Նոյեմբերի 9-ի և Մայիսի 9-ի միջակայքում հայ ժողովուրդը հնարավորություն ուներ գտնելու սեփական սխալների պատճառները, հարցի պատասխանը, թե ինչո՞ւ իրական հաղթանակները հռչակվեցին որպես հակապետական ու ողբերգական, պարտությունները՝ որպես պետությունը փրկող։
1919 թվականը Հայաստանի Հանրապետության պատմության մեջ կարևոր և միևնույն ժամանակ դժվարին շրջան էր։ Երկիրը նոր էր հռչակել անկախությունը, սակայն կանգնած էր՝ ինչպես արտաքին քաղաքական մարտահրավերների, այնպես էլ՝ ներքին սոցիալ-տնտեսական ծանր խնդիրների առաջ։
Համաշխարհային պատմությունը, ինչպես որ մեզ սովորեցրել են, պատերազմները ներկայացնում է որպես ազգային հակամարտությունների, գաղափարախոսական տարաձայնությունների կամ առաջնորդների միջև անձնական թյուրըմբռնումների հետևանք։ Սակայն մակերեսի տակ թաքնված է ավելի ցինիկ ճշմարտություն. պատերազմը սոսկ այլ միջոցներով քաղաքականության շարունակություն չէ. դա բիզնես է՝ արյունոտ շահույթով։
Մեր ժամանակներում հոգևոր կյանքով ապրելն ավելի դժվարին է դարձել, որովհետև քրիստոնյայի առջև ծառացած ներկայիս մարտահրավերները շատ անգամ քողարկված և ճշմարտանման են արտահայտվում ու մարդուն կլանում դրա մեջ, եթե չես ունենում հոգևոր արթնություն և սթափություն: Կարելի է նշել արդի երեք մարտահրավեր․ առաջինը` տեղեկատվությունը և դրա ազդեցությունը: Երկրորդ` ցանկություններին հագուրդ տալու մատչելիությունը և հասանելիությունը, երրորդը` հարմարավետության ձգտումը: Այս ամենն այն է, ինչը բնութագրում է այսպես կոչված սպառողական հասարակությանը:
