Պուտինի կուսակցությունը ռեկորդային ցուցանիշներով ամրապնդվեց Պետդումայում. ի՞նչ է սպասվում Երևանի և Մոսկվայի հարաբերություններին
«Եդինայա Ռոսիա» (Միասնական Ռուսաստան) կուսակցությունը Ռուսաստանում անցկացված եռօրյա խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում ապահովել է պատմականորեն ռեկորդային ներկայացվածություն՝ ՌԴ ԿԸՀ-ի վերջին տվյալներով զբաղեցնելով 355 տեղ 450-տեղանոց Պետդումայում (նախորդ գումարման 310-ի դիմաց)։
Ընտրական ցուցակներով իշխող ուժը հավաքել է ձայների 57,96%-ը և հաղթանակ տարել միամանդատ 225 տեղամասերից 208-ում։ Հինգտոկոսանոց անցողիկ շեմը հաղթահարել են ևս չորս կուսակցություններ. ԿՌԿԿ-ն ստացել է ձայների 13,67%-ը (40 մանդատ), ԼԴՊՌ-ն՝ 8,96%-ը (25 մանդատ), «Նոր մարդիկ»-ը՝ 7,91%-ը (20 մանդատ), իսկ «Արդար Ռուսաստանը»՝ 5,1%-ը (4 մանդատ)։ Բացի այդ, խորհրդարան են անցել նաև միամանդատ օկրուգներում հաղթանակ տարած «Ռոդինա» կուսակցության (1 տեղ) և ինքնաառաջադրված կամ այլ փոքր ներկայացուցիչներ, ընդ որում՝ հեռակա էլեկտրոնային քվեարկության (ДЭГ) շրջանակներում ևս առաջատարը «Եդինայա Ռոսիա»-ն է՝ 49,06%-ով։
Այս ընտրական արդյունքներով Պետդումայում և Ռուսաստանի քաղաքական համակարգում փոխվեց ուժերի բալանսը՝ ի օգուտ իշխող վարչակարգի։ «Միասնական Ռուսաստանը» գերազանցել է իր նախորդ ցուցանիշները, ստացել է սահմանադրական մեծամասնություն, ինչը Կրեմլին հնարավորություն կտա անխոչընդոտ կերպով անցկացնել ցանկացած օրենսդրական փոփոխություն։ Միևնույն ժամանակ, որոշակի տեղաշարժեր են գրանցվել. մասնավորապես, համեմատաբար նոր «Նոր մարդիկ» կուսակցությունը կարողացել է ամրապնդել դիրքերը՝ հատկապես էլեկտրոնային քվեարկության հատվածում (զբաղեցնելով երկրորդ տեղը 15,42%-ով) և ստանալով 20 մանդատ։
Ընդհանուր առմամբ, այս եռօրյա ընտրությունները դարձան գործող իշխանությունների քաղաքական կուրսի հանրային վերահաստատման հանգրվանը՝ չնայած սուր արտաքին մարտահրավերներին և թվային քվեարկության գործիքների լայնածավալ կիրառմանը։ ԿԸՀ-ի ներկայացրած տվյալները ցույց են տալիս, որ վարչական ռեսուրսների և հիմնական կուսակցությունների միջև ձևավորված մրցակցությունը հանգեցրել է կանխատեսելի, բայց միևնույն ժամանակ իշխանությունների համար առավելագույնս շահեկան խորհրդարանական կազմի ձևավորմանը, որը երկիրը կառավարելու է առաջիկա տարիներին։
Արևմտյան երկրներն ու միջազգային դիտորդական կառույցները, մասնավորապես՝ ԵԱՀԿ Ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակը (ODIHR), խիստ քննադատությամբ են արձագանքել Ռուսաստանի Պետդումայի ընտրությունների արդյունքներին։ Արևմտյան վերլուծաբանները և դիվանագետները շեշտում են, որ քվեարկությունն անցել է ընդդիմադիր ուժերի նկատմամբ կոշտ ճնշումների, անկախ լրատվամիջոցների սահմանափակման և ընտրական գործընթացների նկատմամբ հանրային վերահսկողության բացակայության պայմաններում։ Մասնավորապես, մտահոգություններ են հնչել եռօրյա քվեարկության ձևաչափի և հեռակա էլեկտրոնային համակարգերի (ДЭГ) թափանցիկության վերաբերյալ, ինչը, ըստ Արևմուտքի, նվազեցնում է ընտրությունների նկատմամբ վստահությունը և բացառում իրական քաղաքական մրցակցությունը։
