Եկեղեցին հավաքական մի ուժ, միության մի կենտրոն է եղել ազգի համար։ Այն մեզ համար եղել է հայրենիք, եղբայրասիրություն ներշնչող մի վայր, վշտաբեկ սրտի համար մխիթարության մի ապաստարան և դուռ՝ հույսով լեցուն երկնքի։ Ուրիշ որտե՞ղ կարող ենք այնչափ ուժ և ապահովություն զգալ, որչափ եկեղեցու մեջ։ Որտե՞ղ կարող ենք լսել հայրենիքի ձայնն ու մեր նախահայրերի խոսքերը, եթե ոչ՝ եկեղեցում։ Այստե՛ղ, այս սուրբ կամարների ներքո է, որ մեր նախնիները խոսում են մեզ հետ, ոգևորում ու գոտեպնդում են մեզ մեր տկարացումների ժամանակ։
Ո՜վ հավատացյալներ, իմանանք սթափվել և զերծ մնալ այն բարկությունից, որ մեզ վրա է գալիս. մեր գործերի և խորհուրդների մեջ ուղղություն, ճշմարտություն դնենք: Նրա նման հեզ և խոնարհ լինենք, մեզ վրա կրենք Իր դրած լուծը, որպեսզի փրկվենք և հավիտենական կյանքի արժանանանք՝ օրհնելու և գովելու երեքսրբյան Տերությունը՝ Հորը, Որդուն և Սուրբ Հոգուն հավիտյանս հավիտենից. Ամեն:
Սուրբ Պատարագի երկրորդ մասը՝ Ճաշու պաշտոնը կամ Երախայից (չմկրտվածների) Պատարագը սկսվում է թափորից հետո, երբ պատարագիչը կրկին խորան է բարձրանում և տևում է այնքան ժամանակ, մինչ սարկավագն ազդարարում է. «Մի ոք յերախայից, մի ոք ի թերահաւատից և մի ոք յապաշխարողաց և յանմաքրից մերձեսցի յաստուածային խորհուրդս»: Կոչվում է Ճաշու պաշտոն, որովհետև կազմում է ժամերգության մասերից մեկը (Ճաշու) և Վերջին Ընթրիքի նմանողությամբ Պատարագի այս հատվածում Սուրբ Գրքից ընթերցումներ են կատարում: Ճաշու պաշտոնը խորհրդանշում է Քրիստոսի գործունեությունը:
Ավագ շաբաթվա օրերից իր խորհրդավորությամբ առանձնահատուկ տեղ է գրավում Ավագ Հինգշաբթին:
Պահքի ընթացքում, մասնավորաբար Մեծ Պահքի ժամանակ փորձություններն ավելանում են: Դրանք լինում են արտաքին և ներքին: Որոշակիորեն անդրադառնանք այդ փորձություններից մի քանիսին:
Մեր օրերում հաճախ են ահազանգում կրոնական արժեքների անկման մասին: Իտալիայում կաթոլիկությունն այլևս չի միավորում մարդկանց, Նիդերլանդների ընդունած հանդուգն դիրքը` բարոյականության և էֆթանազիայի հարցում, ոմանց կարծիքով վկայում է այն մասին, որ այդ երկիրը կտրուկ հեռանում է քրիստոնեությունից: Հոգևոր-կրոնական արժեքների անկումը համատարած բնույթ ունի:
Վաղ միջնադարում աղանդավորական շարժումների շարքում առանձնանում էր պավլիկյան շարժումը: Հայաստանի համար պավլիկյանների գործունեությունը դարձավ այնքան վտանգավոր, որ կաթողիկոս Հովհան Օձնեցին հատուկ աշխատություն գրեց նրանց ուսմունքի դեմ։
Եկեղեցի է մտնում գռեհիկ տեսքով մի երիտասարդ, մոտենում է քահանային, բռունցքով հարվածում նրա այտին և նենգորեն ժպտալով՝ ասում.
Փորուրարը քահանայական ուրարն է: Այն սկիզբ է առել սարկավագի ուրարից, իսկ ձևը՝ ձեռնադրության արարողությունից: Ձեռնադրող եպիսկոպոսը սարկավագի ձախ ուսից կախված ուրարը նաև աջին է գցում և բերում առջևի կողմը ու միացնում իրար:
Մեկ ուղի, և մեկ դուռ կա դեպի Արքայություն տանող, այդ ուղին և դուռը Հիսուս Քրիստոսն է. «Ես եմ ճանապարհը, ճշմարտությունը և կյանքը: Ինձնով միայն կարելի է գնալ Հոր մոտ» (Հովհաննես 14:5-6) և «Ե՛ս եմ դուռը, ով Իմ միջով անցնելով ներս մտնի, կփրկվի» (Հովհաննես 10:9): Դուռը հնարավորություն է և միջոց՝ մուտք գործելու մեկ ուրիշ տարածք: Քրիստոս՝ որպես կյանքի ճանապարհ և կյանքի դուռ, հնարավորություն տվեց բոլորին մուտք գործելու Երկինք, հավիտենական կյանք:
