Երևանում ԵՄ գագաթնաժողովը եզակի հնարավորություն է՝ բարձրացնելու գերիների խնդիրը. Հրայր Բալյան. civilnet.am
Ինչպես հայտնում է civilnet.am – ը, երկուշաբթի Երևանում տեղի կունենա Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովը, որին մյուս օրը կհաջորդի ԵՄ–Հայաստան առաջին գագաթնաժողովը։ Դրանից հետո էլ նախատեսված է Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի պետական այցը։ Այս հանդիպումները կարևոր հնարավորություն են՝ պահանջելու Բաքվում պահվող հայ գերիների ազատ արձակումը։
Երևան ժամանող եվրոպացի առաջնորդները պետք է լսեն հայ ժողովրդի հստակ ու միանշանակ ուղերձը՝ հայերի և ադրբեջանցիների միջև իրական խաղաղություն չի կարող լինել, քանի դեռ Լեռնային Ղարաբաղից (Արցախից) 19 հայ պատանդներ շարունակում են մնալ Բաքվի բանտերում։ Եվրոպացի առաջնորդները պետք է ճնշում գործադրեն Ադրբեջանի վրա՝ նրանց անհապաղ և առանց նախապայմանների ազատ արձակելու համար։
Եվրոպան 2022-ից խորացրել է իր էներգետիկ համագործակցությունը Ադրբեջանի հետ՝ որպես ռուսական գազից կախվածությունը նվազեցնելու ջանքերի մաս։ Սա եվրոպացի առաջնորդներին Բաքվի նկատմամբ տալիս է ազդեցության՝ իրական, ոչ թե հռետորական լծակներ, որոնք մինչ այժմ նրանք չեն օգտագործել։ Ժամանակն է գործելու։
Մայիսի 4–5-ին Երևանում կայանալիք ԵՄ երկու բարձր մակարդակի այս հանդիպումները կարևոր հանգրվաններ են անկախ Հայաստանի համար։ Միևնույն ժամանակ, հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների նախօրեին այդ գագաթնաժողովների գումարումը հարցեր է առաջացնում դրանց հնարավոր ընտրական ենթատեքստի վերաբերյալ։
Մայիսի 4-ը, որը Հայաստանում հայտարարվել է ոչ աշխատանքային օր՝ միջոցառումները կազմակերպելու համար, պետք է դառնա 19 պատանդների հետ համերաշխության ապակուսակցական օր։ Հայերը, անկախ իրենց քաղաքական հայացքներից, պետք է միավորվեն՝ պահանջելով, որ եվրոպացի առաջնորդները վճռական քայլեր ձեռնարկեն պատանդների անհապաղ ազատ արձակման և վերադարձի ապահովման համար։
Մայիսի 4-ին Երևանի հրապարակներն ու փողոցները պետք է լցվեն խաղաղ և արժանապատիվ «թմբուկների հսկումով»։ Մասնակիցները կարող են իրենց հետ բերել անձնական պաստառներ՝ բարձրաձայնելով գերիների ազատ արձակման պահանջը։ Ցուցարարները կարող են նաև բերել կաթսաներ ու թավաներ՝ որպես թմբուկ, որպեսզի նրանց պահանջների ձայնը տարածվի ողջ քաղաքով և հասնի եվրոպական պատվիրակություններին՝ նրանց հյուրանոցներում։ Դա կարող է շարունակվել մինչև երեկո՝ քաղաքի փողոցներում երթերով։ Պարտադիր չէ, որ լինի համակարգում․ քաղաքացիական և քաղաքական կազմակերպությունները կարող են կոչ անել իրենց անդամներին միանալ, իսկ նրանք, ովքեր չեն կարող կամ չեն հասցնի մասնակցել, կարող են իրենց բնակարանների պատուհաններից հարվածել «թմբուկներին»՝ ամբողջ քաղաքով մեկ։
Բողոքի այս ձևը՝ կաթսաներ ու թավաներ զարկելը, հայտնի է սոցիալական տարբեր շարժումներից, այդ թվում՝ Չիլիից (1980-ականներ) որպես Պինոչետի բռնապետության դեմ առավել անվտանգ բողոքի ձև, Արգենտինայից (2001, 2012), Իսլանդիայից (2008–2009), Կանադայից (2012), Մյանմայից (2021), որտեղ բնակիչները ամեն երեկո ժամը 20:00-ին կաթսաներ էին զարկում՝ ռազմական հեղաշրջման դեմ բողոքելու համար, ինչպես նաև Ֆրանսիայից (2023)՝ կենսաթոշակային բարեփոխումների դեմ բողոքների ընթացքում։
Մայիսի 4-ի ապակուսակցական «թմբուկների զարկումը» նվազագույնն է, ինչ կարող ենք անել Բաքվի գերիներին համերաշխություն հայտնելու համար։ Անգործությունն աններելի է։ Ադրբեջանի կողմից 19 հայերի շարունակվող պատանդառության նպատակը հայ ժողովրդին առավելագույն նվաստացում պատճառելն է, ինչը ծառայում է Բաքվի վարչակարգի ներքաղաքական և Հայաստանի դեմ հոգեբանական պատերազմի նպատակներին։ Անցած տարվա ընթացքում անցկացված կեղծ դատավարությունները ուղեկցվեցին պետության կողմից հովանավորվող և առայսօր շարունակվող հակահայկական քարոզչությամբ, որը հայ գերիներին ներկայացնում որպես հանցագործներ՝ ցավ ու նվաստացում պատճառելով նրանց ընտանիքներին և ամբողջ հայությանը։ Միջազգային վերահսկողության դադարեցումը (օրինակ՝ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի գրասենյակի փակումը Ադրբեջանում՝ վերջինի պահանջով) ընտանիքների համար է «սոսկալի անորոշություն» ու ծանր հոգեբանական ճնշման ձև է։
Միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպություններն հայերի պատանդառությունը որակել են որպես «բանակցային լծակներ», որոնց միջոցով Ադրբեջանը փորձում է ընթացող բանակցություններում Հայաստանից քաղաքական և տարածքային լրացուցիչ զիջումներ կորզել։
Եվրոպացի առաջնորդները պետք է լսեն այս պատանդների ծանր վիճակի մասին։ Գագաթնաժողովների հաստատված մասնակիցների թվում են Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիու Կոշտան, Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը, Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը, Միացյալ Թագավորության վարչապետ Քիր Սթարմերը, Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը, Իտալիայի վարչապետ Ջորջա Մելոնին, Ֆինլանդիայի նախագահ Ալեքսանդր Ստուբը և այլք։ Հաղորդվել է, որ ժամանելու է նաև Թուրքիայի փոխնախագահը։