Մոսկվայում պնդում են, որ ընտրություններն անցել են ՌԴ օրենսդրությանը և ժողովրդավարական բոլոր նորմերին խիստ համապատասխան, իսկ բարձր մասնակցությունն ու արդյունքներն արտացոլում են ռուսաստանցիների իրական կամքն ու համաձայնությունը երկրում վարվող քաղաքական կուրսի հետ։ ՌԴ ԱԳՆ-ն և Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը պարբերաբար հայտարարում են, որ ԵԱՀԿ ԺԻՀՄԳ-ի և արևմտյան այլ կառույցների գնահատականները կանխակալ են, քաղաքականապես մոտիվացված և հիմնված կրկնակի ստանդարտների վրա, մինչդեռ միջազգային անկախ դիտորդների շատ խմբեր (օրինակ՝ ԱՊՀ-ից կամ այլ ոչ արևմտյան երկրներից) ընտրությունները ճանաչել են թափանցիկ, ազատ և բաց։
Այս ամենը տեղի է ունենում հայ-ռուսական հարաբերությունների բարդագույն վերափոխման ու ճգնաժամի փուլում, երբ Մոսկվան հստակ պահանջներ է դնում Երևանի առջև՝ կոչ անելով հստակ կողմնորոշվել Եվրասիական տնտեսական միության և Եվրոպական Միության միջև ինտեգրման ուղիների հարցում՝ զուգահեռաբար տնտեսական պատժամիջոցներ կիրառելով հայաստանյան արտադրողների նկատմամբ: Մինչդեռ ՀՀ իշխանություններն էլ ընթանում են Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների ձևաչափը փոխելու օրակարգով՝ վստահեցնելով, թե այդ փոփոխությունն անխուսափելի է։ Այնուամենայնիվ, ստեղծված իրավիճակը խիստ լարվածություն է հաղորդում երկկողմ օրակարգին։ Իսկ առաջիկայում սպասվող Վլադիմիր Պուտինի և Նիկոլ Փաշինյանի առանձնահատուկ հանդիպումը Կրեմլում դառնալու է առանցքային հարթակ՝ այս հակասությունները հերթական անգամ քննարկելու համար։
Հայաստանի համար այս զարգացումներն ու Ռուսաստանում ավարտված ընտրություններն ունեն ռազմավարական նշանակություն, քանի որ Մոսկվայում վերընտրված կամ ամրապնդված իշխանությունները շարունակելու են հանդես գալ կոշտ և սկզբունքային դիրքերից։ Երևանի համար սա նշանակում է դիվանագիտական հավասարակշռության պահպանման անհրաժեշտություն:
Այնուամենայնիվ, Երևանի կողմից նման հավասարակշռության հեռանկարը խիստ խոցելի և կասկածելի է թվում, առավել ևս՝ հաշվի առնելով վերջին շրջանի կտրուկ զարգացումները։ ՀՀ իշխանությունների գործողությունները՝ սկսած Հայկական երկաթուղու (ՀԿԵ) կոնցեսիոն կառավարումը ռուսական կողմից երրորդ երկրների օպերատորներին հանձնելու մտադրություններից՝ մինչև ռուսական ռազմաբազայի և անվտանգային ներկայության հասցեին հնչող կոշտ հայտարարությունները, արմատապես խաթարում են հարաբերությունների ամբողջ կառուցվածքը։
Այս ֆոնին, Պետդումայի ընտրություններում վերջնականապես ամրապնդված և սահմանադրական մեծամասնություն ստացած Կրեմլն ամենաքիչը շարունակելու է պնդել իր պահանջը։ Ռուսաստանյան բարձրաստիճան պաշտոնյաներն էլ օրերս արդեն իսկ զգուշացրել են, որ Հայաստանում ռուսական տնտեսական շահերի ոտնահարումն անպատասխան չի մնալու և խփելու է երկրի ներդրումային միջավայրին։ Արդյունքում, առաջիկա բարձր մակարդակի հանդիպումը կարող է ոչ թե հարթել առկա հակասությունները, այլ հերթական անգամ վերածվել Մոսկվայի կողմից վերջնագրերի ներկայացման հարթակի, որտեղ Հայաստանի իշխանությունները ստիպված կլինեն կամ կտրուկ գնալ հետքայլի, կամ առերեսվել առավել ծանր տնտեսական ու անվտանգային մարտահրավերների։
