Վերջին շաբաթվա ընթացքում ադրբեջանական կողմը երկու անգամ դիմել է Արցախի Հանրապետության բնակչության բնականոն կենսագործունեության վերականգնման դեմ ուղղված սադրանքների։ 2021 թ. մարտի 25-ին և 29-ին ադրբեջանական կողմը քարկոծել է Կարմիր Շուկա – Ստեփանակերտ և Ստեփանակերտ – Գորիս ճանապարհներով ընթացող քաղաքացիական ավտոմեքենաները։ Ընդ որում, երկրորդ դեպքում հարձակման է ենթարկվել Արցախի դեմ Ադրբեջանի, Թուրքիայի և միջազգային ահաբեկիչների ռազմական ագրեսիայի ընթացքում զոհվածների մասունքները տեղափոխող ավտոմեքենան։
«Իմ տեղեկություններով՝ ադրբեջանցիները պահանջում են, որ Կարմիր Շուկայում չեզոք գոտի լինի, և հայկական զորքերը դուրս բերվեն այդ տարածքից, այդ թվում՝ բնակչությունը»,- 168.am-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը։
Արցախյան պատերազմից հետո, տևական ժամանակ է՝ լուրեր են շրջանառվում, որ Հայաստանի ու Արցախի ղեկավարների իմացությամբ ու համաձայնությամբ Կարմիր Շուկան հանձնվելու է Ադրբեջանին, որպեսզի թշնամին կարողանա անարգել մուտք գործի Շուշի։
Այն որ թուրքերը գրավել են Շուշին։ Չի եղել նման բան։ Ընդ որում, նրանք Շուշին չեն կարողացել գրավել ոչ թե այն պատճառով, որ քաղաքը լավ էր պաշտպանված, այլ որովհետև անգամ բնական պատնեշները հաղթահարելու բավարար ուժ չունեին։ Նրանք ուղղակի եկել են Շուշի։
Ռազմագործողությունների ընթացքում զոհված և մինչ այժմ անհետ կորած համարվող զինվորականների ու պահեստազորայինների աճյունների որոնողական աշխատանքները շարունակվում են Ջրականի (Ջաբրայիլ) և Վարանդայի(Ֆիզուլի) շրջաններում՝ 2 ջոկատով:
Ռուսաստանը լավ հարաբերություններ ունի ինչպես Ադրբեջանի, այնպես էլ Հայաստանի հետ:
Շուտով Հայաստան և Արցախ է այցելելու ֆրանսիացի խորհրդարանականների պատվիրակությունը՝ Ֆրանսիա-Արցախ բարեկամության շրջանակի նախագահ, Բուշ-դյու-Դոնի պատգամավոր Գի Տեսիեի գլխավորությամբ։
Ասկերանի վերին ենթաշրջանում՝ Սղնախ գյուղի ուղղությամբ իրականացված որոնումների ընթացքում մարտի 29-ին հայտնաբերվել է ևս մեկ աճյուն:
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը մարտի 29-ին ընդունել է Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարար Ռուստամ Բադասյանին:
ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արա Այվազյանի խոսքով՝ Արցախի 44-օրյա պատերազմը մեկ անգամ ևս ի ցույց դրեց մեկ պարզ իրողությունը, որն ի սկզբանե ասում էին, սակայն տարիների ընթացքում տարբեր պատճառներով այդ թեզը մոռացության էր մատնվել։
Ռազմագործողությունների ընթացքում զոհված և մինչ այժմ անհետ կորած համարվող զինծառայողների, կամավորականների կամ պահեստազորայինների աճյունների որոնման աշխատանքները՝ փրկարարական մեկ ջոկատով, այսօր շարունակվում են Ասկերանի վերին ենթաշրջանում՝ Սղնախ գյուղի ուղղությամբ:
«Պատերազմից հետո չկա լիարժեք բանակցային գործընթաց կողմերի միջև»,- այս մասին 168.am-ի հետ զրույցում ասաց վրացի հայտնի վերլուծաբան Կախա Գոգոլաշվիլին՝ անդրադառնալով Զալկալիանիի առաջարկին։
Արցախի 44-օրյա պատերազմից հետո թշնամին հայկական գրավված տարածքներում լծվել է հայկական հետքը վերացնելու գործին։ Մինչ Հայաստանում իշխող վերնախավը խաղաղասիրական մղումներ է դրսևորում թշնամու նկատմամբ և ժողովրդին կոչ անում, թե վերջ պետք է տրվի թշնամանքին և խաղաղ պետք է ապրել, թշնամին Արցախում հիմնահատակ ավերում է եկեղեցիները։
«Պետական մակարդակով ոչնչացնում են ամեն հայկականը, որը հազարամյակներ շարունակ այստեղ եղել է։ Սա նաև ցույց է տալիս նրանց բուն նպատակը, թե ինչ են ուզում իրենք իրականացնել Արցախում, եթե կարողանան ամբողջովին տիրանալ մեր երկրին։ Այսինքն՝ նույնը սպասվում է մարդկանց և ամբողջ երկրին՝ ոչնչացնելու են հայկական հետքը, հայկական մշակույթը և ամեն ինչ»,- 168.am-ի հետ զրույցում ասաց Դավիթ Բաբայանը՝ անդրադառնալով ադրբեջանցիների կողմից Մեխակավանի հայկական Սուրբ Աստվածածին, Շուշիի «Կանաչ ժամ» եկեղեցիների հիմնահատակ ոչնչացմանը։
Մարտի 27-ին կատարվել է 35 թեստավորում, որի արդյունքում Արցախում հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 4 դեպք:
Զորավար Թոմսոնին հաջողվում է կանգնեցնել Անդրանիկին։ Անդրանիկը Դիզակի, Խաչենի, Վարանդայի և Ջևանշիրի հրամանատարներին կոչ է անում դադարեցնել ռազմական գործողությունները։ Արդեն իսկ դեկտեմբերի սկզբին Անդրանիկն իր զորքով վերադառնում է Գորիս։ Հատկանշական է, որ մինչ օրս Անդրանիկի հեռանալու մասին այս պատմական փաստի մասին խոսելիս փոքր-ինչ անհասկանալի է դառնում, թե զորավարն ինչո՞ւ լսեց, ինչո՞ւ հավատաց անգլիացիներին ու հեռացավ։ Անդրանիկի հեռանալուց հետո իրավիճակն Արցախում ավելի սրվեց։ Կարելի է ենթադրել, որ զորավարն ամենայն հավանականությամբ հավատաց անգլիացիներին և վստահեց` կարծելով, որ Արցախի և Զանգեզուրի հարցը կլուծվի Փարիզի խաղաղության վեհաժողովում։
«Գյումրիում ենք մնացել, լավ նայում, օգնում էին մեզ, սակայն հունվարի 5-ից եկել ենք Ստեփանակերտ, հյուրանոցներից մեկում են տեղավորել: Այսօր օգնություն էին տալիս, գնացի, ասացին` բոլորը Շուշիի բնակիչներինն է, դեռ ձեր հերթը չէ: Ասում եմ՝ բա բազմազավակ ընտանիք է, 6 երեխա ունեմ, պատասխանում են, թե՝ հադրութցիների ցուցակը դեռ չկա, դրա համար շուշեցիներին ենք օգնում: Դիմել եմ Արցախի նախագահին, տեսնեմ` երբ կընդունի»,- 168.am-ի հետ զրույցում ասաց Անուշ Անդրյանը:
Հատկապես Արցախյան երկրորդ պատերազմից հետո ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափի հեղինակազրկման և բանակցային գործընթացը շարունակելու կամ պատերազմից հետո վերսկսելու անկարողության պայմաններում հասկանալի չէ, թե որ ձևաչափի շրջանակում են շարունակվելու հակամարտող կողմերի միջև բանակցությունները:
Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած հարավային թևում՝ Ջրականի(Ջաբրայիլ) և Վարանդայի (Ֆիզուլի) շրջաններում այսօր իրականացված որոնողական աշխատանքների արդյունքում Արցախի փրկարարները հայտնաբերել և տարհանել են ևս 5 զինծառայողի աճյուն:
Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Խնձրիստան համայնքի տարածքում հայտնաբերվել է «Սմերչ» համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգից արձակված հրթիռակասետային ռումբեր և այլ անծանոթ զինատեսակներ:
Ռազմական գործողությունների ընթացքում զոհված զինծառայողների աճյունների որոնման աշխատանքները մարտի 26-ին, Թալիշ-Մատաղիս ուղղություններում արդյունք չեն տվել:
