Հատկանշական է, որ թերթելով միայն «Անաստված» թերթի 1920 և 1930-ական թվականների համարները, կարող ենք տեսնել Հայաստանի և Արցախի փակվող եկեղեցիների ամբողջ գործընթացը, տրամաբանությունն ու աշխարհագրությունը: Դա լիարժեք պատկեր է տալիս հասկանալու համար ժամանակաշրջանի եկեղեցիների դեմ արշավի տրամաբանությունը: Այդ ամենի հիմքում կար միայն մեկ նպատակ՝ ոչնչացնել Հայոց եկեղեցին:
«Պրեսսինգ» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը թուրքագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ռուբեն Մելքոնյանն է։
«Դասեր» հաղորդաշարում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու, ԵՊՀ «Հայոց պատմության» ամբիոնի դոցենտ Հովիկ Գրիգորյանն է։
Ուստի, Հայոց Եկեղեցուն և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին անհիմն մեղադրելու փոխարեն պետք է անդրադառնալ և վերանայել Եկեղեցու, եկեղեցականների և
Խորհրդային ժամանակաշրջանում՝ հատկապես 1920-1930-ական թվականներին, պետական գաղափարախոսության առանցքային ուղղություններից մեկը հակակրոնական քարոզչությունն էր, որի նպատակն էր աստիճանաբար թուլացնել քրիստոնեության և եկեղեցու հոգևոր ու հասարակական ազդեցությունը։
Թոնդրակյան շարժման պատմությունը, հետևաբար, ոչ միայն անցյալի աղանդավորական երևույթ է, այլև կենդանի հիշեցում, որ ազգային միասնականության, հավատքի և պետականության միջև պատնեշ դնելը կարող է մեզ կրկին կանգնեցնել նույն վտանգի առաջ, որի վկայությունը մենք արդեն ունեցել ենք անցյալում:
