Ինչո՞ւ է ձմռանը բնակարանում օդը շատ չոր. Լևոն Ազիզյան

ՇՄՆ «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանը գրում է. «Երբևէ նկատե՞լ եք, որ ձմռանը մաշկը շատ ավելի արագ է չորանում, իսկ տնային բույսերը պահանջում են սովորականից հաճախակի ջրում։ Մենք սովոր ենք մեղադրել տաք մարտկոցներին, սակայն իրականում բնակարանի խոնավության «գողը» ֆիզիկայի անփոփոխ օրենքներն են, և բաց պատուհանը հաճախ միայն խորացնում է խնդիրը։ Փորձենք հասկանալ՝ իրականում ուր է անհետանում խոնավությունը և ինչպես չվերածել բնակարանը Սահարայի անապատի փոքրիկ մասնաճյուղի։

Ֆիզիկական խաբկանք․ ինչու է ցուրտ օդը չորացնում մեր տները

Ցուրտ եղանակի սկսվելուն պես շատերը նկատում են տարօրինակ փոփոխություններ․ մաշկը սկսում է թեփոտվել, տնային բույսերը կարծես մշտապես ջրի կարիք ունեն, իսկ լիցքավորված հագուստը բառացիորեն կպչում է մարմնին։ Ինտուիտիվ մենք ամեն ինչ վերագրում ենք ջեռուցման համակարգերին՝ կարծելով, թե դրանք «այրում են» օդի խոնավությունը կամ թթվածինը։ Իրականում գործընթացը շատ ավելի հետաքրքիր է և կապված է մթնոլորտային ֆիզիկայի հիմունքների հետ։

Ձմռանը մեր տները մշտապես կորցնում են ջերմություն՝ արտաքին ցուրտ միջավայրի ազդեցությամբ։ Ջեռուցման համակարգերը հաջողությամբ պահպանում են օդի ջերմաստիճանը հարմարավետ միջակայքում՝ մոտ 18–25°C, սակայն այս ջերմադինամիկական հավասարակշռության մեջ կա մի մի պարտվող կողմ դա խոնավությունն է։

Հարաբերական խոնավության պարադոքսը

Օդի չորության հիմնական պատճառը ոչ թե մարտկոցներն են, այլ օդի ֆիզիկական հատկությունները։ Գոյություն ունի «հարաբերական խոնավություն» հասկացություն, վերջինս ջրային գոլորշու այն քանակի հարաբերությունն է, որ առկա էօդում տվյալ պահին՝ այն առավելագույն քանակի վրա, որը օդը կարող է պահել տվյալ ջերմաստիճանի պայմաններում։

Խնդիրն այն է, որ օդի ջրապահունակությունը կտրուկ կախված է նրա ջերմաստիճանից։ Ցուրտ արտաքին օդը կարելի է համեմատել սեղմված սպունգի հետ․ այն ֆիզիկապես չի կարող մեծ քանակի խոնավություն պարունակել։

Երբ այդ սառը օդը ներթափանցում է բնակարան՝ օդափոխության կամ բաց պատուհանի միջոցով, այն արագ տաքանում է։ Նրա «տարողունակությունը» ջրի համար մեծանում է, սպունգը «բացվում» է, սակայն ներս մտած ջրի քանակը մնում է նույնը՝ շատ փոքր։ Արդյունքում հարաբերական խոնավությունը ընկնում է մինչև 10–20%, ինչը համադրելի է Սահարայի անապատի պայմանների հետ։

Օդափոխության «թակարդը»

Մենք հայտնվում ենք անխուսափելի ընտրության առաջ՝ թարմ օդի և խոնավության միջև։ Տաք և խոնավ բնակարանային օդը արագ հեռանում է օդափոխության համակարգով՝ իր հետ տանելով ջրային գոլորշին։ Նրա տեղը զբաղեցնում է արտաքին օդը, որը թարմ է, բայց խոնավության տեսանկյունից՝ գրեթե «դատարկ»։

Ջեռուցման համակարգը հեշտությամբ լրացնում է ջերմաստիճանի կորուստը, սակայն ջրի կորուստը լրացնելու մեխանիզմ չունի։ Իսկ եթե փորձենք փակել օդափոխությունը՝ խոնավությունն ու ջերմությունը պահպանելու համար, անմիջապես կհանդիպենք մեկ այլ խնդրի՝ ածխաթթու գազի բարձր կոնցենտրացիայի, որը մենք արտաշնչում ենք։ Օդը կդառնա խոնավ, բայց ծանր, խեղդող և կսկսի առաջացնել գլխացավեր ու արագ հոգնածություն։

Մթնոլորտի «ագրեսիվ» վարքագիծը

Այս երևույթը հատկապես ակնհայտ է դրսևորվում ձմեռային օդափոխության ժամանակ։ Բավական է բացել պատուհանը ընդամենը մի քանի րոպեով, որպեսզի տեսնել, թե ինչպես է բնակարանի միկրոկլիման կտրուկ փոխվում։ Օդի ջերմաստիճանը սկզբից կիջնի, սակայն պատուհաների փակելուց հետո պատերի ջերմունակության և ջեռուցման աշխատանքի շնորհիվ արագ կվերականգնվի։ Իսկ խոնավությունը կընկնի և ինքնուրույն այլևս չի վերադառնա։

Տաքացած չոր օդը սկսում է «ագրեսիվ» վարք դրսևորել՝ ձգտելով վերականգնել հավասարակշռությունը։ Այն բառացիորեն խոնավություն է քաշում բոլոր հասանելի աղբյուրներից․ թաց հատակը չորանում է աչքի առաջ, բնական փայտից կահույքը ճռճռում է, իսկ ծաղկամանների հողը կարծրանում է։

Հարված կենսաբանական պաշտպանական համակարգին

Ցավոք, խոնավության ամենահասանելի աղբյուրը «անհագ» օդի համար դառնում է հենց մարդը։ Մենք կորցնում ենք ջուր մաշկի և շնչառության միջոցով։ Մաշկը չորանում է, շուրթերը ճաքում են, սակայն ամենախոցելին քթա-կոկորդային լորձաթաղանթներն են։ Նորմալ պայմաններում դրանք պատված են պաշտպանիչ լորձի շերտով, որը խոչընդոտում է վիրուսների և բակտերիաների ներթափանցմանը։

Չոր օդի պայմաններում այս շերտը բարակում և չորանում է՝ բացելով «դարպասները» վարակների և ալերգիկ ռեակցիաների համար։ Այդ պատճառով ձմռանը շնչառական հիվանդությունների աճը պայմանավորված է ոչ միայն արտաքին ցրտով, այլ նաև ներսի օդի որակով։ Բժիշկները խորհուրդ են տալիս այս շրջանում ավելի շատ ջուր խմել՝ օրգանիզմի ջրային կորուստները գոնե մասամբ փոխհատուցելու համար։

Տեխնոլոգիական լուծումը

Քանի որ ֆիզիկայի օրենքները չեղարկել հնարավոր չէ, խոնավությունը հարկ է ներմուծել արհեստական ճանապարհով։ Ժողովրդական մեթոդները՝ օրինակ թաց սրբիչները մարտկոցներին կախելը, քիչ արդյունավետ են, քանի որ գոլորշիացումը անկանոն է և կարճատև։

Այսօր խնդրի իրական լուծումը օդի խոնավացուցիչներն են՝ ուլտրաձայնային կամ գոլորշային։ Սակայն պետք է հաշվի առնել, որ ձմռան խիստ սառնամանիքների ժամանակ դրանք պետք է աշխատեն գրեթե անընդհատ։ Վիճակը վերահսկելու համար անհրաժեշտ է նաև չափիչ սարք՝ գիգրոմետր, որը հաճախ ներկառուցված է պարզ էլեկտրոնային մետեոկայաններում։

Գլխավոր նպատակը բնակարանում հարաբերական խոնավությունը պահելն է 40–60% միջակայքում՝ ձմեռային ցրտի պայմաններում ստեղծելով առողջ և հարմարավետ միկրոկլիմա»։