Թրամփը քննարկում է Գրենլանդիայի բռնագրավումը, ներառյալ ռազմական գործողությունները
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը քննարկում է Գրենլանդիայի վերահսկողությունը ստանձնելու տարբերակներ, այդ թվում՝ ռազմական գործողությունները, երեքշաբթի օրը հայտարարել է Սպիտակ տունը, ինչը լարվածություն է առաջացնում, որը, ըստ Դանիայի նախազգուշացման, կարող է խաթարել ՆԱՏՕ-ի դաշինքը, հաղորդում է AFP-ն։
Թրամփը արագացրել է իր ծրագրերը Արկտիկայում գտնվող հանքանյութերով հարուստ, ինքնակառավարվող դանիական տարածքի համար, այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ զինվորականները շաբաթավերջին գերի վերցրեցին Վենեսուելայի առաջնորդ Նիկոլաս Մադուրոյին։
Սպիտակ տան մամուլի քարտուղար Քերոլայն Լիվիտը հայտարարել է, որ «Գրենլանդիայի ձեռքբերումը ազգային անվտանգության առաջնահերթություն է» Թրամփի համար՝ ԱՄՆ հակառակորդներին, ինչպիսիք են Ռուսաստանը և Չինաստանը, զսպելու համար։
«Նախագահը և նրա թիմը քննարկում են մի շարք տարբերակներ այս կարևոր արտաքին քաղաքականության նպատակին հասնելու համար, և, իհարկե, ԱՄՆ ռազմական ուժերի օգտագործումը միշտ գտնվում է գլխավոր հրամանատարի տրամադրության տակ», – ասել է նա AFP-ին տված հայտարարության մեջ։
Իր հերթին, Wall Street Journal-ը հայտնել է, որ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն օրենսդիրներին ասել է, որ Թրամփի նախընտրելի տարբերակը Գրենլանդիան Դանիայից գնելն է՝ հավելելով, որ սպառնալիքները չեն ազդարարում անխուսափելի ներխուժման մասին։
Դանիան, իր հերթին, զգուշացրեց, որ Գրենլանդիան ուժով գրավելու ցանկացած քայլ կնշանակի «ամեն ինչի դադարեցում», այդ թվում՝ ՆԱՏՕ-ի և 80-ամյա սերտ տրանսատլանտյան անվտանգության կապերի: Գրենլանդիայի դեմ ԱՄՆ-ի ցանկացած ռազմական գործողություն գործնականում կոչնչացնի ՆԱՏՕ-ն, քանի որ դաշինքի 5-րդ հոդվածը պարտավորեցնում է անդամ պետություններին պաշտպանել իրենց ցանկացած պետության, որը հարձակման է ենթարկվում։
Գրենլանդիայի արտաքին գործերի նախարար Վիվիան Մոտցֆելդտը սոցիալական ցանցերում գրել է, որ իրենք 2025 թվականի ընթացքում ձգտում էին հանդիպել Ռուբիոյի հետ, բայց «դա մինչ այժմ հնարավոր չի եղել»: Դանիայի արտաքին գործերի նախարար Լարս Լոկե Ռասմուսենը նշել է, որ Ռուբիոյի հետ հանդիպումը պետք է «պարզաբանի որոշ թյուրըմբռնումներ»։
Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենը պնդել է, որ կղզին վաճառքի համար չէ, և միայն դրա 57,000 բնակիչները պետք է որոշեն դրա ապագան: ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցները համախմբվել են Դանիայի և Գրենլանդիայի կողքին՝ միաժամանակ փորձելով չհակադրվել Թրամփին։
Միացյալ Թագավորության, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի, Լեհաստանի և Իսպանիայի առաջնորդները երեքշաբթի օրը միացան Դանիային՝ ընդգծելով, որ կպաշտպանեն «ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և սահմանների անձեռնմխելիության համընդհանուր սկզբունքները»։
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը և Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քեյր Սթարմերը երկուսն էլ փորձեցին նվազեցնել իրավիճակը՝ մասնակցելով Փարիզում Ուկրաինայի խաղաղության բանակցություններին Թրամփի դեսպան Սթիվ Վիտկոֆի և նրա փեսայի՝ Ջարեդ Քուշների հետ։
«Ես չեմ կարող պատկերացնել մի սցենար, որի դեպքում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները կարող է խախտել Դանիայի ինքնիշխանությունը», – ասաց Մակրոնը։ Միացյալ Նահանգները 150 զինծառայող ունի տեղակայված Գրենլանդիայի Պիտուֆիկ տիեզերական բազայում։ Գրենլանդացիները մերժեցին Թրամփի սպառնալիքները։
«Սա այն չէ, ինչ մենք գնահատում ենք», – Գրենլանդիայի մայրաքաղաք Նուուկում AFP-ին ասել է Գրենլանդիայի բիզնես ասոցիացիայի տնօրեն Քրիստիան Քելդսեն։ «Սա անընդունելի է քաղաքակիրթ աշխարհում»։
Թրամփը Գրենլանդիան բռնակցելու գաղափարը առաջ է քաշել իր առաջին ժամկետից ի վեր։ Անցյալ տարի Կոպենհագենը մեծ ներդրումներ կատարեց անվտանգության ոլորտում՝ հատկացնելով մոտավորապես 90 միլիարդ կրոն (14 միլիարդ դոլար)։
