Փաշինյանը զոհերի բացակայությունը մատուցեց որպես գերագույն քաղաքական ձեռքբերում` շրջանցելով ինչ գին է վճարվել. Արամ Շահնազարյան
Իրանի հայալեզու «Ալիք» թերթի խմբագիր Արամ Շահնազարյանը Ֆեյսբուքի իր էջում գրում է. «Փաշինեանի Ամանորեայ ուղերձը, որը հանրութեանը ներկայացւեց որպէս այսպէս կոչւած խաղաղութեան եւ անվտանգութեան հաշւետւութիւն, իրականում առաւելապէս յիշեցնում էր ինքնարդարացման խղճուկ տեքստ, քան պետութեան առջեւ կանգնած համակարգային խնդիրների ազնիւ եւ ամբողջական արձանագրում։
Առաջնագծում զոհերի բացակայութիւնը մատուցւեց որպէս գերագոյն քաղաքական ձեռքբերում՝ շրջանցելով առանցքային եւ անյարմար հարցը, թէ ի՞նչ ռազմավարական, տարածքային եւ անվտանգային գին է վճարւել կրակոցների այդ յարաբերական լռութեան դիմաց` միտումնաւոր անտեսելով այն յստակ ճշմարտութիւնը, որ խաղաղութիւնը, որը սահմանւում է բացառապէս կրակոցների բացակայութեամբ, այլ ոչ թէ ինքնիշխանութեան, արժանապատւութեան եւ ավտանգութեան ապահովմամբ, աւելի շուտ միջանկեալ դադար է, քան կայուն եւ անվտանգ հանգրւան։
Անվտանգութեան մասին խօսոյթը զուրկ էր բովանդակային ծանրութիւնից եւ խորութիւնից։ Բացակայում էր Բանակի վերակազմաւորման, թշնամու զսպման կարողութիւնների վերականգնման, տարածաշրջանային ուժային հաւասարակշռութեան մէջ Հայաստանի դիրքի ամրապնդման կամ դաշնակցային համակարգերի կատարելագործման անհրաժեշտութեան մասին որեւէ ակնարկ եւ լուրջ վերլուծութիւն։ Իրական անվտանգութիւնը փոխարինւած էր հանդիպումների թւարկմամբ, իսկ ռազմավարութիւնը՝ դիւանագիտական ժեստերով` մոռանալով, որ պետութեան անվտանգութիւնը չի կառուցւում միջոցառումների օրացոյցով, այլ այն պահանջում է կարողութիւններ, ինստիտուցիոնալ ամրութիւն եւ յստակ քաղաքական կամք։
Ոչ պակաս բովանդակազուրկ էր այսպէս կոչւած «Իրական Հայաստան» ձեւակերպումը, որը վաղուց վերածւել է քաղաքական ձախողումների եւ խարխափումների փաթեթաւորման միջոցի։ “Իրականը” փաշինեանական խօսոյթում հակադրւում է ոչ թէ կեղծին, այլ պատմական յիշողութեանը, պետական հաւակնութեանը եւ ազգային արժանապատւութեան ու ինքնահաստատման տրամաբանութեանը։ Սա մի պատկերացում է, որտեղ ազգային տեսլականից հրաժարումը ներկայացւում է որպէս հասունութիւն, կորուստների եւ պարտութեան հետ հաշտւելը՝ որպէս իրատեսութիւն, իսկ թշնամու պահանջների բաւարարումը՝ որպէս զարգացման նախապայման։
Այդ «իրականութիւնը» ոչ թէ բացատրում է իրավիճակը, այլ հանրութեանը աստիճանաբար սովորեցնում է յարմարւել նւազագոյնի իջեցւած նշաձողի եւ խիստ սահմանափակ ակնկալիքների հետ։
Խաղաղութեան թեման ուղերձում ներկայացւում էր որպէս գրեթէ կայացած իրողութիւն, մինչդեռ դրա բովանդակութիւնը մնում է մշուշոտ եւ չբացայայտւած։ Որքա՞ն անշրջելի է այդ «խաղաղութիւնը», ի՞նչ սահմաններով, ի՞նչ իրաւական ու անվտանգութեան երաշխիքներով եւ յատկապէս՝ ինչ փոխզիջումների հաշւին։ Վերոնշեալ հարցերի մասին լռութիւնը պատահական չէ․ այն հանրային կարծիքը մանիպուլեացնելու յստակ մեթոդ է։ Որքան քիչ յստակութիւն, այնքան փոքր է հաշւետւողականութեան դաշտը։ Սակայն կայ մի ճշմարտութիւն. անորոշութեան վրայ կառուցւած խաղաղութիւնները, պատմական փորձը ցոյց է տալիս, հազւադէպ են լինում կենսունակ։
Ուղերձի ամբողջ կառուցւածքը ինչպէս միշտ ենթարկւած էր մէկ հիմնական տրամաբանութեան՝ պատասխանատւութեան քաղաքական դաշտը փոխարինել ինքնափառաբանման հռետորաբանութեամբ։ Անցեալը ներկայացւեց որպէս սխալների շղթայ, ներկան՝ որպէս միակ հնարաւոր ընտրութիւն, իսկ ապագան՝ որպէս հաւատքի հարց։ Բայց քաղաքականութիւնը հաւատքի ոլորտ չէ։ Այն հաշւարկի, կանխատեսման եւ պատասխանատւութեան տարածք է։ Եւ հէնց այդ հարթութեան վրայ է, որ Փաշինեանի ուղերձը չի դիմանում քննութեանը՝ փորձելով համոզել այնտեղ, որտեղ անհրաժեշտ էր բացատրել եւ տրամաբանել։
Կարճ ասացէ այս ուղերձը ոչ թէ ուրւագծեց ապագայի հետ կապւած որեւէ տեսլական, այլ կրկին փորձեց նորմալացնել մինչ յատակ նւազեցւած սպասելիքները՝ երեւակայական խաղաղութեան,կայունութեան եւ բարգաւաճման անւան տակ»։
