Ստամբուլյան կոնվենցիան վավերացնելու պարտադրանք կա՞. «Մենք դրան չենք գնա»

8 տարի առաջ Ստամբուլում ընդունված ԵԽ «Կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի մասին» կոնվենցիայի վավերացումը հայաստանյան քաղաքական օրակարգի ամենաշատ քննարկվող հարցերից է։ Հայաստանն այն ստորագրել է 2018թ. հունվարի 18-ին։ Ռուսաստանն ու Ադրբեջանն այն չեն ստորագրել, իսկ 11 երկրներ մինչ օրս չեն վավերացրել, այդ թվում՝ Հունաստանը, Չեխիան, Լատվիան, Լիտվան, Հունգարիան, Մեծ Բրիտանիան, և այլն: Բուլղարիայի Սահմանադրական դատարանը կոնվենցիան ճանաչել է Սահմանադրությանը հակասող:

Մեր երկրում մոտ մեկ շաբաթ առաջ «Կամք» հասարակական նախաձեռնությունը ստորագրահավաք է սկսել՝ կոնվենցիայի վավերացումը չեղարկելու նպատակով: Այս գործընթացը գրավել է նաև իշխանական պատգամավորների ուշադրությունը։ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ Սոֆյա Հովսեփյանը միացել է ստորագրահավաքին, Հովիկ Աղազարյանը խոստացել է ծանոթանալ կոնվենցիային և դիրքորոշում հայտնել։

«168 Ժամի» հետ զրույցում Հովիկ Աղազարյանը նշեց, որ 42 էջանոց փաստաթղթի միայն 8 էջն է դեռևս կարդացել և մի քանի օրից նոր կավարտի։

«Ինչ կարդացել եմ, ինձ համար հարց չի առաջացրել, բացի «գենդերային» բառը, որը պետք է ավելի լավ հասկանամ, բոլոր դեպքերում, ի՞նչ նպատակներով է կիրառվում։ Ընդհանուր առմամբ, ցավոք, շատ-շատերը երբեմն փաստաթղթերին չծանոթանալով՝ գնահատականներ են տալիս։ Ավելի լավ է յուրաքանչյուր ոք, որ իրեն իրավունք է վերապահում կամ ի պաշտոնե պարտավոր է կարծիք հայտնել, անպայման նախապես ծանոթանա փաստաթղթերին։ Մարդ կա՝ անհանգստանում է, որ սեռերի վերացում է պարտադրվում, և այլն, բայց դեռ պետք է կարդալ և հասկանալ՝ դա այդպե՞ս է, թե՞ այդպես չի»։

Հարցին՝ արդյո՞ք արտաքին ճնշումներ կան իշխանությունների վրա կոնվենցիան վավերացնելու հարցում, Հ. Աղազարյանը նշեց, որ չունի համապատասխան տեղեկատվություն, և հարցադրում արեց. «Բայց ինչի՞ պետք է արտաքին ճնշում լինի»։

Ըստ նրա՝ որևէ պարտադրանք մերժելի է. «Մենք դրան չենք գնա։ Ես նման բաներին դեմ եմ»։

Հ.Աղազարյանի կարծիքով՝ էական չէ, թե որ երկիրն է վավերացրել կամ չի վավերացրել կոնվենցիան. «Ես երբեք կողմնակից չեմ, որ եվրոպական, համաշխարհային ինչ-որ կոնվենցիա, փաստաթուղթ, մոտեցում մեխանիկորեն տեղափոխվի մեր հայրենիքի վրա։ Ես ընդհանրապես չեմ քաջալերում այդպիսի մոտեցումը, բայց մյուս կողմից էլ՝ չպետք է ամեն ինչին ձեռքներս բարձրացնենք ու դեմ լինենք։ Նախ՝ պետք է ուղղակի ծանոթանանք, տեսնենք՝ որքանով է դա մեր արժեհամակարգին հարիր, որքանով է մեր ժողովրդի մենթալիտետին համապատասխան, նոր որոշենք։ Մեխանիկական մոտեցումը մերժելի է։ Կուսումնասիրենք, կքննարկենք և համապատասխան եզրակացության կգանք։ Մեր խմբակցությունը դեռ չի քննարկել այս կոնվենցիան։ Կարծում եմ՝ նաև հասարակական լայն քննարկման առարկա կդարձնենք, որպեսզի մենք էլ կողմնորոշվենք։ Պետք է զգույշ և ուշադիր լինել՝ սխալներ թույլ չտալու համար»։

Ստորագրահավաքին միացած «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության քարտուղար Արման Աբովյանը մեզ հետ զրույցում նշեց, որ իրենց կուսակցությունը, հ/կ-ների նախաձեռնություններից զատ, առաջին օրվանից դիրքորոշում արտահայտել է խնդրի շուրջ։

Նա չբացառեց արտաքին միջամտությունը փաստաթղթի վավերացման հարցում. «Հաշվի առնելով նախկինում և այժմ եվրոպական տարբեր աստիճանի գործիչների անուղղակի արտահայտությունները՝ ենթադրում եմ, որ կարող է՝ այս կամ այն կերպ լինեն ճնշումներ, բայց հստակ չեմ կարող պնդել։ Սակայն մենք ինքնիշխան պետություն ենք և մենք պետք է որոշենք՝ ինչն է մեզ համար կարևոր, ինչ մեխանիզմներ պետք է կիրառենք, որ կանանց նկատմամբ և ընտանիքում բռնությունը նվազեցնենք»։

«Անկախ ամեն ինչից, նախքան ԱԺ-ում քննարկվելը՝ կոնվենցիան պետք է գնա Սահմանադրական դատարան (ՍԴ) և ստանա եզրակացություն։ Խնդիրն այն է, որ կոնվենցիան օրակարգ չի էլ մտել»,- նկատեց նա։

«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Տարոն Սիմոնյանի խոսքով ևս՝ բոլոր միջազգային պայմանագրերը պարտադիր ՍԴ-ում պետք է ստանան եզրակացություն, և եթե դա բացասական է, այսինքն՝ փաստթուղթը հակասահմանադրական է ճանաչվում, այն չի մտնում ԱԺ։ Նշելով, որ չի հասցրել ծանոթանալ կոնվենցիային, Տ.Սիմոնյանն արձանագրեց.

«Ամեն դեպքում կան որոշակի արժեքներ, որ հասարակության հիմքն են կազմում, և որքան էլ դրանք այլ հասարակությունների կողմից ավելի շատ ընդգծվեն, մեր հասարակության համար ընդունելի չպետք է լինեն, որովհետև մեր հասարակությունն այլ արժեքային հիմք ունի, իսկ իրավունքն առանց արժեքի չի կարող գոյություն ունենալ, որովհետև իրավունքն արժեքների վրա խարսխված երևույթ է»։