Մոսկվայի համբերությունը սպառվում է. Սուսլովը՝ Փաշինյանի մոսկովյան այցի արդյունքների մասին
Ապրիլի 1-ին Նիկոլ Փաշինյանի մոսկովյան այցը ցույց տվեց, որ Ռուսաստանի համբերությունը սպառվում է: ՍպուտնիկԱրմենիայի փոխանցմամբ՝ այսօր Երևանում կայացած կլոր սեղանի ժամանակ ասել է Բարձրագույն տնտեսագիտական դպրոցի համաշխարհային տնտեսության և համաշխարհային քաղաքականության ֆակուլտետի Եվրոպական և միջազգային համալիր հետազոտությունների կենտրոնի փոխտնօրեն, արտաքին և պաշտպանական քաղաքականության խորհրդի հետազոտական ծրագրերի փոխտնօրեն Դմիտրի Սուսլովը:
«Այս այցը դիտարկվում է ոչ թե Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները բարելավելու հարթությունում, այլ որպես ձգտում` առաջին հերթին փորձել մեղմել ռուսական ուղղությամբ ռիսկերը՝ շարունակելով արևմտամետ քաղաքականությունը։ Եվ երկրորդ՝ ընտրությունների նախաշեմին հերքել ընդդիմախոսների մեղադրանքներն առ այն, որ Փաշինյանը հակառուսական թեկնածու է, և դրանով թուլացնել Հայաստանում ընդդիմության դիրքերը», – ասաց Սուսլովը։
Նա նշեց, որ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության «վերացումից» հետո ռուսական դիրքերի թուլացումն ու աշխարհաքաղաքական դաշտի որակական փոփոխությունն Անդրկովկասում անվիճելի են: Նախկին ստատուս-քվոն, որը պահպանվում էր Ռուսաստանի՝ որպես Երևանի և Բաքվի միջև միաժամանակ միջնորդի և բուն ստատուս-քվոյի պաշտպանի դիրքի շնորհիվ, այլևս չկա և չի լինի, ինչպես նաև չկա Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը։
Դրա հետ մեկտեղ Սուսլովը կարծում է, որ անհնար է փոխել աշխարհագրությունը: Ռուսաստանի ֆիզիկական ներկայությունը Կովկասում, տնտեսական հարաբերությունները ՌԴ-ի հետ և Մոսկվայի ձգտումը՝ թույլ չտալ Կովկասում բացահայտ թշնամական երկրների և պրոքսի-մրցակիցների հայտնվելը, նույնպես հաստատուն է։
Փոխված աշխարհաքաղաքական պայմաններում Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի շահը, նրա կարծիքով, կենտրոնական դերակատարի պահպանումը չէ, այլ այն, որ այդ դերը չստանձնի որևէ արտաքին խաղացող:
«Այսինքն՝ շահագրգռվածությունը Անդրկովկասում ուժերի հավասարակշռության պահպանումն է, տարածաշրջանում որևէ այլ մեծ տերության, հատկապես Ռուսաստանի հակառակորդի գերիշխանությունը կանխելը։ Եվ իհարկե թույլ չտալ, որ Անդրկովկասի երկրները մոլդովական կամ ուկրաինական սցենարով հակառուսական պրոքսի դառնան»,- ընդգծել է Սուսլովը։
Միաժամանակ Մոսկվայում գիտակցում են տարածաշրջանի երկրների՝ Ռուսաստան–Արևմուտք հիբրիդային պատերազմում զոհ չդառնալու մղումը, ինչը խթանում է այդ երկրների՝ դիվերսիֆիկացվելու, բազմավեկտոր քաղաքականություն վարելու և արևմտյան երկրների հետ կառուցողական հարաբերություններ պահպանելու ձգտումը։
«Դա միանգամայն նորմալ է, և Ռուսաստանը դրան նորմալ է վերաբերվում, եթե պահպանվում են իր հետ կառուցողական հարաբերությունները», – ասաց Սուսլովը:
Նրա խոսքով` տարածաշրջանի որոշ երկրներ «էյֆորիայի մեջ» կարող են համարել, որ իրենք հիմա Ռուսաստանին ավելի շատ են պետք, քան ՌԴ-ն՝ իրենց: Ռազմական հատուկ գործողության և արևմտյան պատժամիջոցների պայմաններում Ռուսաստանն այդ երկրների նկատմամբ ինչ-որ կտրուկ գործողություններ չի ձեռնարկի։
