Աշխարհը պոլկա կետերով պատած ճապոնացի նկարչուհի Յայոյի Կուսաման մահացել է 97 տարեկան հասակում
Յայոյի Կուսաման (Yayoi Kusama)՝ աշխարհի ամենանշանավոր և առավել շատ վաճառվող արվեստագետներից մեկը, մահացել է 97 տարեկան հասակում։ Այս մասին հաղորդվում է նկարչուհու պաշտոնական կայքում հրապարակված հայտարարության մեջ։
«Խորին վշտով հայտնում ենք Յայոյի Կուսամայի մահվան մասին, որը տեղի է ունեցել օգոստոսի 14-ին՝ Տոկիոյի հիվանդանոցներից մեկում», – ասվում է հինգշաբթի օրը տարածված հայտարարության մեջ:
Կյանքի վերջին շրջանում Կուսաման ժամանակակից արվեստի ամենահայտնի և ամենահաջողակ դեմքերից էր։ Նրա հանրահայտ «Անվերջության հայելային սենյակները» (Infinity Mirror Rooms)՝ խոշորածավալ ինստալյացիաները, որոնք հանդիսատեսին սուզում են գույների և լույսի անվերջ կրկնվող արտացոլանքների մեջ, գրավել են միլիոնավոր այցելուների։
Նրա յուրահատուկ դդմաձև քանդակներն ու պոլկա կետերով նկարներն աճուրդներում միլիոնավոր դոլարներով են վաճառվել:
Նկարչուհին հայտնի էր իր դդմաձև և շոշափուկանման քանդակներով, այդ թվում՝ Ճապոնիայի Նաոշիմա քաղաքում տեղադրված այս գործով:
Ծնվելով անբարյացակամ և բռնությամբ լի ընտանիքում 1929 թվականին՝ Կուսաման մանկության մեծ մասն անցկացրել է զինվորական գործարանում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կարելով պարաշյուտներ Ճապոնիայի կայսերական բանակի համար։ Նա ունենում էր վառ հալյուցինացիաներ, որոնք նրա աշխարհը լցնում էին պոլկա կետերով. վերջիններս հետագայում դարձան նրա ստեղծագործության գլխավոր բնութագրիչը:
Չնայած Կյոտոյի արվեստի դպրոցում մոդեռնիստական «նիհոնգա» գեղանկարչության ոճը կարճ ժամանակով ուսումնասիրելուն՝ Կուսաման քիչ ֆորմալ կրթություն ուներ (կամ տեսանելի հետաքրքրություն) ճապոնական արվեստի ավանդույթների նկատմամբ: Իր կարիերայի հենց սկզբից նա փորձարկել է աբստրակցիան և կրկնվող կետերի նախշերը, որոնք երևում են նրա հռչակավոր «Անվերջության ցանցեր» (Infinity Nets) կտավներում: Նա ոգեշնչված էր ամերիկացի նկարչուհի Ջորջիա Օ’Քիֆի հետ իր նամակագրությամբ և հիասթափված հետպատերազմյան Ճապոնիայի կյանքից: 27-ամյա նկարչուհին 1950-ականների վերջին տեղափոխվեց Ամերիկա՝ նախ հասնելով Սիեթլ, իսկ այնուհետև բնակություն հաստատելով Նյու Մյորքում՝ փոփ-արտ շարժման ծննդյան շրջանում:
Նա գլխիվայր շրջեց քաղաքի աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմի ավանդույթը՝ այն վերածելով կետերի, ծաղիկների և ֆալլիկ ելուստների փոթորկի։ Նա ստեղծեց հսկայական ժառանգություն՝ ներառելով ոչ միայն նկարներ ու քանդակներ, այլև ֆիլմերի, գրականության և պերֆորմանս-արվեստի սյուրռեալիստական գործեր:
Նա հազվադեպ էր նախապես էսքիզներ անում նախքան ստեղծագործելը։
Նրա կտավներն ու քանդակները տեղադրված են աշխարհի լավագույն թանգարաններում և ցուցասրահներում:
2022 թվականի մայիսին նրա վաղ շրջանի՝ «Անվերջ (Ցանցեր)» (Untitled (Nets)) կտավը վաճառվեց գրեթե 10.5 միլիոն դոլարով՝ սահմանելով նրա աշխատանքների աճուրդային ռեկորդ: Նա նաև անընդհատ ընդգրկվում էր աշխարհի ամենաշատ վաճառվող արվեստագետների շարքում, ընդ որում՝ միայն 2023 թվականին Հոնկոնգից մինչև Նյու Մյորք աճուրդներում նրա աշխատանքների ընդհանուր վաճառքը կազմել էր 190.5 միլիոն դոլար։
Կուսամայի հանրաճանաչությունը տարիքի հետ միայն աճում էր։ Նրա դդմաձև քանդակները մեծ պահանջարկ վայելեցին՝ հաճախ հսկայական գումարներով գնվելով որպես կենտրոնական զարդարանք թանգարանների, մշակութային թաղամասերի և անշարժ գույքի նախագծերի համար (այդ քանդակներից մեկն էլ, ի դեպ, 2021 թվականին թայֆունի պատճառով տխրահռչակ կերպով շպրտվել էր ծովը՝ Ճապոնիայի Նաոշիմա կղզու մոտ), մինչդեռ 2017 թվականին Տոկիոյում բացվեց նրան նվիրված առանձին թանգարան։ Միևնույն ժամանակ, նկարչուհու «Անվերջության հայելային սենյակներում» արված սելֆիները հեղեղեցին Instagram-ը։ Louis Vuitton-ի հետ շքեղ համագործակցությունները և 2018 թվականի «Կուսամա. Անվերջություն» (Kusama: Infinity) խոշոր վավերագրական ֆիլմը հանգեցրին նրան, որ նրա դեմքը հայտնվեց գովազդային վահանակներին և կինոթատրոններում:
Նրա մահվան լուրը մեծ արձագանք գտավ սոցիալական ցանցերում, որտեղ շատերը հարգանքի տուրք մատուցեցին նրան։ Մանրուն, ով 1980-ականների վերջին կազմակերպել էր արվեստագետի ստեղծագործությունների նշանավոր հետահայաց ցուցադրությունը ԱՄՆ-ում, Instagram-յան գրառման մեջ նշել է. «Նրա պատմությունները փոխեցին այն, թե ինչպես է գրվել և հասկացվել ավանգարդ արվեստի պատմությունը»։ Մինչդեռ Դևիդ Ցվիրները, որի պատկերասրահներում անցկացվել են Կուսամայի բազմաթիվ ցուցահանդեսներ, հիշել է այցելուներին, որոնք «ժամերով հերթերի մեջ էին կանգնում նրա արվեստը զգալու հնարավորություն ունենալու համար»։ «Իր մահվան պահին Կուսաման, առանց որևէ կասկածի, աշխարհի ամենահայտնի ողջ արվեստագետն էր», – գրել է նա
Instagram-ում:
