18-19-րդ դարերում Շուշին ձևավորվել էր՝ որպես ոչ միայն Արցախի, այլև ամբողջ տարածաշրջանի տնտեսական, մշակութային և արհեստագործական կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Քաղաքի բազմազան արհեստները, զարգացած առևտրական հարաբերությունները և լայն միջազգային կապերը վկայում էին նրա տնտեսական բարձր մակարդակի մասին։ 19-րդ դարում Շուշին արդարացիորեն համարվում էր աշխարհին հայտնի առևտրական, մշակութային և արհեստագործական կենտրոն, որի տնտեսական ակտիվությունն ու մշակութային կենսունակությունը կարևոր դեր էին խաղում ոչ միայն Արցախի, այլև ողջ տարածաշրջանի զարգացման գործընթացում։
Պետք է հիշել, որ խաղաղությունը չի կարող գոյանալ այնտեղ, որտեղ արդարությունը մերժված է, որտեղ դեռ չեն ճանաչվել և դատապարտվել անցյալի ոճրագործությունները։ Միայն պատմական գիտակցությունը և ազգային արժանապատվությունը կարող են մեզ զերծ պահել կրկնելու նույն սխալները։
