Վերականգնելով Ալեն Սիմոնյանի «ամնեզիան»
ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանը լրագրողների հետ ճեպազրույցի ժամանակ անդրադարձել է Արցախում 2023 թվականին տեղի ունեցած իրադարձություններին և հայտնել, որ Արցախի իշխանություններն Արցախի լուծարման մասին փաստաթղթի ստորագրումից հետո են ՀՀ իշխանություններին տեղեկացրել:
«Տեղյակ են պահել արդեն ընդունված որոշման, փաստաթղթի մասին: Այսինքն, եղել է ոչ թե քննարկում, չեն զանգել ասել՝ ինչն է ձեր դիրքորոշումը, ոնց եք դուք վերաբերվում սրան: Ասել են՝ սենց բան ենք որոշել: Մեր կողմից եղել է մի պահանջ, խնդրանք, որը կարողացել ենք առաջ տանել՝ տեքստի մեջ եղել է ՀՀ-ի հետ կապված հիշատակում, որը վերաբերել է մի բանի, որն իրողության հետ կապ չի ունեցել»,- նշել է նա՝ չգաղտնազերծելով՝ կոնկրետ խոսքն ինչի մասին է, և հայտարարելով, որ ՀՀ-ում գոյություն չունի Արցախի նախագահ, պատգամավորներ:
«Իրենք իրենց որոշումով իրենց լիազորությունները դադարեցրել են»,- ընդգծել է Սիմոնյանը:
Դիտարկմանը, եթե պահանջը չկատարեին՝ ի՞նչ էր լինելու Արցախի բնակիչների հետ, և ի՞նչ այլընտրանք էին իրենք առաջարկելու, Սիմոնյանն արձագանքել է.
«ՀՀ-ն իր այլընտրանքն առաջարկել է, ՀՀ-ն իր երեխաներին զոհել է այնտեղ, մեր երեխաները գնացել զոհվել են այնտեղ, ՀՀ-ն իր ժողովրդի բյուջեից կտրել և ամեն ինչով ապահովել է ԼՂ գոյությունը, աշխատավարձ, կոմունալ վճարումներ, բանակ։ Բա ինչի՞ համար էինք մենք զոհվում, կռվում, դուք չեք հասկանո՞ւմ, որ նպատակը եղել է ՀՀ-ի վրա հարձակումը և ՀՀ-ն ոչնչացնելը, բռնակցելը միութենական որևէ կառույցի։ Հասկանո՞ւմ եք էդքան բանը։ Սեպտեմբերյան վերջին արցախյան իրադարձությունների ժամանակ նպատակը եղել է ՀՀ տարածքներ գրավելը, ՀՀ-ն՝ որպես պետություն, ոչնչացնելը և բռնակցելը միութենական որևէ կառույցի: Այսինքն, ՀՀ-ն պետք է մտներ այդ խաղի մեջ, որպեսզի ՀՀ-ն այլևս գոյություն չունենա՞ր։ Կայացվել է ծանր որոշում, երբ հարձակում եղավ Արցախի վրա, բայց այդ որոշման գինը ՀՀ-ն էր։ Կա՞ էստեղ մեկը, որ կարծում է, որ ՀՀ ինքնիշխանությունը պետք է դրվեր սակարկման որևէ պարագայում, ես այդպես չեմ համարում»։
ԱԺ նախագահի այս հայտարարությունից հետո մի քանի հարց է ծագում:
Առաջին, Ալեն Սիմոնյանը կարո՞ղ է նույնքան վստահ ասել, որ ԶՈՒ կիրառման պլանով ՊԲ-ին չպիտի աջակցեին վերջին գործողությունների ժամանակ: Միգուցե այս մասին ճշտումներ անի ՊԲ վերջին հրամանատար Կամո Վարդանյանից և ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետ Էդվարդ Ասրյանից:
Երկրորդ, 2020 թվականի պատերազմն Արցախում էր, ինչո՞ւ Հայաստանը շտապեց ռազմական դրություն հայտարարել, այնուհետև ստորագրել Արցախում տեղի ունեցած պատերազմի հրադադարի հայտարարության տակ և չառաջարկելով, որ դա անեն Արցախի իշխանությունները, կամ առնվազն նրանց ստորագրությունը ևս լինի:
Երրորդ, արդյո՞ք այն ժամանակ չկար գիտակցում, որ չի կարելի մտնել 44-օրյա պատերազմի խաղի տակ և Արցախի պատերազմի հրադադարի եռակողմ հայտարարության մեջ չմտցվեր ՀՀ-ին առնչվող կետեր, որոնց հասնելու համար Ադրբեջանը ռազմական գործողություններ սկսեց Հայաստանի դեմ 2021-2022 թվականներին՝ օկուպացնելով ՀՀ ինքնիշխան տարածքները: Իսկ գուցե Ալեն Սիմոնյանը Նիկոլ Փաշինյանի օրինակով ՀՀ օկուպացված տարածքների պատկանելության հետ կապված կասկածնե՞ր ունի:
Չորրորդ, 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից օրեր առաջ՝ 2020 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, հայտարարելը՝ «Աղդամը իմ հայրենիքն է», ինչի՞ն էր այլընտրանք, այդ ժամանակ չկա՞ր Արցախի և ՀՀ գոյությունը վտանգելու զգացողություն, երբ արդեն հուլիսյան մարտերն էին տեղի ունեցել, դրանից անմիջապես հետո թուրք-ադրբեջանական զորավարժությունները հուշում էին, որ պատերազմ է լինելու, իսկ սեպտեմբերի 25-ին արդեն Նիկոլ Փաշինյանը հստակ տեղեկություն էր ստացել:
Ավելին, 2020 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ՀՀ ԶՈւ ԳՇ պետը, ղեկավարվելով «Պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, մարտական հերթապահություն իրականացնող զորամասերում զգոնությունը բարձրացնելու, ակտիվացած հակառակորդի սադրիչ գործողություններին դիմագրավելու և ՀՀ առաջապահ ստորաբաժանումների անձնակազմի անվտանգ ծառայությունն ապահովելու նպատակով արձակել է թիվ 041 կարգադրությունը, որով հրամայել է պաշտպանության բանակի հրամանատարին բարձրացնել անձնակազմի զգոնությունը, ուժեղացնել հետախուզությունը և դիտարկումը, պատրաստ լինել հակառակորդի հավանական սադրանքները դիմագրավելուն, միջոցներ ձեռնարկել մարտական ծառայություն իրականացնող անձնակազմի անվտանգության ապահովման ուղղությամբ:
Վերոնշյալ թիվ 041 կարգադրության հիման վրա պաշտպանության բանակի հրամանատարը 2020 թվականի սեպտեմբերի 24-ին արձակել է թիվ 0661 հրամանը, որով, ի հավելումն նշված հանձնարարությունների, հրամայել է պատրաստ լինել մարտական հերթապահությունում գտնվող բոլոր տեսակի կրակային միջոցներով հակազդել (խոցել) հակառակորդի բոլոր տեսակի թռչող սարքերը, այդ թվում՝ հարվածային ԱԹՍ-ները, հակառակորդի կազմում դրությունում և գործողությունների բնույթում փոփոխություններ արձանագրելու դեպքում անմիջապես զեկուցել ըստ վերադասության, պաշտպանական շրջանների, այդ թվում՝ 6-րդ ՊՇ-ի, մշտական տեղակայման վայրերում ունենալ 30 րոպեանոց պատրաստականության վիճակում մարտական գործողությունների վարմանը պատրաստ մեկ վաշտ:
2020 թվականի սեպտեմբերի 25-ին ՀՀ ԶՈւ ԳՇ պետը ՀՀ ԶՈւ զորքերի զգոնությունը բարձրացնելու, հակառակորդի հավանական սադրանքները ժամանակին բացահայտելու, դրանց դիմագրավելու, անձնակազմի անվտանգ ծառայությունն ապահովելու նպատակով արձակել է թիվ 046 կարգադրությունը, որով պաշտպանության բանակի հրամանատարին հանձնարարել է սեպտեմբերի 25-ից բարձրացնել անձնակազմի զգոնությունը, մարտական հերթապահություն իրականացնող ստորաբաժանումներում ուժեղացնել հետախուզության բոլոր ձևերը, դիտարկումը, պատրաստ լինել հակառակորդի հավանական սադրանքները դիմագրավելուն, միջոցներ ձեռնարկել մարտական ծառայություն իրականացնող անձնակազմի անվտանգության ապահովման ուղղությամբ, մինչև սեպտեմբերի 26-ը՝ ժամը 06:00-ն, առաջին շարակազմի զորամիավորումների, միավորումների, կառավարման կետերը ծավալել հրամանատարների կողմից նախորոշված շրջաններում և անցնել «Մարտական» աշխատանքային ռեժիմի և այլն:
Հավելենք, որ 2023 թվականին Քննիչ հանձնաժողովում էլ Անդրանիկ Քոչարյանը հայտարարել էր. «ՀՀ ԶՈւ-երը 0046 դիրեկտիվի համաձայն՝ մաս-մաս բերվում էր առաջին աստիճանի պատրաստականության, որի համար հիմք է հանդիսացել ռադիոկլանման միջոցով սեպտեմբերի 25-ին ստացված F-16-ի օդաչուների խոսակցությունն առ այն, որ վաղն ինչ-որ կարևոր բանի պիտի մասնակցեն»:
Հարցերի և փաստերի այս շարքը կարելի է շարունակել:
Ի դեպ, 44-օրյայի ժամանակ Ալեն Սիմոնյանը Արցախը և Կոսովոն նույն հարթության վրա էր դնում, թեպետ Նիկոլ Փաշինյանի համար արդեն պարզ էր՝ «Արցախի կարգավիճակի հարցը քննարկելի է այնքանով, որքանով քննարկելի է Ադրբեջանի համար»:
Թեպետ մասնագետների դիտարկմամբ, նույն հարթության վրա դնելն այնքան էլ ճիշտ չէր: Մյուս կողմից, սահմանադրագետ, միջազգային իրավունքի մասնագետ Վարդան Պողոսյանի դիտարկմամբ, Կոսովոյի դեպքը, դրա վերաբերյալ ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանը հստակ արձանագրել է, որ անկախության հռչակումն ինքնին չի հակասում միջազգային իրավունքին: Եվ մի շատ կարևոր բան. միջազգային իրավունքի համաձայն՝ անկախ այդ պետության ճանաչումից, ՄԱԿ-ի անդամ լինել-չլինելու հանգամանքից, «Արցախի Հանրապետությունը գտնվում է միջազգային իրավունքի պաշտպանության ներքո այն առումով, որ նրա նկատմամբ իրավունք չկա կիրառել ուժ, ինչը տեղի ունեցավ Արցախում»:
Ալեն Սիմոնյանն ի՞նչ է կարծում՝ Ադրբեջանն իրավունք ունե՞ր հարձակվելու Արցախի վրա, ունե՞ր Ադրբեջանն այլընտրանք, օրինակ, հարգել միջազգային իրավունքը, ունե՞ր Հայաստանն այլընտրանք՝ ստիպել, որ Ադրբեջանը հարգի միջազգային իրավունքը…
