ԱՀԱԶԱՆԳ. Հայ ռազմագերի Լյուդվիգ Մկրտչյանի կյանքը վտանգված է. առանց անկախ բժիշկների այցի՝ չի բացառվում ամենացավալի սցենարը. Լուսիանա Մինասյան
«Հայ որբերի օգնության» ընկերության (SOAR) ղեկավար, փաստաբան Լուսիանա Մինասյանը երեկ ահազանգել էր, որ հայ ռազմագերի Լյուդվիգ Մկրտչյանը, ով հինգուկես տարի առաջ գերեվարվել և հայտնվել է Բաքվի բանտում, առողջական լուրջ խնդրի առաջ է կանգնել ու պայքարում է իր կյանքի համար։
«56-ամյա Մկրտչյանի մոտ լեյկոցիտների քանակը 14.27 է, ինչը նորմայից գրեթե կրկնակի բարձր է, որն ուղեկցվում է լայնածավալ բորբոքմամբ։ Նրա մոտ նաև սրտի ծանր ախտահարում կա` ձախ փորոքի հիպերտրոֆիա+դիաստոլիկ դիսֆունկցիա+աորտայի անբավարարություն»,- X սոցիալական ցանցում գրել էր Մինասյանը։
168.am–ի հետ զրույցում Լուսիանա Մինասյանը որոշակի մանրամասներ է հաղորդել Լյուդվիգ Մկրտչյանի առողջական վիճակի, ինչպես նաև անհրաժեշտ քայլերի մասին։
– Տիկին Մինասյան, դուք ահազանգ եք հնչեցրել Բաքվում պահվող հայ ռազմագերու առողջական վիճակի վերաբերյալ: Ի՞նչ տեղեկություններ ունեք նրա մասին այս պահին։
– Մենք շատ լուրջ մտահոգություններ ունենք հայ ռազմագերի Լյուդվիգ Մկրտչյանի առողջական վիճակի վերաբերյալ: 2025 թվականի վերջի և 2026 թվականի հունվարի պաշտոնական ադրբեջանական բժշկական փաստաթղթերը բացահայտում են մտահոգիչ արդյունքներ. լեյկոցիտների քանակի կրիտիկական բարձրացում (14.27 × 10³/μL՝ 88% նեյտրոֆիլիայով), որը վկայում է լուրջ վարակի կամ բորբոքման մասին, ինչպես նաև սրտի զգալի պաթոլոգիա, ներառյալ՝ ձախ փորոքի կոնցենտրիկ հիպերտրոֆիա, դիաստոլիկ դիսֆունկցիա, աորտայի անբավարարության աղմուկ և աննորմալ ԷՍԳ, որը երբեք պատշաճ կերպով չի մեկնաբանվել։
Չնայած իրենց սեփական գրառումներում առկա այս հստակ կլինիկական արդյունքներին, միջազգային մարմիններին ուղարկված պաշտոնական ամփոփագրում նշվում է, որ նա «գանգատներ չունի» և «կայուն» է: Այս հակասությունը խորապես մտահոգիչ է և ենթադրում է նրա առողջական վիճակի կարևորությունը նվազեցնելու միտումնավոր փորձ:
– Նման պայմաններում ի՞նչ քայլեր է պետք ձեռնարկել։
– Անհրաժեշտ են անհապաղ և կոնկրետ քայլեր. Անհապաղ ապահովել անկախ սրտաբանների և արյունաբանների (որոնք կապված չեն Ադրբեջանի քրեակատարողական համակարգի հետ) անհապաղ մուտքը՝ պարոն Մկրտչյանին զննելու համար։
Բոլոր առաջարկվող ախտորոշիչ թեստերի լիարժեք անցում և պատշաճ բուժում, ներառյալ՝ հնարավոր հոսպիտալացումը։ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի կամ այլ չեզոք դիտորդների կողմից կանոնավոր, անարգել մոնիթորինգային այցելություններ։ Բոլոր բժշկական գրառումները, բոլոր փաստաթղթերը պետք է անհապաղ տրամադրվեն նրա ընտանիքին և օրինական ներկայացուցիչներին։
Ժամանակը կարևոր է։ Առանց արագ միջամտության՝ Լյուդվիգ Մկրտչյանի առողջական վիճակը կարող է սպառնալ նրա կյանքին։
– Ձեր ահազանգից հետո որևէ հաստատությունից արձագանք եղե՞լ է։
– Մենք հունիսի սկզբին մանրամասն և հրատապ դիմում ենք ներկայացրել ՄԱԿ-ի առողջության իրավունքի հարցերով հատուկ զեկուցողին, ինչպես նաև տեղեկացրել ենք ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակին։ Մենք ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գրասենյակից ստացել ենք հաստատում, որ նրանք հետևում են գործին։ Այնուամենայնիվ, դեռևս չենք տեսել տեղում կոնկրետ գործողություններ, ինչպիսիք են անկախ բժշկական այցը կամ ճնշումը, որը կհանգեցնի խնամքի հասանելիության բարելավմանը։ Մենք շարունակում ենք պնդել ավելի վճռական միջամտության համար, սա անհապաղ է։
– Հնարավոր համարո՞ւմ եք, որ մարդու իրավունքներով զբաղվող միջազգային պաշտպաններն ու բժիշկներն այցելեն հայ ռազմագերուն։
– Այս պահին դա չափազանց դժվար է, քանի որ Ադրբեջանը 2025 թվականի սեպտեմբերին վտարեց Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեին՝ վերացնելով միակ անկախ մոնիթորինգի մեխանիզմը։ Սակայն դա պետք է հնարավոր դարձնել։ Միջազգային մարդու իրավունքների մեխանիզմները, ՄԱԿ-ը և ազդեցություն ունեցող երրորդ երկրները պետք է պահանջեն անկախ բժիշկների և մոնիթորինգիստների անհապաղ մուտք։ Առանց նման մուտքի՝ մենք չենք կարող բացառել ամենավատ սցենարները։ Սա ոչ միայն մարդասիրական անհրաժեշտություն է, այլև Ժնևի կոնվենցիաներով սահմանված իրավական պարտավորություն։
– Տիկին Մինասյան, դուք ի՞նչ տեղեկություններ ունենք Բաքվում պահվող մյուս ռազմագերիների մասին։
– Ցավոք, մնացած հայ ռազմագերիների և քաղաքացիական կալանավորների վիճակը նույնքան անհասկանալի և մտահոգիչ է։ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի արտաքսումից ի վեր նրանց վիճակի անկախ ստուգում չկա։ Իմ գործընկերները միջնորդագիր են ներկայացրել ՄԱԿ-ի աշխատանքային խմբին կամայական կալանքի հարցերով ևս 7 կալանավորների համար, ինչպես որ մենք հաջողությամբ արեցինք Վիգեն Էուլջեքջյանի հետ։ Ես նույնը կանեմ Լյուդվիգ Մկրտչյանի համար, եթե նախագահ Ալիևը շտապ չուղարկի նրան համապատասխան անկախ բժշկական անձնակազմ կամ լրջորեն չքննարկի նրա համար ներում շնորհելը։
Միևնույն ժամանակ, ես անձամբ զբաղվում եմ ազատ արձակված կալանավոր Վիգեն Էուլջեքջյանի գործով, որին շնորհվել է 3-րդ կարգի հաշմանդամության կարգավիճակ։ Նա անաշխատունակ է, և մենք ակտիվ բանակցություններ ենք վարում Հայաստանի իշխանությունների հետ՝ նրա և նրա ընտանիքի համար ավելի համապարփակ աջակցություն ապահովելու համար։ Մենք շնորհակալ ենք արդեն ձեռնարկված քայլերի համար, բայց մեզ դեռևս անհրաժեշտ է ավելի էական օգնություն՝ նրա լիարժեք վերականգնումը և արժանապատիվ կյանքը տարիների անօրինական կալանքից հետո ապահովելու համար։
Նշենք, որ Լյուդվիգ Մկրտչյանին Բաքվի ռազմական դատարանը 20 տարվա ազատազրկման է դատապարտել արցախյան առաջին պատերազմում ադրբեջանցիներին իբր թե «կտտանքների ենթարկելու, ադրբեջանական բանակի դեմ այլ հանցագործություններ» կատարելու համար։
Հիշեցնենք նաև, որ այս պահին Բաքվի բանտերում ապօրինի պահվում է նաև Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը, որոնց մի մասին Բաքվի դատարանը ցմահ ազատազրկման է դատապարտել, մյուս մասին՝ 19-20 տարվա ազատազրկման։
Արցախի նախկին նախագահներ Արկադի Ղուկասյանից և Բակո Սահակյանից բացի, նրանք բոլորը դատապարտվել են ցմահ ազատազրկման։ Արկադի Ղուկասյանը և Բակո Սահակյանը դատապարտվել են 20 տարվա ազատազրկման՝ հաշվի առնելով նրանց տարիքը։
Հիշեցնենք նաև, որ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանն Արցախի դեմ սկսած պատերազմից հետո խաղաղ բնակիչներին սպանելու սպառնալիքի տակ սեպտեմբերի 27-ից սկսած գերեվարեց Արցախի նախկին բարձրաստիճան ռազմաքաղաքական ղեկավարությանը։