«Գուցե դա այդպես է, բայց պետք է հիշել, որ ռազմական գործողությունը վաղ թե ուշ կավարտվի, և այդ պահին Ռուսաստանի կունենա ազատ զինուժ, որն ամենահզորն է Եվրասիայում, որի նմանը չկա և չի լինի», – նշել է Սուսլովը:
Ինչ վերաբերում է կոնկրետ Հայաստանին, ապա Մոսկվայում կարծում են, որ գործող կառավարության օրոք ՀՀ–ն ոչ թե պարզապես դիվերսիֆիկացվում է, այլ դեպի Արևմուտք վերակողմնորոշվելու համակարգային քաղաքականություն է վարում։ Միաժամանակ խաղարկում է ռուսական գործոնը և պահպանում ՌԴ–ի համագործակցությունը`շարունակելով ԵԱՏՄ-ում մասնակցությունը այնքանով, որքանով ստիպված է դա անել տնտեսության և անվտանգության տեսանկյունից։
Բայց այդ համագործակցությունը, ըստ փորձագետի, աստիճանաբար, քայլ առ քայլ նվազեցվում է, և ներկայիս քաղաքական գիծն անխուսափելիորեն տանում է դեպի Եվրասիական տնտեսական միությունից հրաժարում, Գյումրիից ռուսական բազայի դուրսբերում և հայ-ռուսական հարաբերությունների ընդհանուր նվազում:
«Ոչ միանգամից, ոչ կտրուկ, բայց աստիճանաբար, Ադրբեջանի, Թուրքիայի հետ հարաբերությունների բարելավման, Եվրամիության և Միացյալ Նահանգների հետ մերձեցման հետ մեկտեղ։ Այսինքն` մեր տեսանկյունից Հայաստանի ներկայիս քաղաքական գիծը Ռուսաստանի հետ վերջնական խզումը դարձնում է ժամանակի խնդիր՝ «երբ»-ի, ոչ թե «եթե»-ի հարց»,- նշեց Սուսլովը։
Հաշվի առնելով Մոսկվայի և Արևմուտքի հարաբերությունները` Ռուսաստանը դա ընկալում է ոչ թե որպես դիվերսիֆիկացիա, այլ աստիճանական անցում դեպի ԵՄ, որը չի թաքցնում Ռուսաստանի հետ պատերազմի նախապատրաստվելու և մոլդովական մոդելով իրավիճակը զարգացնելու իր ծրագրերը։
«Բայց զարգացումը հնարավորինս աստիճանական է, ՀՀ իշխանությունների համար հարմարավետ և ռուս-հայկական հարաբերությունների մասով «անեսթեզիայով»։ Եվ Նիկոլ Փաշինյանի մոսկովյան վերջին այցը ցույց տվեց, որ Ռուսաստանի համբերությունը սպառվում է», – ասաց Սուսլովը։
Ռազմական հատուկ գործողության շարունակման պայմաններում, ըստ նրա, մի կողմից Ռուսաստանը շահագրգռված չէ իրավիճակը կտրուկ սրելու հարցում, մյուս կողմից չի կարող պարզապես հետևել, թե ինչպես է Հայաստանը գնում դեպի Արևմուտք, քայլ առ քայլ կրճատում համագործակցությունը Ռուսաստանի հետ և պահպանում որոշ տարրեր միայն այն պատճառով, որ հիմա դրանց այլընտրանքը չունի:
Ուստի, ըստ փորձագետի, Մոսկվան խնդրում է Հայաստանին կողմնորոշվել. եթե նրանք դաշնակիցներ են և գործընկերներ, ապա ՌԴ-ն դեմ չէ, որ ՀՀ-ն հարաբերությունները խորացնի ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ, բայց դա չպետք է ուղեկցվի Ռուսաստանին հայկական տնտեսությունից «դուրս հրելով», ռուս-հայկական հարաբերությունների կրճատմամբ:
«Ըստ այդմ` Հայաստանի իշխանությունները պետք է փոխեն իրենց վերաբերմունքը երկաթուղու, ատոմային էներգետիկայի, նաև ներքաղաքական այն ուժերի նկատմամբ, որոնք ներկայանում են որպես Ռուսաստանի բարեկամներ», – ասաց փորձագետը։
