«Նեթանյահուն և Թրամփը, ըստ երևույթին, լուրջ չեն ընդունել Այաթոլլահ Խամենեի նախազգուշացումը և այժմ վճարում են դրա գինը»․ Էհսան Մովահեդիան
«Թեհրանում մարդկանց կյանքը շարունակվում է բնականոն հունով, և որևէ առանձնահատուկ խնդիր չկա։ Դպրոցների և համալսարանների փակման պատճառով որոշ մարդիկ մեկնել են Թեհրանից։ Կառավարությունը հայտարարել է, որ այսօրվանից սկսած գրասենյակային աշխատակիցների միայն կեսը պետք է աշխատանքի լինի»,-168․am-ի հետ զրույցում ասաց Հարավային Կովկասի հարցերով փորձագետ, դասախոս, պ․գ․թ․, Էհսան Մովահեդիանը՝ շեշտելով, որ այս անգամ Իրանում որևէ մեկի համար անակնկալ չի եղել Իսրայելի հարձակումը։
«Իսրայելը հարձակումներ սկսեց իրանական որոշ ռազմական և վարչական կենտրոնների վրա, որոնք մեծ մասամբ անհաջող էին։ Իսրայելական և ամերիկյան հարձակումներից ընդամենը երեք ժամ անց Իրանը զանգվածային հարձակում սկսեց Իսրայելի և Պարսից ծոցի հարավային երկրներում գտնվող ամերիկյան բազաների վրա՝ պատճառելով միլիարդավոր դոլարների վնաս։ Նախորդ պատերազմում Իրանի պատասխանը տևեց 12 ժամ»,-շեշտեց նա։
Էհսան Մովահեդյանը հիշեցրեց՝ Իրանի գերագույն առաջնորդ Այաթոլլա Ալի Խամենեին նախկինում զգուշացրել էր, որ եթե Իրանի վրա հարձակվեն, տարածաշրջանային պատերազմ կսկսվի․
«Նեթանյահուն և Թրամփը, ըստ երևույթին, լուրջ չեն ընդունել այս նախազգուշացումը և այժմ վճարում են դրա գինը։ Իրանը տասնյակ հարձակումներ է իրականացրել Պարսից ծոցի հարավային մասում գտնվող ամերիկյան ռազմական բազաների վրա, և այդ հարձակումները ողջունվել և ծափահարվել են այդ երկրներից մի քանիսի, օրինակ՝ Բահրեյնի, բնակիչների կողմից։ Ամեն դեպքում, եթե Իրանի անվտանգության և տնտեսական շահերը սպառնալիքի տակ են, տարածաշրջանում ոչ ոք խաղաղության մեջ չի լինի»։
Ինչ վերաբերում է ստեղծված իրավիճակում Իրանի ներսում հնարավոր անկայությունների հրահրմանը, նա շեշտեց, որ իրանցիները միշտ միավորվում են և մի կողմ են դնում իրենց տարաձայնությունները արտաքին ռազմական ագրեսիայի ժամանակ․
«Այս անգամ էլ նույնը կլինի։ Իրանի ժողովուրդն ունի երկար, ընդհանուր և խորը պատմական հիշողություն և իր միասնությամբ կհաղթի արտաքին թշնամուն»:
Հետաքրքրվեցինք՝ արդյո՞ք այս իրադարձությունները ազդարարում են դիվանագիտական ճանապարհով խնդրի լուծման կոլապսի մասին, թե՞ դեռ բանակցությունների հնարավորություն կա։
«Իրանը միշտ ողջամիտ առաջարկներ է արել Միացյալ Նահանգների հետ իր տարաձայնությունները լուծելու համար, բայց Միացյալ Նահանգները բազմիցս խախտել է իր պարտավորությունները և իր չափազանց մեծ պահանջներով ու ահաբեկումներով պատճառ դարձել դիվանագիտության ձախողմանը։ Այս անգամ Միացյալ Նահանգները երկրորդ անգամ հարձակվեց մեզ վրա՝ Իրանի հետ բանակցությունների կեսին։ Եթե Միացյալ Նահանգները հասկանա, որ երբեք չի կարող ռազմական առումով հաղթել Իրանին, հնարավորություն կընձեռվի ուսումնասիրել Իրանի ողջամիտ գաղափարները և առաջ մղել դիվանագիտությունը»,-ի պատասխան ասաց նա։
Մովահեդիանի խոսքով՝ Պարսից ծոցի հարավային երկրների անվտանգության մասին առասպելը վերացավ․
«Այդ երկրներն այլևս անվտանգ չեն ներդրումների համար, իսկ նավթի և գազի գինը կբարձրանա, և այս իրավիճակի շարունակությունը լրջորեն կվտանգի Թրամփի քաղաքական դիրքը և նաև անկայուն կդարձնի աշխարհի շատ երկրների վիճակը, որոնք կախված են Արևմտյան Ասիայի էներգետիկ շուկայից: Միացյալ Նահանգները և Իսրայելը սկսել են մի խաղ, որը կթուլացնի և կոչնչացնի իրենց»։
Նա շեշտեց՝ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև այս պատերազմը կարող է՝ լուրջ խաթարել Մերձավոր Արևելքի և նույնիսկ աշխարհի անվտանգությունը, զգալիորեն բարձրացնել նավթի և գազի գինը, ստեղծել գնաճ և համաշխարհային տնտեսական անկում։
Մովահեդիանի համոզմամբ՝ Թուրքիան, Ադրբեջանը և Իսրայելը կարող են ցանկանալ օգտագործել այս իրավիճակը՝ սպառնալով Իրանի շահերին Կովկասում և ճնշում գործադրել Հայաստանի վրա՝ ավելի շատ զիջումների գնալու համար՝ միջանցք ստեղծելու համար:
«Եթե Հայաստանի կառավարությունը համաձայնվի Բաքվի և Թուրքիայի պահանջներին, դա բացասաբար կանդրադառնա Իրանի հետ նրա հարաբերությունների վրա: Հայաստանը պետք է հասկանա, որ ինքը ամենաընդհանուր շահերն ունի Իրանի հետ, և որ Բաքուն և Թուրքիան ցանկանում են այս երկիրը վերածել իրենց գաղութի»,-ասաց նա։
Նա շեշտեց, որ Իրանը Հայաստանի համար կենսականորեն կարևոր ճանապարհներից մեկն է՝ հատկապես այն պատճառով, որ Հայաստանի սահմանները Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ փակ են․
«Եթե կիրառվեն ավելի խիստ պատժամիջոցներ, վնասվի Իրանի տրանսպորտային ենթակառուցվածքը, Հորմուզի նեղուցը դառնա անապահով, ՀՀ տնտեսությունը նույնպես ճնշման տակ կլինի: Հայաստանն իր գազի մի մասը ստանում է Իրանից: Պատերազմական իրավիճակում՝ եթե Իրանի արտահանումը սահմանափակվի, Հայաստանը կբախվի էներգետիկ մարտահրավերի: Իհարկե, Իրանը կփորձի կանխել նման իրադարձությունները»։
