ԵՄ-ը մատնանաշել է ՀՀ-ում դատական անկախության, նախնական կալանքի և այլախոհության քրեականացման վերաբերյալ ռիսկերը
ԵՄ-ը հրապարակել է «2025 թվականի մարդու իրավունքները և ժողովրդավարությունն աշխարհում» զեկույցը։
2025 թվականին Հայաստանը շարունակել է առաջ մղել իր բարեփոխումների օրակարգն արդարադատության ոլորտում և ամրապնդել մարդու իրավունքների հարգանքը, պաշտպանությունը և իրականացումը: Այդուամենայնիվ իշխանությունները բախվում են քաղաքացիական հասարակության որոշ քննադատությունների՝ բարեփոխումների հետևողականության և առաջընթացի վերաբերյալ: Քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները նաև ընդգծել են ոստիկանության չարաշահումների, մասնավորապես՝ ուժի չափազանց կիրառման, դատական անկախության բացակայության և քրեական դատավարություններում նախնական կալանքի կիրառման անարդյունավետ հետաքննությունները:
Հայաստանի քաղաքացիական հասարակությունը մնում է տարածաշրջանի ամենակենսունակներից մեկը: Չնայած բևեռացված միջավայրին՝ լրատվամիջոցների բազմակարծությունը պահպանվում է: Այնուամենայնիվ, ապատեղեկատվությունն, արտաքին միջամտությունը և հիբրիդային սպառնալիքներն աճել են 2026 թվականի հունիսին կայանալիք ընդհանուր ընտրություններից առաջ:
Իշխանությունները շարունակել են ջանքերն՝ աջակցելու ավելի քան 100,000 արցախահայերի ինտեգրմանը: 2025 թվականին վարձավճարի և կոմունալ ծառայությունների աջակցության ծրագիրը փոխարինվել է նպատակային օգնության միջոցառումներով՝ չնայած բնակարանային, զբաղվածության և սոցիալական ծառայությունների վրա ճնշումները շարունակվել են: Գենդերային քաղաքականության իրականացման 2025-2028 թվականների ռազմավարության և գործողությունների ծրագրի ընդունումը դրական զարգացում էր, և գենդերային բռնության մասին օրենքն արդեն ուժի մեջ է, սակայն դրա կիրառումը պետք է բարելավվի։
«Քաղաքացիական հասարակությունը շարունակում է վիճարկել կառավարության հաշմանդամության գնահատման ալգորիթմը։ Դեռևս առաջընթաց չկա խտրականության դեմ պայքարի և փոքրամասնությունների վերաբերյալ համապարփակ օրենսդրության ընդունման հարցում։
Մտահոգություններ են մնում դատական նշանակումների թափանցիկության և ազնվության մեխանիզմների արդյունավետ իրականացման վերաբերյալ։ Կառավարությունը նաև հայտարարել է ինքնավար տվյալների պաշտպանության գործակալություն ստեղծելու իր մտադրության մասին։ Ընդդիմությունը և քաղաքացիական հասարակության մի մասը մեղադրանքներ են հնչեցրել քրեական արդարադատության համակարգի գործիքավորման վերաբերյալ, որը կարող է պատժել այլախոհությունը և խաթարել խոսքի ազատությունը, այդ թվում՝ խուլիգանության վերաբերյալ քրեական օրենսդրության դրույթների հնարավոր չարաշահման միջոցով: Նմանապես, հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական դատական հայցերը (SLAPPs) շարունակում են մտահոգիչ լինել, որոնք թիրախավորում են լրագրողներին, շրջակա միջավայրի պաշտպաններին և մարդու իրավունքների պաշտպաններին:
2025 թվականի դեկտեմբերին կնքված ԵՄ-ՀՀ գործընկերության ռազմավարական օրակարգը վերահաստատում է, որ ԵՄ-ն և Հայաստանը կաշխատեն համատեղ՝ մարդու իրավունքների խթանման համար: Մարդու իրավունքներն ու հիմնարար ազատությունները նույնպես առանձնանում են ռազմավարական օրակարգի կարճաժամկետ և միջնաժամկետ առաջնահերթությունների շարքում:
