Սուրեն Պապիկյանի կրոնաքաղաքական կաշկանդվածությունը. «անհարմար» հարցեր՝ ԶՈւ հոգևոր ծառայության «կերպափոխման» մասին

Հունվարի 30-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը տարածել էր հրաման՝ թվագրված 2026թ. հուլիսի 29-ին, որով ուժը կորցրած է համարվել 2000թ. հուլիսի ՀՀ պաշտպանության նախարարի N 728 հրամանը, որի համաձայն՝ գործողության մեջ էր դրվել «ՀՀ զինված ուժերում Հայաստանյայց Առաքելական եկեղեցու հոգևոր ծառայության կանոնադրությունը»։ 

Սուրեն Պապիկյանի հրամանում, մասնավորապես, նշվում է. «2026 թվականի փետրվարի 1-ից դադարեցնել ՀՀ ԶՈւ Հոգևոր ծառայության առաջնորդի և Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու կողմից նշանակված հոգևոր ծառայողների գործունեությունը ՀՀ պաշտպանական համակարգում»:

Այնուհետ ԳՇ պետին հանձնարարվում է, որ մինչև սույն հրամանի ուժի մեջ մտնելը շարքային կազմի պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչված և ՀՀ զինված ուժերում ավագ գնդերեցի կամ գնդերեցի զինվորական պաշտոնի նշանակված անձանց կողմից հոգևոր ծառայության իրականացումը՝ ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ բարոյահոգեբանական ապահովման վարչության ընդհանուր համակարգմամբ և ծառայության վայրի զորամասի հրամանատարի անմիջական ենթակայությամբ:

Բացի այս, խոսվում է ՀՀ զինված ուժերում հոգևոր ծառայություն իրականացնելու գործառույթներով ավագ սպայական «մայոր» և կրտսեր սպայական «կապիտան» կոչումային դասակարգմամբ համապատասխանաբար ավագ գնդերեցի և գնդերեցի ոչ հրամանատարական պաշտոններ ստեղծելու մասին, որի դեպքում պարտադիր պայման է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հոգևոր կրթություն ստացած լինելու հանգամանքը:

Ավելի ուշ Սուրեն Պապիկյանը, ով ՀՀ պաշտպանության նախարարի պաշտոնում է 2021 թվականի նոյեմբերից, ԱԺ-ում լրագրողներին ասել էր, որ բանակում չի կարող լինել երկակի ենթակայություն:

Այս թեմային, իհարկե, մանրամասն անդրադարձել ենք, բայց քանի որ վերևում հիշատակված հրամանի տրամաբանության մեջ կային հարցեր, որոնց հստակ պատասխան պետք է տար ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը կամ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը, և դժվար թե այն հնարավոր լիներ բանավոր ձևաչափով, փետրվարի 6-ին 168.am-ը գրավոր հարցում էր ուղարկել պաշտպանական գերատեսչության ղեկավարին՝ պարզելու՝

– ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանի պաշտոնավարման ժամանակ և դրանից առաջ խնդիրներ առաջացրե՞լ է բանակում գնդերեցների երկակի ենթակայությունը և կոնկրետ ի՞նչ խնդիր: Եվ այսուհետ, կարո՚՞ղ ենք ասել, որ գնդերեցների վրա տարածվելու է ԶՈւ կանոնագիրքը, ի՞նչ օրենսդրական, կանոնագրքային, կանոնադրական փոփոխություններ է ենթադրում բանակում հոգևոր ծառայության բնույթի փոփոխությունը:

– Եվ քանի որ գնդերեցներին առաջարկվում են զինվորական պաշտոններ և սպայական կոչումներ, նրանք նույնպե՞ս ատեստավորվելու են, ի՞նչ չափորոշիչներով:

– Արդեն հստա՞կ է՝ այսուհետ գնդերեցների հոգևոր ծառայությունն ի՞նչ է ենթադրելու, արդյո՞ք նախկինի համեմատ՝ նրանց ծառայողական պարտականությունները փոփոխությունների են ենթարկվելու, և ի՞նչ փոփոխությունների:

Եվ հաշվի առնելով, որ նույն ժամանակում գնդերեցները պնդում էին, որ Պաշտպանության նախարարությունում գնդերեցների հետ հանդիպում է եղել, որին ներկա են եղել ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը, ՀՀ պաշտպանության փոխնախարար Արման Սարգսյանը, ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետ Էդվարդ Ասրյանը և այլ պաշտոնյաներ, և որտեղ գնդերեցներին հստակ հարցադրում է եղել՝ միանո՞ւմ են Նիկոլ Փաշինյանի՝ եկեղեցու «բարենորոգման» շարժմանը, թե՞ ոչ, մենք մեր գրավոր հարցման մեջ նաև այս թեմային ենք անդրադարձել՝ Սուրեն Պապիկյանին ուղղելով հետևյալ ուղիղ հարցը՝

-ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունում հրավիրվե՞լ է գնդերեցների մասնակցությամբ խորհրդակցություն, ե՞րբ է այն տեղի ունեցել, ովքե՞ր են եղել ներկա ԶՈՒ հոգևոր ծառայությունից, և ովքե՞ր՝ ՊՆ և ԳՇ ղեկավար կազմից, ինչի՞ համար է այն հրավիրվել, ի՞նչ է քննարկվել: Կամ՝ եթե նման խորհրդակցություն հրավիրվել է, արդյո՞ք դրան ներկա է եղել ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը, ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետ Էդվարդ Ասրյանը, ՀՀ պաշտպանության փոխնախարար Արման Սարգսյանը, ԶՈՒ ԳՇ բարոյահոգեբանական ապահովման վարչության պետ Սերյոժա Ստեփանյանը, գեներալ Արտակ Բուդաղյանը, և արդյո՞ք փորձ է արվել ստուգել գնդերեցների վերաբերմունքը Նիկոլ Փաշինյանի՝ Եկեղեցին «բարենորոգելու» կրոնաքաղաքական շարժման վերաբերյալ:

Փետրվարի 12-ին Պաշտպանության նախարարությունից լրացուցիչ ժամանակ խնդրեցին պատասխանելու համար՝ նշելով, որ մեր հարցման մեջ նշված տեղեկությունները տրամադրելու համար լրացուցիչ ուսումնասիրության անհրաժեշտություն կա, միաժամանակ խոստանալով՝ հարցման պատասխանը կտրամադրվի ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված ժամկետում:

Այսօր մարտի 7-ն է, բայց ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից որևէ պատասխան գրություն չենք ստացել:

Նշենք, որ «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքում հստակ նշված է, որ՝ «եթե գրավոր հարցման մեջ նշված տեղեկությունը տրամադրելու համար անհրաժեշտ է կատարել լրացուցիչ աշխատանք, ապա այդ տեղեկությունը դիմողին է տրվում դիմումն ստանալուց հետո` 30-օրյա ժամկետում»:

Նշենք, որ ՀՀ պաշտպանության նախարարության կողմից մասնավոր դրվագների հերքումներից հետո գնդերեցները շարունակում էին մեղադրանքները, որոնց 168.am-ը, ըստ էության, չի անդրադարձել՝ ցանկանալով ներկայացնել նաև Պաշտպանության նախարարության դիտարկումները, ընդ որում, ոչ միայն կոնկրետ մեղադրանքների առնչությամբ, այլև՝ ո՞ր պահից է բանակում երկակի ենթակայությունը խնդիրներ առաջացրել, հատկապես Սուրեն Պապիկյանի պաշտոնավարման օրոք:

Բայց կարծեք՝ պաշտպանության կուսակցական նախարարը կաշկանդվում է մեր հարցադրումներից, կամ՝ դրանց պատասխանը հրապարակման ենթակա չէ, գուցե գնդերեցները չե՞ն ստում:

Այս դեպքում, ինչպես կասեր նաև Սուրեն Պապիկյանը, ամենայն հարգանքով, բայց լռությունը պիտի ընդունենք անուղղակի հաստատում, ինչը գնդերեցների պնդումները դարձնում են միակ կամ բացառիկ ճշմարտություն:

Իհարկե, գուցե փորձեինք հասկանալ Պաշտպանության նախարարի քաղաքական և կուսակցական կաշկանդվածության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառները, բայց հիշեցնենք, որ Սուրեն Պապիկյանը հերքել էր, թե գումարի դիմաց գնդերեցներին առաջարկվել է միանալ Նիկոլ Փաշինյանի՝ Եկեղեցին «բարենորոգելու» օրակարգին՝ ասելով. «Սուտ է, նման բան չկա»:

Իսկ բանակում հոգևոր ծառայության և գնդերեցների վերաբերյալ իր հրամանի համատեքստում էլ վստահեցրել էր.

«Ինչ արված է՝ հրապարակային է, իմ հրամանը ես նույնիսկ բացել եմ, որ տարընթերցումները, հեքիաթները…»:

Մեր հարցադրումների միջոցով մենք փորձում էինք մանրամասներ պարզաբանել, քանի որ դեռևս տարընթերցումներ և կասկածներ կային՝ թե՛ ՊՆ-ում հանդիպման բովանդակության, թե՛ բանակում երկակի ենթակայությունը բացառելու պատճառների, թե՛ նոր կարգավիճակում գնդերեցների պարտականությունների, աշխատավարձի և նրանց ատեստավորման-չատեստավորման հետ կապված:

Բայց արի ու տես, որ Սուրեն Պապիկյանին կաշկանդող և վատ դրության մեջ դնող դրվագները Պաշտպանության նախարարությանը ստիպել են, ըստ էության, հերթական անգամ խախտումների գնալ և 30-օրյա ժամկետում մեր հարցմանը չպատասխանել:

Իսկ Նիկոլ Փաշինյանի ներկա նախընտրական քաղաքական շահը, թերևս, պահանջում է դեռ մի կողմ դնել եկեղեցու հետ կապված պլանները, առնվազն կոշտ քայլերի չգնալ, ինչը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանց վերադարձ չի լինելու…