Քվեարկություն երեք օրում. Ռուսաստանում ընտրում են Պետական դումայի նոր կազմը. Ի՞նչ սպասել

Մինչ միջազգային հանրության ուշադրությունը սևեռված է աշխարհի թեժ կետերին՝ Մերձավոր Արևելքում և Ուկրաինայում ստեղծված լարված իրավիճակին, Ռուսաստանում այսօր պաշտոնապես մեկնարկել են Պետական դումայի ընտրությունները:

Քվեարկությունը, համաձայն Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի սահմանած կարգի, կտևի երեք օր և կամփոփվի սեպտեմբերի 20-ին: Չնայած գլոբալ ֆոնին և աշխարհաքաղաքական բարդ մարտահրավերներին, ներքաղաքական այս գործընթացը գտնվում է փորձագետների ու դիտորդների ուշադրության կենտրոնում, թեև քաղաքական ռադիկալ փոփոխությունների ակնկալիքն այս ընտրություններից փոքր է:

Ընտրությունների մեկնարկի նախօրեին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հատուկ տեսաուղերձով դիմել է երկրի քաղաքացիներին՝ հորդորելով ցուցաբերել առավելագույն ակտիվություն և կատարել «կշռադատված ու պատասխանատու որոշում»։ ՌԴ  ղեկավարն ընտրություններին մասնակցելը որակել է որպես կարևոր ներդրում երկրի հզորացման և կայունության գործում՝ հատուկ շեշտելով, որ քվեարկությունն ընթանում է բարդ արտաքին քաղաքական մարտահրավերների պայմաններում։

Նա վստահություն է հայտնել, որ քաղաքացիները կդրսևորեն հայրենասիրություն և միասնություն՝ ամրապնդելով երկրի խորհրդարանի ներկայացուցչական ուժը։

Պետական դումայի այս ընտրությունները երկրի օրենսդիր մարմնի ձևավորման հիմնական մեխանիզմն են, որոնց ընթացքում քաղաքացիները քվեարկում են՝ ինչպես կուսակցական ցուցակներով, այնպես էլ՝ միամանդատ ընտրատարածքներում: Պետական դուման բաղկացած է 450 պատգամավորից (մանդատից), որոնք ընտրվում են հինգ տարի ժամկետով: Ընտրական համակարգը խառն է՝ 225 մանդատ բաշխվում է կուսակցական ցուցակներով (համամասնական համակարգով), իսկ մյուս 225 մանդատը՝ միամանդատ ընտրատարածքներում:

Ընտրական պայքարին մասնակցում են երկրի խորհրդարանական հիմնական ուժերը, այդ թվում՝ «Միասնական Ռուսաստանը», Ռուսաստանի Դաշնության կոմունիստական կուսակցությունը (ԿՊՌՖ), «Արդար Ռուսաստան-Հանուն ճշմարտության» և ԼԴՊՌ-ն, ինչպես նաև մի քանի այլ քաղաքական միավորումներ, որոնք հավակնում են անցողիկ շեմին: Գործընթացն անցկացվում է անվտանգության խիստ միջոցառումների ներքո, և ընտրատեղամասերում արդեն իսկ արձանագրվում է ընտրողների բավականին կայուն ակտիվություն:

Նախընտրական սոցիոլոգիական հարցումները և վերլուծական կենտրոնների տվյալները վկայում են, որ հասարակական տրամադրություններում էական շրջադարձեր չեն սպասվում: Առաջատար դիրքերը, ինչպես և նախորդ տարիներին, շարունակում է պահպանել իշխող «Միասնական Ռուսաստան» կուսակցությունը, որն ունի ամենաբարձր վարկանիշն ու կայուն էլեկտորատը:

Հարցումների համաձայն՝ կայուն երկրորդ տեղի համար ավանդաբար մրցում են կոմունիստները և ԼԴՊՌ-ի ներկայացուցիչները, մինչդեռ մյուս փոքր կուսակցությունները պայքարում են Պետական դումայում գոնե նվազագույն ներկայացվածություն ապահովելու համար:

Ռուս և արտասահմանյան քաղաքական փորձագետների կանխատեսումներով՝ այս ընտրությունները մեծ հավանականությամբ չեն հանգեցնի իշխանության կառուցվածքում կամ երկրի հիմնական կուրսում լայնածավալ քաղաքական տեղաշարժերի: Վերլուծաբանները նշում են, որ ներկայիս իրավիճակում երկրի բնակչության գերակշիռ մասի համար գերակա են կայունության և սոցիալ-տնտեսական անվտանգության գործոնները, ինչն էլ պայմանավորում է քաղաքական դաշտի հարաբերական կայունությունն ու ստատուս-քվոյի պահպանումը:

Քաղաքական առումով այս ընտրությունների արդյունքները կամրապնդեն գործող խորհրդարանական ուժերի դասավորությունը՝ առանց համակարգային ցնցումների: Իշխանությունների համար և իշխանական դիտարկումների համաձայն,  սա կարևոր լեգիտիմության հաստատման և ներքին միասնության ցուցադրման հնարավորություն է՝ անկախ արտաքին քաղաքական ճնշումներից: Ըստ էության, Դումայի նոր կազմը կշարունակի գործել արդեն իսկ հաստատված օրենսդրական վեկտորի շրջանակներում՝ ուշադրությունը կենտրոնացնելով ներքին տնտեսության զարգացման և ներմուծման փոխարինման ծրագրերի վրա:

Առաջիկա երեք օրերի ընթացքում  ՌԴ տարբեր մարզերում և քաղաքներում տեղամասերը բաց կլինեն միլիոնավոր քաղաքացիների համար: Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը խոստանում է ապահովել գործընթացի թափանցիկությունն ու անվտանգությունը բոլոր մակարդակներում: Հիմնական նախնական արդյունքները սկսելու են հրապարակվել արդեն կիրակի օրը՝ սեպտեմբերի 20-ի երեկոյան՝ քվեարկության ավարտից անմիջապես հետո:

Չնայած ընտրությունների կանխատեսելի ընթացքին՝ գործընթացն անցնում է որոշակի լարվածությամբ և սուր քննադատություններով: Ընտրական մարմիններն ու դատարանները տարբեր պատճառներով՝ փաստաթղթերի թերությունների, հեղինակային իրավունքների խախտման կամ անցյալի գրառումների հիմնավորմամբ, մերժել կամ զրկել են գրանցումից մի շարք ընդդիմադիր գործիչների և կուսակցությունների:

Մասնավորապես, հակապատերազմական հարթակով հայտնի լիբերալ «Յաբլոկո» (Яблоко) կուսակցությունը  Գերագույն դատարանի որոշմամբ ամբողջությամբ հեռացվել է դաշնային ցուցակով ընտրություններին մասնակցելուց, իսկ միամանդատ ընտրատարածքներում առաջադրված տասնյակ թեկնածուներ (այդ թվում՝ Չելյաբինսկի տարածքային ճյուղավորման ղեկավար Յարոսլավ Շչերբակովը, բնապահպան Անդրեյ Տալևլինը, ինչպես նաև Օքսանա Բոյարսկայան և Վալենտինա Կոմկովան) դատական կարգով հանվել են պայքարից մրցակից կուսակցությունների հայցերի հիման վրա:

ԶԼՄ-ները գրում են ճնշումներից խորհրդարանական այլընտրանքային ուժերի նկատմամբ. օրինակ՝ լայն ճանաչում ունեցող կոմունիստ (ԿՊՌՖ) թեկնածու Նիկոլայ Բոնդարենկոն ևս բախվել է իրավական արգելքների ու տուգանքների՝ սոցիալական ցանցերի հին հրապարակումների պատճառով:

Միևնույն ժամանակ, անկախ դիտորդներն ահազանգում են վարչական ռեսուրսի չարաշահման և քվեարկության բազմօրյա ձևաչափի նկատմամբ վերահսկողության դժվարությունների մասին: Արևմտյան երկրներն ու միջազգային կազմակերպություններն արդեն իսկ արձագանքել են այս զարգացումներին. մասնավորապես, Եվրոպական միության և Վաշինգտոնի պաշտոնական ներկայացուցիչները հայտարարել են, որ ընտրություններն անցնում են խիստ վերահսկվող և սահմանափակ միջավայրում՝ կասկածի տակ դնելով դրանց ժողովրդավարական և մրցակցային բնույթը:

Ուկրաինայում ՌԴ Դումայի ընտրությունները դիտարկվում են որպես կանխորոշված ու ոչ լեգիտիմ գործընթաց, հատկապես այն պատճառով, որ քվեարկությունն անցկացվում է նաև Դոնեցկում, Լուգանսկում, Խերսոնում և Զապորոժիեում: Կիևը կոչ է անում միջազգային հանրությանը չճանաչել այդ տարածքների արդյունքները՝ ընտրությունները որակելով որպես «պատերազմի հանրաքվե», որը Կրեմլին լեգիտիմություն կտա շարունակելու ռազմական գործողությունները:

Իր հերթին, Ռուսաստանի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը և պաշտոնական Մոսկվան կտրականապես հերքում են քաղաքական ճնշումների կամ ընտրական մեխանիզմների միտումնավոր խեղաթյուրման մասին մեղադրանքները:

Պաշտոնական աղբյուրները պնդում են, որ թեկնածուների գրանցումների մերժումները բացառապես իրավական բնույթ են կրել և պայմանավորված են եղել բացառապես փաստաթղթային թերություններով կամ օրենսդրական պահպանման խախտումներով: Իշխանությունները հավաստիացնում են, որ ընտրությունները լիովին համապատասխանում են երկրի սահմանադրությանը, իսկ քվեարկության բազմօրյա ձևաչափն ու անվտանգության միջոցառումները միտված են բացառապես քաղաքացիների առողջության և ընտրական գործընթացի անխափանության ապահովմանը: