույց տալիս, թե կառավարության կառավարչի գալուց հետո ինչպես են տապալել էներգամատակարարման թիրախային ցուցանիշները, որոնց նպատակն է ապահովել կայուն ու հուսալի էներգամատակարարում։
Տապալել են՝ ինչպես էներգամատակարարման որակի, այնպես էլ՝ հոսանքազրկումների ու անջատումների թիրախային ցուցանիշները։ Բայց դրա համար ոչ մեկը պատասխանատվություն չի կրում։ Մինչդեռ՝ նույն պատճառանաբանությամբ՝ պետական տարբեր մարմինների գործուն միջամտությամբ, ՀԷՑ-ի կառավարումը խլեցին սեփականատիրոջից ու զրկեցին գործունեության լիցենզիայից։
Հիմա էլ կառավարության կառավարիչն արդարանում է, թե վերջին ամիսներին անջատումները նվազել են։ Իսկ ո՞վ կարող է երաշխավորել, որ այդպես է։ Եթե նախկինում կային հակակշռող մեխանիզմներ, վաղուց արդեն կառավարության կառավարիչն ու ՀԾԿՀ-ն միասին են գործում։ Նման իրավիճակում՝ հանուն նպատակի, ցանկացած ցուցանիշ էլ կարելի է նկարել՝ հիմնավորելու այն ամբողջ ապօրինությունը, որը տեղի է ունենում սեփականատիրոջն իր սեփականությունից զրկելու այս ողջ պրոցեսում։
Գերակա շահ ճանաչելով՝ քաղաքական իշխանությունը կավարտի ՀԷՑ-ը խլելու օպերացիան։ Բայց դրանով այս ամբողջ վախկանալիան չի ավարտվի։ Դեռ գալու է միջազգային ատյաններում ու դատարաններում այս ամենի համար պատասխան տալու, փոխհատուցում վճարելու ժամանակը։ Չկարծեք, թե գերակա շահ ճանաչելով՝ ամեն ինչ ավարտվում է։
Քաղաքական հաշվեհարդարի շրջանակներում, հիմա էլ համատարած ստուգումներ են սկսել Գագիկ Ծառուկյանին ու նրա ընտանիքին պատկանող ընկերություններում։ Այն բանից հետո, երբ «Բարգավաճ Հայաստանը» հայտարարեց ընտրություններին մասնակցելու ու իշխանությանը հեռացնելու նպատակների մասին, հիշեցին, որ Գագիկ Ծառուկյանը ժամանակին զարտուղի ճանապարհներով ու օրենսդրական խախտումներով է ձեռք բերել «Արարատցեմենտը», դրան հարակից հողերն ու գույքերը։ Դատախազությունն անմիջապես «բացահայտումներ» արեց, սկսեցին քրեական գործեր կարել։
Ութ տարի այդ մասին ոչինչ չէին խոսում, ոչինչ չէին անում «անօրինական» ճանապարհներով ձեռք բերված պետական գույքը վերադարձնելու համար, ընտրության նախօրյակին գործի անցան։
Ո՞վ կհավատա, որ սրա տակ քաղաքական հիմք չկա։
Մի կողմից՝ իրավապահ համակարգն են գործի դրել, մյուս կողմից՝ հարկայինը, որը վաղուց դարձել է գործիք՝ իշխանության քաղաքական գծից շեղվող բիզնեսներին պատժելու համար։ Այն պատճառաբանությամբ, որ հարկայինն անհամապատասխանություններ է հայտնաբերել Գագիկ Ծառուկյանի ընտանիքին պատկանող «Շանգրի Լա» խաղատանը, էկոնոմիկայի նախարարը, հրատապ ռեժիմով, վերջինիս զրկեց գործունեության լիցենզիայից։
Գլխավոր դատախազությունը հայցադիմումներ է ներկայացրել Գագիկ Ծառուկյանին պականող նաև այլ բիզնեսների, այդ թվում՝ «Մուլտի գրուպ կոնցեռնի» դեմ։
Թե մինչև ո՞ւր են պատրաստվում գնալ և առաջիկայում ո՞ւմ բիզնեսների վրա են հարձակվելու, շուտով կտեսնենք։ Մի բան ակնհայտ է՝ այս ամենը լավ տեղի չի տանելու, հետևանքները պետությունն ու ժողովուրդն են կրելու։
ՀԱԿՈԲ ՔՈՉԱՐՅԱՆ