«Նա փորձում է մոռացության տալ մեր բոլոր կորուստները, ընդ որում՝ ոչ միայն վերջին շրջանում ունեցած մեր կորուստները, այլ պատմականորեն, հայրենիքի ամբողջ կորուստը փորձում է մոռացության տալ և չի կարողանում հիշել, թե ինչից սկսեց, ինչից ծագեց այդ թշնամությունը: Նման մոտեցումը շատ բնորոշ է դավաճանին, մենք բազմիցս ենք ականատես եղել պացիֆիստական քարոզների՝ այդ ընտանիքի կողմից այն պարագայում, երբ սահմանում կանգնած մեր զինվորները բառիս բուն իմաստով ամեն օր մահի հետ դեմ հանդիման են եղել, և այդ վտանգները որևէ կերպ չեն չեզոքացվել, ճիշտ հակառակը՝ իշխանության քաղաքականությունը մեծացրել և հասցրել է նրան, որ լինի լայնածավալ պատերազմ, ունենանք կորուստներ, և այլն»:
Արցախյան երկրորդ պատերազմի մասնակից, պայմանագրային զինծառայող, Արտաշատ քաղաքի բնակիչ Արմեն Գալստյանի մոտ ախտորոշվել է գանգի հիմքի մենինգիոմա ձախից, ուղեկցվող գանգուղեղային նյարդերի կոմպրեսիայով: Հիմա ստանում է ճառագայթային բուժում: Նշանակված սեանսների քանակը 30 է, իսկ ճառագայթային բուժման ընդհանուր վճարը կազմում է 1 մլն 395.000 դրամ:
Հրայրը երկու եղբայրներից ավագն էր, ավարտել էր Երևանի պետական համալսարանի Տնտեսագիտության ֆակուլտետը, աշխատում էր մասնագիտությամբ: Պատերազմի լուրը լսելուն պես շտապել էր զինկոմիսարիատ և կամավորագրվել պաշտպանելու հայրենիքը։ Հրայրի մայրը՝ Շուշանիկ Գասպարյանը, 168.am-ի հետ զրույցում պատմեց, որ որդին գաղտնի էր գնացել զինկոմիսարիատ, հարազատներն ու ընկերները միայն վերջին պահին էին իմացել, որ Հրայրը կամավորագրվել է․
Արցախի Հանրապետության ներքին անվտանգության նկատառումներից ելնելով՝ Արցախի վթարափրկարարական օպերատիվ խումբը արտակարգ պետական ծառայության Լիսագորի հենակետում համատեղ հերթապահ ծառայություն կիրականացնի ռուս գործընկերների հետ:
Ասկերանի շրջանի Սարուշեն-Կարմիր գյուղերի ճանապարհահատվածին ադրբեջանցի զինծառայողների կողմից հայկական պետհամարանիշերով ավտոմեքենայի քարկոծման մեջադեպից հետո վնասված ավտոմեքենայի սեփականատեր Լենդրուշ Բաբայանը նույն ճանապարհով ընթացող մեկ այլ վարորդի հետ կանգնեցրել է ադրբեջանական ավտոշարասյունը և բացատրություն պահանջել ադրբեջանցի պատասխանատու սպայից:
Արցախի Հանրապետության նախագահի մամուլի խոսնակ Լուսինե Ավանեսյանը բոլոր առումներով դատապարտելի է համարում Արցախի Կարմիր Շուկա-Ստեփանակերտ մայրուղու վրա մարտի 25-ին տեղի ունեցած միջադեպը, որի ընթացքում ադրբեջանցի զինծառայողները քարեր են նետել հայկական պետհամարանիշերով ավտոմեքենաների ուղղությամբ:
Հետպատերազմյան շրջանում Կարմիր Շուկա-Սարուշեն-Շոշ-Շուշի ավտոճանապարհին վերաբերող քննարկումները հաճախակիացել են՝ պայմանավորված պատերազմի հետևանքով ստեղծված անվտանգային խնդիրներով:
Երեկ, ժամը 13:30-ի սահմաններում Ասկերանի շրջանի Սարուշեն-Կարմիր գյուղ ճանապարհահատվածին միջադեպ է տեղի ունեցել հայերի և ադրբեջանցիների միջև:
Ռուսաստանի խաղաղապահ զորախմբի ինժեներական ստորաբաժանման անձնակազմը շարունակում է Արցախի Հանրապետության տարածքում հայտնաբերված պայթյունավտանգ առարկաների ոչնչացման աշխատանքները:
